કૂર્મપુરાણમ્

કર્ણૈં તત્ર પિધાતવ્યૌ ગન્તવ્યં વા તતો ઽન્યતઃ

ત્યાં કાન ઢાંકી લેવું કે બીજે જવું.

ન ચૈવાસ્યોત્તરં બ્રૂયાત્ સ્થિતો નાસીત સન્નિધૌ

ગુરુને જવાબ ન આપવો, તેની હાજરીમાં ઊભા કે બેઠા ન રહેવું.

માર્જનં લેપનં નિત્યમઙ્ગાનાં વૈ સમાચરેત્

દૈનિક શરીરનું ધોવાણ અને લિપન કરવું.

આક્રમેદાસનં ચાસ્ય છાયાદીન્ વા કદાચન

શિષ્યે ક્યારેય પોતાના ગુરુના બેઠકા પર કે તેમના છાંયામાં પગ મૂકવો નહીં જોઈએ.

અનાપૃચ્છ્ય ન ગન્તવ્યં ભવેત્ પ્રિયહિતે રતઃ

ગુરુની પરવાનગી લીધા વિના, ખાસ કરીને જ્યારે કોઈ પ્રિય અને હિતની વાતમાં લાગેલો હોય ત્યારે, જવું નહીં જોઈએ.

વર્જયેત્ સન્નિધૌ નિત્યમવસ્ફોચનમેવ ચ

ગુરુની હાજરીમાં હંમેશા અવાજ કરવો કે થૂંકવું ટાળવું જોઈએ.

આસીતાધો ગુરોઃ કૂર્ચે ફલકે વા સમાહિતઃ

શિષ્યે ગુરુની નીચે, ચટાઈ કે ફલક પર, એકાગ્ર ચિત્તે બેસવું જોઈએ.

ધાવન્તમનુધાવેત ગચ્છન્તમનુગચ્છતિ

ગુરુ દોડે ત્યારે પાછળ દોડવું અને ગુરુ જાય ત્યારે સાથે જવું જોઈએ.

આસીત ગુરુણા સાર્ધં શિલાફલકનૌષુ ચ

શિષ્યે ગુરુ સાથે પથ્થર કે લાકડાની પાટ પર બેસવું જોઈએ.

પ્રયુઞ્જીત સદા વાચં મધુરાં હિતભાષિણીમ્

હંમેશા મીઠી અને હિતની વાત બોલવી જોઈએ.

અભ્યઙ્ગં ચાઞ્ચનોપાનચ્છત્રધારણમેવ ચ

તેલ લગાડવું, પંખો કરવો, ચંપલ પકડી આપવી અને છત્રી ધારણ કરવી જોઈએ.

પરોપઘાતં પૈશુન્યં પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્

બીજાને નુકસાન પહોંચાડવું કે નિંદા કરવી, આ બન્નેને સાવચેતીપૂર્વક ટાળવું જોઈએ.

આહરેદ્ યાવદર્થાનિ ભૈક્ષ્યં ચાહરહશ્ચરેત્

જેટલું જરૂરી હોય એટલું જ એકત્ર કરવું અને રોજ ભિક્ષા માટે જવું જોઈએ.

અનૃત્યદર્શો સતતં ભવેદ્ ગીતાદિનિઃ સ્પૃહઃ

હંમેશા નૃત્ય જોવું ટાળવું અને ગીતાદિ પ્રત્યે ઇચ્છા ન રાખવી જોઈએ.

એકાન્તમશુચિસ્ત્રીભિઃ શૂદ્રાન્ત્યૈરભિભાષણમ્

અશુદ્ધ સ્ત્રીઓ કે નીચ જાતિના લોકો સાથે એકાંતમાં વાતચીત ન કરવી જોઈએ.

કલાપકર્ષણસ્નાનં નાચરેદ્ધિ કદાચન

મનોરંજન માટે કસરી કરવી કે અત્યારે સ્નાન કરવું, આવું ક્યારેય ન કરવું જોઈએ.

મોહાદ્વા યદિ વા લોભાત્ ત્યક્તેન પતિતો ભવેત્

મૂર્ખાઈ કે લોભથી કોઈએ જે ત્યાગ્યું હોય તે લઈ લે તો તે પતિત ગણાય છે.

આદદીત યતો જ્ઞાનં ન તં દ્રુહ્યેત્ કદાચન

જ્યાંથી જ્ઞાન મળ્યું હોય, તેને ક્યારેય નુકસાન ન પહોંચાડવું જોઈએ.

ઉત્પથપ્રતિપન્નસ્ય મનુસ્ત્યાગં સમબ્રવીત્

મનુએ કહ્યું છે કે જે ખોટા માર્ગે ચાલે છે, તેને ત્યાગી દેવું જોઈએ.

ન ચાતિસૃષ્ટો ગુરુણા સ્વાન્ ગુરૂનબિવાદયેત્

ગુરુએ દૂર કરી દીધા પછી પોતાના ગુરુઓને વંદન ન કરવું જોઈએ.

પ્રતિષેધત્સુ ચાધર્માદ્ધિતં ચોપદિશત્સ્વપિ

પ્રતિબંધ કરવામાં આવે કે હિતની વાત શીખવવામાં આવે ત્યારે પણ અધર્મથી વર્તવું નહીં જોઈએ.

ગુરુપુત્રેષુ દારેષુ ગુરોશ્ચૈવ સ્વબન્ધુષુ

ગુરુના પુત્રો અને પત્નીઓમાં તથા ગુરુના પોતાના સગાસંબંધીઓમાં,

અધ્યાપયન્ ગુરુસુતો ગુરુવન્માનમર્હતિ

જે ગુરુપુત્ર શિષ્યને શીખવે છે, તેને પણ ગુરુ જેવી જ માન આપવી જોઈએ.

ન કુર્યાદ્ ગુરુપુત્રસ્ય પાદયોઃ શૌચમેવ ચ

ગુરુના પુત્રના પગ ધોવાની વિધિ કરવી નહીં.

અસવર્ણાસ્તુ સંપૂજ્યાઃ પ્રત્યુત્થાનાભિવાદનૈઃ

અન્ય જાતિના લોકોનું પણ ઉઠીને અને વિનમ્રતાથી અભિવાદન કરીને સન્માન કરવું જોઈએ.

ગુરુપત્ન્યા ન કાર્યાણિ કેશાનાં ચ પ્રસાધનમ્

ગુરુપત્ની માટે કોઈ કામ કે તેના વાળ ગોઠવવાનો ઉપક્રમ કરવો નહીં.

કુર્વોત વન્દનં ભૂમ્યામસાવહમિતિ બ્રુવન્

તેણે જમીન પર વંદન કરીને કહેવું જોઈએ: 'હું તમારો દાસ છું.'

ગુરુદારેષુ કુર્વોત સતાં ધર્મમનુસ્મરન્

ગુરુપત્ની સાથે વ્યવહાર કરતાં સજ્જનોના ધર્મને હંમેશાં યાદ રાખવો.

સંપૂજ્યા ગુરુપત્નીવ સમાસ્તા ગુરુભાર્યયા

બધી ગુરુપત્નીઓનું એ જ રીતે સન્માન કરવું, જેમ ગુરુની પોતાની પત્નીનું થાય છે.