કૂર્મપુરાણમ્

અર્જુનાય સ્વયં સાક્ષાત્ દત્તવાનિદમુત્તમમ્

તેમણે આ ઉત્તમ ઉપદેશ અર્જુનને સીધો આપ્યો.

વિશેષાદ્ ગિરિશે ભક્તિસ્તસ્માદારભ્ય મે ઽભવત્

ત્યાંથી મારી ગિરિશમાં ભક્તિ વિશેષ વધી ગઈ.

ભૂતેશં ગિરશં સ્થાણું દેવદેવં ત્રિશૂલિનમ્

ભૂતેશ, ગિરિશ, સ્થાણુ, દેવોના દેવ, ત્રિશૂલધારીમાં શરણાગત થાઓ.

પ્રપદ્યધ્વં સપત્નીકાઃ સપુત્રાઃ શરણં શિવમ્

તમારા પત્ની અને પુત્રો સાથે સૌએ શિવમાં આશરો લો.

પૂજયધ્વં મહાદેવં ગોપતિં ભૂતિભૂષણમ્

મહાદેવ, ગોપતિ, ભસ્મથી શોભતા દેવની પૂજા કરો.

પ્રણેમુઃ શાશ્વતં સ્થાણું વ્યાસં સત્યવતીસુતમ્

તેઓએ શાશ્વત સ્થાણુ અને સત્યવતીપુત્ર વ્યાસને વંદન કર્યું.

સાક્ષાદેવ હૃષીકેશં સર્વલોકમહેશ્વરમ્

તેઓએ સર્વલોકના મહેશ્વર, હૃષીકેશને પણ સીધા વંદન કર્યા.

ઇદાનીં જાયતે ભક્તિર્યા દેવૈરપિ દુર્લભા

હવે એવી ભક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે, જે દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે.

યેનાસૌ ભગવાનીશઃ સમારાધ્યો મુમુક્ષુભિઃ

જેના દ્વારા મુક્તિ ઇચ્છનારાઓ એ પરમેશ્વરનું પૂજન કરે છે.

તદ્વદાખિલલોકાનાં રક્ષણં ધર્મસંગ્રહમ્

એ જ રીતે, બધા લોકોએ રક્ષા અને ધર્મનું સંચય કરવું જોઈએ.

પૃષ્ટેન મુનિભિઃ પૂર્વં શક્રેણામૃતમન્થને

આ વિષયને અગાઉ ઋષિઓ અને ઇન્દ્રે અમૃતમંથન સમયે પૂછ્યું હતું.

મુનીનાં ભાષિતં કૃષ્ણઃ પ્રોવાચ સુસમાહિતઃ

કૃષ્ણે મન એકાગ્ર કરીને ઋષિઓએ જે કહ્યું હતું તે કહ્યું.

સનત્કુમારપ્રમુખૈઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

સનત્કુમાર અને શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ દ્વારા બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે.

યો વા વિચારયેદર્થં સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

જે કોઇ આ અર્થ પર વિચાર કરે છે, તે પરમ અવસ્થાને પામે છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

બધા પાપોથી મુક્ત થઈને, તે બ્રહ્માના લોકમાં સન્માન પામે છે.

શ્રોતવ્યશ્ચાથ મન્તવ્યો વિશેષાદ્ બ્રાહ્મણૈઃ સદા

આને ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોએ હંમેશાં સાંભળવું અને વિચારવું જોઈએ.

કર્મયોગં બ્રાહ્મણાનામાત્યન્તિકફલપ્રદમ્

બ્રાહ્મણો માટે કર્મયોગ સર્વોચ્ચ ફળ આપનાર છે.

ઋષીણાં શૃણ્વતાં પૂર્વં મનુરાહ પ્રજાપતિઃ

પૂર્વે પ્રજાપતિ મનુએ સાંભળતા ઋષિઓને કહ્યું હતું.

સમાહિતધિયો યૂયં શૃણુધ્વં ગદતો મમ

તમે મન એકાગ્ર કરીને, હું જે કહું છું તે ધ્યાનથી સાંભળો.

ગર્ભાષ્ટમે ઽષ્ટમે વાબ્દે સ્વસૂત્રોક્તવિધાનતઃ

ગર્ભના આઠમા મહિને કે આઠમા વર્ષે, પોતાના સૂત્ર પ્રમાણે વિધિ કરવી.

ભિક્ષાહારો ગુરુહિતો વીક્ષમાણો ગુરુર્મુખમ્

ભિક્ષાથી જીવન નિર્વાહ કરવો, ગુરુની સેવા કરવી અને ગુરુના મુખ તરફ જોવું.

બ્રાહ્મણાનાં ત્રિવિત્ સૂત્રં કૌશં વા વસ્ત્રમેવ વા

બ્રાહ્મણો માટે ત્રણ તાંતણાવાળો યજ્ઞોપવિત, કાપડનું વસ્ત્ર અથવા કપડું ધારણ કરવું જોઈએ.

અન્યથા યત્ કૃતં કર્મ તદ્ ભવત્યયથાકૃતમ્

બીજા રીતે જે કાર્ય થાય છે, તે યોગ્ય રીતે થયેલું ગણાતું નથી.

તદેવ પરિધાનીયં શુક્લમચ્છિદ્રમુત્તમમ્

શુદ્ધ, સફેદ, નિર્દોષ અને શ્રેષ્ઠ વસ્ત્ર જ પહેરવું જોઈએ.

અભાવે ગવ્યમજિનં રૌરવં વા વિધીયતે

જો તે ન મળે તો ગાયની ચામડીનું અથવા રુરુ હરણનું વસ્ત્ર ધારણ કરવું જોઈએ.

ઉપવીતં ભવેન્નિત્યં નિવીતં કણ્ઠસજ્જને

યજ્ઞોપવીત હંમેશા ડાબા ખભા પર અને જમણા બાંયે નીચે પહેરવું જોઈએ, પણ શોકકાળમાં ગળામાં પહેરાય છે.

પ્રાચીનાવીતમિત્યુક્તં પિત્ર્યે કર્મણિ યોજયેત્

જ્યારે પવિત્ર દોરો જમણા ખભા પર અને ડાબા બાંયે નીચે પહેરાય છે, તેને પ્રાચીનાવીત કહે છે અને તે પિતૃકર્મોમાં ઉપયોગી છે.

સ્વાધ્યાયે ભોજને નિત્યં બ્રાહ્મણાનાં ચ સન્નિધૌ

વેદપાઠ કરતી વખતે, ભોજન લેતી વખતે અને બ્રાહ્મણોની હાજરીમાં હંમેશા પવિત્ર દોરો ડાબા ખભા પર પહેરવો જોઈએ.

ઉપવીતી ભવેન્નિત્યં વિધિરેષ સનાતનઃ

પવિત્ર દોરો નિયમ મુજબ હંમેશા પહેરવો જોઈએ; આ સનાતન નિયમ છે.