કૂર્મપુરાણમ્

અભ્યઙ્ગં ચાઞ્ચનોપાનચ્છત્રધારણમેવ ચ

તેલ લગાડવું, પંખો કરવો, ચંપલ પકડી આપવી અને છત્રી ધારણ કરવી જોઈએ.

પરોપઘાતં પૈશુન્યં પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્

બીજાને નુકસાન પહોંચાડવું કે નિંદા કરવી, આ બન્નેને સાવચેતીપૂર્વક ટાળવું જોઈએ.

આહરેદ્ યાવદર્થાનિ ભૈક્ષ્યં ચાહરહશ્ચરેત્

જેટલું જરૂરી હોય એટલું જ એકત્ર કરવું અને રોજ ભિક્ષા માટે જવું જોઈએ.

અનૃત્યદર્શો સતતં ભવેદ્ ગીતાદિનિઃ સ્પૃહઃ

હંમેશા નૃત્ય જોવું ટાળવું અને ગીતાદિ પ્રત્યે ઇચ્છા ન રાખવી જોઈએ.

એકાન્તમશુચિસ્ત્રીભિઃ શૂદ્રાન્ત્યૈરભિભાષણમ્

અશુદ્ધ સ્ત્રીઓ કે નીચ જાતિના લોકો સાથે એકાંતમાં વાતચીત ન કરવી જોઈએ.

કલાપકર્ષણસ્નાનં નાચરેદ્ધિ કદાચન

મનોરંજન માટે કસરી કરવી કે અત્યારે સ્નાન કરવું, આવું ક્યારેય ન કરવું જોઈએ.

મોહાદ્વા યદિ વા લોભાત્ ત્યક્તેન પતિતો ભવેત્

મૂર્ખાઈ કે લોભથી કોઈએ જે ત્યાગ્યું હોય તે લઈ લે તો તે પતિત ગણાય છે.

આદદીત યતો જ્ઞાનં ન તં દ્રુહ્યેત્ કદાચન

જ્યાંથી જ્ઞાન મળ્યું હોય, તેને ક્યારેય નુકસાન ન પહોંચાડવું જોઈએ.

ઉત્પથપ્રતિપન્નસ્ય મનુસ્ત્યાગં સમબ્રવીત્

મનુએ કહ્યું છે કે જે ખોટા માર્ગે ચાલે છે, તેને ત્યાગી દેવું જોઈએ.

ન ચાતિસૃષ્ટો ગુરુણા સ્વાન્ ગુરૂનબિવાદયેત્

ગુરુએ દૂર કરી દીધા પછી પોતાના ગુરુઓને વંદન ન કરવું જોઈએ.

પ્રતિષેધત્સુ ચાધર્માદ્ધિતં ચોપદિશત્સ્વપિ

પ્રતિબંધ કરવામાં આવે કે હિતની વાત શીખવવામાં આવે ત્યારે પણ અધર્મથી વર્તવું નહીં જોઈએ.

ગુરુપુત્રેષુ દારેષુ ગુરોશ્ચૈવ સ્વબન્ધુષુ

ગુરુના પુત્રો અને પત્નીઓમાં તથા ગુરુના પોતાના સગાસંબંધીઓમાં,

અધ્યાપયન્ ગુરુસુતો ગુરુવન્માનમર્હતિ

જે ગુરુપુત્ર શિષ્યને શીખવે છે, તેને પણ ગુરુ જેવી જ માન આપવી જોઈએ.

ન કુર્યાદ્ ગુરુપુત્રસ્ય પાદયોઃ શૌચમેવ ચ

ગુરુના પુત્રના પગ ધોવાની વિધિ કરવી નહીં.

અસવર્ણાસ્તુ સંપૂજ્યાઃ પ્રત્યુત્થાનાભિવાદનૈઃ

અન્ય જાતિના લોકોનું પણ ઉઠીને અને વિનમ્રતાથી અભિવાદન કરીને સન્માન કરવું જોઈએ.

ગુરુપત્ન્યા ન કાર્યાણિ કેશાનાં ચ પ્રસાધનમ્

ગુરુપત્ની માટે કોઈ કામ કે તેના વાળ ગોઠવવાનો ઉપક્રમ કરવો નહીં.

કુર્વોત વન્દનં ભૂમ્યામસાવહમિતિ બ્રુવન્

તેણે જમીન પર વંદન કરીને કહેવું જોઈએ: 'હું તમારો દાસ છું.'

ગુરુદારેષુ કુર્વોત સતાં ધર્મમનુસ્મરન્

ગુરુપત્ની સાથે વ્યવહાર કરતાં સજ્જનોના ધર્મને હંમેશાં યાદ રાખવો.

સંપૂજ્યા ગુરુપત્નીવ સમાસ્તા ગુરુભાર્યયા

બધી ગુરુપત્નીઓનું એ જ રીતે સન્માન કરવું, જેમ ગુરુની પોતાની પત્નીનું થાય છે.

વિપ્રોષ્ય તૂપસંગ્રાહ્યા જ્ઞાતિસંબન્ધિયોષિતઃ

વિદેશથી પાછા ફર્યા પછી, સંબંધમાં આવેલી સ્ત્રીઓનું પણ સન્માનપૂર્વક અભિવાદન કરવું.

માતૃવદ્ વૃત્તિમાતિષ્ઠેન્માત્ તાભ્યો ગરીયસી

તેમની સાથે માતા જેવો વ્યવહાર કરવો, કારણ કે માતા બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.

વેદમધ્યાપયેદ્ ધર્મં પુરાણાઙ્ગાનિ નિત્યશઃ

તેને રોજ વેદ, ધર્મ અને પુરાણના અંગો શિખવવા જોઈએ.

હરતે દુષ્કૃતં તસ્ય શિષ્યસ્ય વસતો ગુરુઃ

ગુરુ પાસે રહેતો શિષ્ય, તેના પાપ ગુરુ દૂર કરે છે.

શક્તો ઽન્નદોર્ઽથો સ્વઃસાધુરધ્યાપ્યા દશ ધર્મતઃ

જેને અનાજ, ધન અને સ્વર્ગ આપવાની શક્તિ હોય, તેણે ધર્મ પ્રમાણે દસ શિષ્યોને શિખવવા જોઈએ.

એતેષુ બ્રહ્મણો દાનમન્યત્ર તુ યથોદિતાન્

આમાંથી, જ્ઞાનનું દાન બ્રાહ્મણો માટે છે; બીજાઓ માટે અગાઉ જે કહ્યું છે તેમ.

અધીષ્વ ભો ઇતિ બ્રૂયાદ્ વિરામો ઽસ્ત્વિતિ ચારમેત્

તેને કહેવું જોઈએ: 'અભ્યાસ કરો', અને 'હવે વિરામ લો', એમ માર્ગદર્શન આપવું.

પ્રાણાયામૈસ્ત્રિભિઃ પૂતસ્તત ઓઙ્કારમર્હતિ

ત્રણ શ્વાસથી શુદ્ધ થયા પછી, તે 'ઑમ' ઉચ્ચારવા યોગ્ય બને છે.

કુર્યાદધ્યયનં નિત્યં સ બ્રહ્માઞ્જલિપૂર્વતઃ

તેને રોજ અભ્યાસ કરવો જોઈએ અને પહેલાં બ્રહ્માને અંજલિથી વંદન કરવું જોઈએ.

અધીયીતાપ્યયં નિત્યં બ્રાહ્મણ્યાચ્ચ્યવતે ઽન્યથા

તેને રોજ અભ્યાસ કરવો જોઈએ; નહિ તો તે બ્રાહ્મણપદથી વિમુખ થાય છે.