કૂર્મપુરાણમ્

તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠયોગેન સ્પૃશેન્નાસાપૃટદ્વયમ્

તર્જની અને અંગૂઠા સાથે બંને નાસિકાના ભાગને સ્પર્શવા જોઈએ.

સંસ્પૃશેદ્ વા શિરસ્તદ્વદઙ્ગુષ્ઠેનાથવા દ્વયમ્

અથવા, એ જ રીતે અંગૂઠાથી માથું કે બંને બાજુ સ્પર્શી શકાય.

બ્રહ્મા વિષ્ણુર્મહેશશ્ચ ભવન્તીત્યનુશુશ્રુમઃ

અમે સાંભળ્યું છે કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ એ રીતે હાજર થાય છે.

સંસ્પૃષ્ટયોર્લોચનયોઃ પ્રીયેતે શશિભાસ્કરૌ

બંને આંખોને સ્પર્શવાથી ચંદ્ર અને સૂર્ય પ્રસન્ન થાય છે.

કર્ણયોઃ સ્પૃષ્ટયોસ્તદ્વત્ પ્રીયેતે ચાનિલાનલૌ

એ જ રીતે, બંને કાનને સ્પર્શવાથી વાયુ અને અગ્નિ પ્રસન્ન થાય છે.

મૂર્ધ્નિ સંસ્પર્શનાદેકઃ પ્રીતઃ સ પુરુષો ભવેત્

માથાના ટોચે સ્પર્શવાથી એ મનુષ્ય વિશેષ આનંદિત થાય છે.

દન્તવદ્ દન્તલગ્નેષુ જિહ્વાસ્પર્શે ઽશુચિર્ભવેત્

જ્યારે જીભ દાંત કે દાંતમાં ફસાયેલા પદાર્થને સ્પર્શે, ત્યારે અશુદ્ધિ થાય છે.

ભૂમિગૈસ્તે સમા જ્ઞેયા ન તૈરપ્રયતો ભવેત્

જમીન પર રાખેલા પદાર્થો જમીન જેટલાં જ ગણવા, અને તેમને વિના સંકલ્પે વાપરવા નહીં.

ફલમૂલે ચેક્ષુદણ્ડે ન દોષં પ્રાહ વે મનુઃ

ફળ, મૂળ અને ઈખમાં કોઈ દોષ નથી, એમ મનુએ કહ્યું છે.

ભૂમૌ નિક્ષિપ્ય તદ્ દ્રવ્યમાચમ્યાભ્યુક્ષયેત્ તુ તત્

એ પદાર્થને જમીન પર મૂકી, પાણી ચૂંસી અને છાંટવું જોઈએ.

ભૂમૌ નિક્ષિપ્ય તદ્ દ્રવ્યમાચમ્યાભ્યુક્ષયેત્ તુ તત્

એ પદાર્થને જમીન પર મૂકી, પાણી ચૂંસી અને છાંટવું જોઈએ.

વસ્ત્રાદિષુ વિકલ્પઃ સ્યાત્ તત્સંસ્પૃષ્ટ્વાચમેદિહ

કપડાં અને આવા પદાર્થોમાં વિકલ્પ છે; તેમને સ્પર્શ્યા પછી અહીં પાણી ચૂંસવું.

કૃત્વા મૂત્રં પુરીષં વા દ્રવ્યહસ્તો ન દુષ્યતિ

મૂત્ર કે વિસર્જન કર્યા પછી, પદાર્થ પકડી રાખેલો હાથ અશુદ્ધ થતો નથી.

અહ્નિ કુર્યાચ્છકૃન્મૂત્રં રાત્રૌ ચેદ્ દક્ષિણામુખઃ

દિવસે વિસર્જન કરવું અને રાત્રે દક્ષિણ તરફ મોં કરીને કરવું.

પ્રાવૃત્ય ચ શિરઃ કુર્યાદ્ વિણ્મૂત્રસ્ય વિસર્જનમ્

મૂત્ર કે વિસર્જન સમયે માથું ઢાંકી રાખવું જોઈએ.

અગ્નૌ ચૈવ શ્મશાને ચ વિણ્મૂત્રે ન સમાચરેત્

અગ્નિમાં, શમશાનમાં, મૂત્ર કે વિસ્ટામાં શુદ્ધિવિધિ કરવી નહીં.

ન તિષ્ઠન્ વા ન નિર્વાસા ન ચ પર્વતમસ્તકે

ન ઊભા રહીને, ન ખુલ્લા સ્થળે, ન પર્વતની ટોચ પર શુદ્ધિ કરવી.

ન સસત્ત્વેષુ ગર્તેષુ ન ગચ્છન્ વા સમાચરેત્

જીવજંતુઓ વચ્ચે, ખાડામાં કે ચાલતા ચાલતા પણ શુદ્ધિ કરવી નહીં.

ન ક્ષેત્રે ન વિલે વાપિ ન તીર્થે ન ચતુષ્પથે

ખેતરમાં, કાદવમાં, તીર્થસ્થળે કે ચોરાસ્તા પર પણ શુદ્ધિ કરવી નહીં.

ન સોપાનત્પાદુકો વા છત્રી વા નાન્તરિક્ષકે

પગથિયાં પર, જૂતાં પહેરીને, છત્રી લઈને કે હવામાં પણ શુદ્ધિ કરવી નહીં.

ન દેવદેવાલયયોરપામપિ કદાચન

દેવમંદિરમાં કે જળસ્થળે ક્યારેય શુદ્ધિવિધિ કરવી નહીં.

પ્રત્યાદિત્યં પ્રત્યનલં પ્રતિસોમં તથૈવ ચ

સૂર્ય, અગ્નિ કે ચંદ્રની દિશામાં મુખ કરીને શુદ્ધિ કરવી નહીં.

કુર્યાદતન્દ્રિતઃ શૌચં વિશુદ્ધૈરુદ્ધૃતોદકૈઃ

સ્વચ્છ અને ખેંચેલું પાણી લઈને ધ્યાનપૂર્વક શુદ્ધિ કરવી.

ન માર્ગાન્નોષરાદ્ દેશાચ્છૌચશિષ્ટાં પરસ્ય ચ

રસ્તા પરનું, બાંઝ જમીનનું કે બીજાના બચેલ પાણીથી શુદ્ધિ ન કરવી.

ઉપસ્પૃશેત્ તતો નિત્યં પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

પછી હંમેશા અગાઉ જણાવ્યા મુજબ પાણી સ્પર્શવું.

આહૂતો ઽધ્યયનં કુર્યાદ્ વીક્ષમાણો ગુરોર્મુખમ્

બોલાવાયા પછી, ગુરુના ચહેરા તરફ જોઈને પાઠ કરવો.

આસ્યતામિતિ ચોક્તઃ સન્નાસીતાભિમુખં ગુરોઃ

'બેસો' એમ કહે ત્યારે ગુરુ સામે બેસવું.

નાસીનો ન ચ ભુઞ્જાનો ન તિષ્ઠન્ન પરાઙ્મુખઃ

ગુરુ તરફ પીઠ કરીને બેસવું, ખાવું કે ઊભા રહેવું નહીં.

ગુરોસ્તુ ચક્ષુર્વિષયે ન યથેષ્ટાસનો ભવેત્

ગુરુની નજરમાં મનમાની રીતે બેસવું નહીં.