કૂર્મપુરાણમ્

સો ઽપીશ્વરપ્રસાદેન યાતિ તત્ પરમં પદમ્

એ પણ ઈશ્વરની કૃપાથી એ પરમ પદને પામે છે.

દદાતિ તત્ પરં જ્ઞાનં યેન મુચ્યેત બન્ધનાત્

તે પરમ જ્ઞાન આપે છે, જેના દ્વારા બંધનમાંથી મુક્તિ મળે છે.

તેનૈવ જન્મના જ્ઞાનં લબ્ધ્વા યાતિ શિવં પદમ્

આ જ જન્મમાં જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને, મનુષ્ય શુભ અવસ્થાને પામે છે.

સર્વે તરન્તિ સંસારમીશ્વરાનુગ્રહાદ્ દ્વિજાઃ

પ્રભુની કૃપાથી, બધા લોકો સંસાર સાગર પાર કરે છે, હે દ્વિજો.

ધર્મં સમાશ્રયેત્ તસ્માન્મુક્તયે નિયતં દ્વિજાઃ

મુક્તિ માટે, હંમેશા ધર્મનું પાલન કરવું જોઈએ, હે દ્વિજો.

ધાર્મિકાયૈવ દાતવ્યં ભક્તાય બ્રહ્મચારિણે

દાન માત્ર ધર્મી, ભક્ત અને બ્રહ્મચારીને જ આપવું જોઈએ.

વ્યાજહાર સમાસીનં નારાયણમનામયમ્

તેણે બેઠેલા નિર્દોષ નારાયણને સંબોધીને વાત કરી.

દાતવ્યં શાન્તચિત્તેભ્યઃ શિષ્યેભ્યો ભવતા શિવમ્

આ શુભ ઉપદેશ શાંત ચિત્તવાળા શિષ્યોને તું આપજે.

હિતાય સર્વભક્તાનાં દ્વિજાતીનાં દ્વિજોત્તમાઃ

બધા ભક્તિવાન દ્વિજોના હિત માટે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

ઉપદેક્ષ્યન્તિ ભક્તાનાં સર્વેષાં વચનાન્મમ

મારા વચન પ્રમાણે, બધા ભક્તોને ઉપદેશ આપશે.

નાન્તરં યે પ્રપશ્યન્તિ તેષાં દેયમિદં પરમ્

જે લોકો અંદર કોઈ ભેદ નથી જુએ, તેમને આ શ્રેષ્ઠ ઉપદેશ આપવો.

સર્વભૂતાત્મભૂતસ્થા શાન્તા ચાક્ષરસંજ્ઞિતા

જે શાંત છે, સર્વ જીવોના આત્મા રૂપે સ્થિત છે અને અક્ષર કહેવાય છે.

ન તે માં સંપ્રપશ્યન્તિ જાયન્તે ચ પુનઃ પુનઃ

એ લોકો મને સાચે જોઈ શકતા નથી અને વારંવાર જન્મે છે.

એકીભાવેન પશ્યન્તિ ન તેષાં પુનરુદ્ભવઃ

જે એકતાથી જુએ છે, તેમને ફરી જન્મ નથી થતો.

મામેવ સંપ્રપશ્યધ્વં પૂજયધ્વં તથૈવ હિ

માત્ર મને જ જોવું અને એ જ રીતે મારી પૂજા કરવી.

તે યાન્તિ નરકાન્ ઘોરાન્ નાહં તેષુવ્યવસ્થિતઃ

એ લોકો ભયાનક નરકમાં જાય છે; હું તેમા રહતો નથી.

મોચયામિ શ્વપાકં વા ન નારાયણનિન્દકમ્

હું શ્વપાકને પણ મુક્ત કરી શકું, પણ નારાયણની નિંદા કરનારને નહીં.

અર્ચનીયો નમસ્કાર્યો મત્પ્રીતિજનનાય હિ

મારી પ્રસન્નતા માટે, તેની પૂજા અને વંદન કરવું જોઈએ.

અન્તર્હિતો ઽભવત્ તેષાં સર્વેષામેવ પશ્યતામ્

બધા લોકો જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, તે તેમની નજરે અદૃશ્ય થઈ ગયો.

જગ્રાહ યોગિનઃ સર્વાંસ્ત્યક્ત્વા વૈ પરમં વપુઃ

યોગીઓએ બધું ત્યાગી, સર્વોચ્ચ રૂપ પ્રાપ્ત કર્યું.

સાક્ષાદેવ મહેશસ્ય જ્ઞાનં સંસારનાશનમ્

તેઓને મહેશનું એવું જ્ઞાન મળ્યું કે જે સંસારનો નાશ કરે છે.

પ્રવર્તયધ્વં શિષ્યેભ્યો ધાર્મિકેભ્યો મુનીશ્વરાઃ

હે મહાન ઋષિઓ, આ જ્ઞાન તમારા ધર્મી શિષ્યોને આપો.

વિજ્ઞાનમૈશ્વરં દેયં બ્રાહ્મણાય વિશેષતઃ

દિવ્ય જ્ઞાન ખાસ કરીને બ્રાહ્મણને આપવું જોઈએ.

નારાયણો મહાયોગી જગામાદર્શનં સ્વયમ્

નારાયણ, મહાયોગી, પછી પોતે અદૃશ્ય થઈ ગયા.

નારાયણં ચ ભૂતાદિં સ્વાનિ સ્થાનાનિ ભેજિરે

નારાયણ સાથે બધા ભૂત અને તત્વો પોતાના સ્થાન પર પાછા ગયા.

દત્તવાનૈશ્વરં જ્ઞાનં સો ઽપિ સત્યવ્રતાય તુ

તેમણે એ દિવ્ય જ્ઞાન સત્યવ્રતને પણ આપ્યું.

પ્રદદૌ ગૌતમાયાથ પુલહો ઽપિ પ્રજાપતિઃ

પછી પ્રજાપતિ પુલહાએ એ જ્ઞાન ગૌતમને આપ્યું.

જૈગીષવ્યાય કપિલસ્તથા પઞ્ચશિખાય ચ

કપિલે એ જ્ઞાન જયગીષવ્ય અને પંચશિખને આપ્યું.

લેભેતત્પરમં જ્ઞાનં તસ્માદ્ વાલ્મીકિરાપ્તવાન્

ત્યાંથી વાલ્મીકીએ એ સર્વોચ્ચ જ્ઞાન મેળવ્યું.