કૂર્મપુરાણમ્

મધ્યે વહ્નિશિખાકારં પુરુષં પઞ્ચવિંશકમ્

તેના મધ્યમાં અગ્નિશિખા જેવો પચ્ચીસમો પુરુષ છે, તેનું ધ્યાન કરે.

ઓઙ્કરબોધિતં તત્ત્વં શાશ્વતં શિવમચ્યુતમ્

ઊંકારથી પ્રગટ થયેલું, શાશ્વત, કલ્યાણમય અને અવિનાશી તત્ત્વનું ધ્યાન કરે.

તદન્તઃ પરમં તત્ત્વમાત્માધારં નિરઞ્જનમ્

તેમાં રહેલું પરમ તત્ત્વ—પવિત્ર અને આત્માનું આધાર—નું ધ્યાન કરે.

વિશોધ્ય સર્વતત્ત્વાનિ પ્રણવેનાથવા પુનઃ

બધાં તત્ત્વોને શુદ્ધ કરી, ફરી ઊંકારથી અથવા અન્ય રીતે—

પ્લાવયિત્વાત્મનો દેહં તેનૈવ જ્ઞાનવારિણા

એ જ જ્ઞાનરૂપ જળથી પોતાનો દેહ ભીંજવે.

ચિન્તયેત્ સ્વાત્મનીશાનં પરં જ્યોતિઃ સ્વરૂપિણમ્

પોતાના અંતરમાં ભગવાનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ, જે સર્વોચ્ચ પ્રકાશ અને પોતાનું સાચું સ્વરૂપ છે.

સર્વવેદાન્તસારો ઽયમત્યાશ્રમમિતિ શ્રુતિઃ

આ બધું વેદાંતનો સાર છે; શાસ્ત્ર કહે છે કે એ બધાં આશ્રમોથી પર છે.

દ્વિજાતીનાં તુ કથિતં ભક્તાનાં બ્રહ્મચારિણામ્

આ ઉપદેશ દ્વિજ ભક્તો અને બ્રહ્મચારી માટે જણાવવામાં આવ્યો છે.

સંતોષઃ સત્યમાસ્તિક્યં વ્રતાઙ્ગાનિ વિશેષતઃ

સંતોષ, સત્ય અને શ્રદ્ધા ખાસ કરીને વ્રતના અંગો છે.

તસ્માદાત્મગુણોપેતો મદ્વ્રતં વોઢુમર્હતિ

માટે જે પોતાના ગુણોથી યુક્ત છે, એ જ મારું વ્રત ધારણ કરવા યોગ્ય છે.

બહવો ઽનેન યોગેન પૂતા મદ્ભાવમાગતાઃ

ઘણાં લોકોએ આ યોગથી પવિત્રતા પામી છે અને મારા સ્વરૂપને પ્રાપ્ત કર્યું છે.

જ્ઞાનયોગેન માં તસ્માદ્ યજેત પરમેશ્વરમ્

માટે જ્ઞાનયોગ દ્વારા મને, સર્વોચ્ચ ભગવાનને, પૂજવું જોઈએ.

ચેતસા બોધયુક્તેન પૂજયેન્માં સદા શુચિઃ

જેનું મન સમજથી જોડાયેલું છે, એ હંમેશાં શુદ્ધ હૃદયથી મારી પૂજા કરે.

પ્રાપ્નોતિ મમ સાયુજ્યં ગુહ્યમેતન્મયોદિતમ્

એ મને એકરૂપ થાય છે; આ ગુપ્ત વાત મેં કહી છે.

નિર્મમો નિરહઙ્કારો યો મદ્ભક્તઃ સ મે પ્રિયઃ

જે ભક્ત મમત્વ અને અહંકારથી મુક્ત છે, એ મને પ્રિય છે.

મય્યર્પિતમનો બુદ્ધિર્યો મદ્ભક્તઃ સ મે પ્રિયઃ

જે ભક્તનું મન અને બુદ્ધિ મારા પર અર્પિત છે, એ મને પ્રિય છે.

હર્ષામર્ષભયોદ્વેગૈર્મુક્તો યઃ સ હિ મે પ્રિયઃ

જે આનંદ, ક્રોધ, ભય અને ઉદ્વેગથી મુક્ત છે, એ ખરેખર મને પ્રિય છે.

સર્વારમ્ભપરિત્યાગી ભક્તિમાન્ યઃ સ મે પ્રિયઃ

જે બધા કાર્યોનો ત્યાગ કરીને ભક્તિમાં સ્થિર છે, એ મને પ્રિય છે.

અનિકેતઃ સ્થિરમતિર્મદ્ભક્તો મામુપૈષ્યતિ

મારો ભક્ત, જે ઘરવિહિન અને દૃઢ મનવાળો છે, એ અંતે મને પ્રાપ્ત કરે છે.

મત્પ્રસાદાદવાપ્નોતિ શાશ્વતં પરમં પદમ્

મારી કૃપાથી એ શાશ્વત અને સર્વોચ્ચ સ્થાન પામે છે.

નિરાશીર્નિર્મમો ભૂત્વા મામેકં શરણં વ્રજેત્

આશા અને મમત્વ છોડીને, એકમાત્ર મારું શરણ લેવું જોઈએ.

કર્મણ્યભિપ્રવૃત્તો ઽપિ નૈવ તેન નિબધ્યતે

કર્મમાં લાગેલો હોવા છતાં, એ તેના દ્વારા બંધાતો નથી.

શારીરં કેવલં કર્મ કુર્વન્નાપ્નોતિ તત્પદમ્

માત્ર શરીરથી કર્મ કરવાથી એ તે પરમ સ્થાન પામતો નથી.

કુર્વતો મત્પ્રસાદાર્થં કર્મ સંસારનાશનમ્

મારા કૃપા માટે જે કર્મ કરે છે, તે સંસારના બંધનને નાશ કરે છે.

મામુપૈષ્યતિ યોગીશં જ્ઞાત્વા માં પરમેશ્વરમ્

મને પરમેશ્વર જાણીને, યોગી મને પ્રાપ્ત કરે છે.

કથયન્તશ્ચ માં નિત્યં મમ સાયુજ્યમાપ્નુયુઃ

જે લોકો સતત મારી વાત કરે છે, તેઓને મારી સાથે એકતા મળે છે.

નાશયામિ તમઃ કૃત્સ્નં જ્ઞાનદીપેન ભાસ્વતા

હું જ્ઞાનના તેજસ્વી દીપકથી બધું અંધકાર દૂર કરી દઉં છું.

તેષાં નિત્યાભિયુક્તાનાં યોગક્ષેમં વહામ્યહમ્

જે લોકો હંમેશા મને સમર્પિત છે, તેમના યોગક્ષેમની જવાબદારી હું લઉં છું.

તેષાં તદન્તં વિજ્ઞેયં દેવતાનુગતં ફલમ્

દેવતાઓની સાથે મળીને જે ફળ મળે છે, તેનું અંત હોય છે, એ સમજવું જોઈએ.