કૂર્મપુરાણમ્

અધીયીત સદા નિત્યં બ્રહ્મનિષ્ઠઃ સમાહિતઃ

બ્રહ્મમાં સ્થિર રહી, એકાગ્રતાથી હંમેશા અધ્યયન કરવું જોઈએ.

અભ્યસેત્ સતતં યુક્તે ભસ્મસ્નાનપરાયણઃ

શિસ્તબદ્ધ રહી અને ભસ્મથી સ્નાનમાં તત્પર રહી સતત અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

સ્વાયંભુવો યન્મનુરાહ દેવઃ

દૈવી સ્વાયંભુવ મનુએ જે કહ્યું હતું—

યાતિ તત્ પદમનામયં શિવમ્

એ સર્વોચ્ચ, નિર્વિકાર અને શુભ અવસ્થાને પામે છે.

અધીત્ય ચાધિગમ્યાર્થં તતઃ સ્નાયાદ્ દ્વિજોત્તમઃ

અર્થ સમજ્યા પછી શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ સ્નાન કરવું જોઈએ.

ચીર્ણવ્રતો ઽથ યુક્તાત્મા સશક્તઃ સ્નાતુમર્હતિ

વ્રત પૂર્ણ કર્યા પછી, શિસ્તબદ્ધ અને સક્ષમ હોય ત્યારે જ સ્નાન કરવા યોગ્ય બને છે.

યજ્ઞોપવીતદ્વિતયં સોદકં ચ કમણ્ડલુમ્

એને બે યજ્ઞોપવીત, પાણી અને કમંડલુ સાથે રાખવા જોઈએ.

રૌક્મે ચ કુણ્ડલે વેદં કૃત્તકેશનખઃ શુચિઃ

સોનાની કાનકડી, વેદ, કપાયેલા વાળ-નખ અને શુદ્ધતા હોવી જોઈએ.

અન્યત્રકાઞ્ચનાદ્ વિપ્રોનરક્તાં બિભૃયાત્ સ્ત્રજમ્

સોનું છોડીને, બ્રાહ્મણે લાલ ન હોય એવી માળા પહેરવી જોઈએ.

ન જીર્ણમલવદ્વાસા ભવેદ્ વૈ વિભવે સતિ

સામર્થ્ય હોય તો જૂના કે મેલાં કપડા પહેરવા નહિ.

નોપાનહૌ સ્ત્રજં ચાથ પાદુકે ચ પ્રયોજયેત્

પગપેટી, માળા કે પાદુકા ઉપયોગમાં લેવી નહિ.

નાપસવ્યં પરીદધ્યાદ્ વાસો ન વિકૃતં વસેત્

ડાબા ખભા પર કપડું ન પહેરવું અને વિકૃત કપડાં ન પહેરવા.

રૂપલક્ષણસંયુક્તાન્ યોનિદોષવિવર્જિતાન્

સારી આકાર અને લક્ષણવાળી, અને જન્મદોષથી મુક્ત વસ્તુઓ જ પહેરવી.

આહરેદ્ બ્રાહ્મણો ભાર્યાં શીલશૌચસમન્વિતામ્

બ્રાહ્મણે એવી પત્ની પસંદ કરવી જોઈએ, જે સારા સ્વભાવ અને શુદ્ધિથી યુક્ત હોય.

વર્જયેત્ પ્રતિષિદ્ધાનિ પ્રયત્નેન દિનાનિ તુ

તેને દરેક સમયે મનથી મનાઈ કરેલી વસ્તુઓથી દૂર રહેવું જોઈએ.

બ્રહ્મચારી ભવેન્નિત્યં તદ્વજ્જન્મત્રયાહનિ

જેમ જન્મના ત્રણ સંસ્કારના દિવસે બ્રહ્મચર્ય રાખવામાં આવે છે, તેમ તે હંમેશા બ્રહ્મચારી રહેવું જોઈએ.

વ્રતાનિ સ્નાતકો નિત્યં પાવનાનિ ચ પાલયેત્

સ્નાતક ગૃહસ્થએ નિયમિતપણે વ્રત અને શુદ્ધિના નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.

અકુર્વાણઃ પતત્યાશુ નરકાનતિભીષણાન્

જે આ નિયમોનું પાલન કરતો નથી, તે ઝડપથી ભયાનક નરકમાં પડે છે.

કુર્યાદ્ ગૃહ્યાણિ કર્માણિ સંધ્યોપાસનમેવ ચ

તેને ઘરનાં કર્મો તથા સંધ્યાવંદન નિયમિતપણે કરવું જોઈએ.

દૈવતાન્યપિ ગચ્છેત કુર્યાદ્ ભાર્યાભિપોષણમ્

તેને દેવતાઓના દર્શન કરવા અને પત્નીનું ભલુ કરવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેવું જોઈએ.

કુર્વોતાત્મહિતં નિત્યં સર્વભૂતાનિકમ્પકઃ

તેને હંમેશા પોતાનું કલ્યાણ કરવા સાથે તમામ જીવ પ્રત્યે દયા રાખવી જોઈએ.

વેષવાગ્બુદ્ધિસારૂપ્યમાચરન્ વિચરેત્ સદા

તેને પોતાના વેશ, વાણી અને મનમાં સદાય સુમેળ રાખી જીવન વિતાવવું જોઈએ.

તમાચારં નિષેવેત નેહેતાન્યત્ર કર્હિચિત્

તેને એ જ આચારનું પાલન કરવું જોઈએ અને ક્યારેય બીજું કંઈ ન કરવું જોઈએ.

તેન યાયાત્ સતાં માર્ગં તેન ગચ્છન્ ન રિષ્યતિ

આ રીતે ચાલવાથી તે સજ્જનોના માર્ગે જાય છે અને એ માર્ગે ચાલે તો કદી પડી જતો નથી.

સત્યવાદી જિતક્રોધો બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે

સત્ય બોલનાર અને ક્રોધને જીતનાર બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ થવા યોગ્ય બને છે.

અનસૂયી મૃદુર્દાન્તો ગૃહસ્થઃ પ્રેત્ય વર્ધતે

જે ગૃહસ્થ ઈર્ષ્યા વિના, સૌમ્ય અને સંયમી હોય છે, તે મૃત્યુ પછી વધે છે.

સાવિત્રીજાપ્યનિરતઃ શ્રાદ્ધકૃન્મુચ્યતે ગૃહી

જે ગૃહસ્થ સાવિત્રીના જાપ અને પિતૃકર્મમાં નિષ્ઠાવાન હોય છે, તે મુક્તિ પામે છે.

દાન્તો યજ્વા દેવભક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જે સંયમી છે, યજ્ઞ કરે છે અને દેવોની ભક્તિ કરે છે, તે બ્રહ્મલોકમાં માન પામે છે.

કુર્યાદહરહર્નિત્યં નમસ્યેત્ પ્રયતઃ સુરાન્

તેને દરરોજ શ્રદ્ધાપૂર્વક અને પ્રયત્નપૂર્વક દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ.