કૂર્મપુરાણમ્

તદા સમભવદ્ બ્રહ્મા સહસ્ત્રાક્ષઃ સહસ્ત્રપાત્

પછી બ્રહ્મા પ્રગટ થયા, જેમને હજાર આંખો અને હજાર પગ હતા.

બ્રહ્મા નારાયણાખ્યસ્તુ સુષ્વાપ સલિલે તદા

બ્રહ્મા, જેને નારાયણ કહે છે, એ સમયે પાણી પર સુતા હતા.

બ્રહ્મસ્વરૂપિણં દેવં જગતઃ પ્રભવાપ્યયમ્

બ્રહ્મા સ્વરૂપ દેવ જ જગતની ઉત્પત્તિ અને લય છે.

અયનં તસ્ય તા યસ્માત્ તેન નારાયણઃ સ્મૃતઃ

એના નિવાસસ્થાન હોવાથી તેને નારાયણ કહેવામાં આવે છે.

શર્વર્યન્તે પ્રકુરુતે બ્રહ્મત્વં સર્ગકારણાત્

રાતના અંતે, સર્જન માટે એ બ્રહ્માનું રૂપ ધારણ કરે છે.

અનુમાનાત્ તદુદ્ધારં કર્તુકામઃ પ્રજાપતિઃ

પછી, અનુમાનથી તેને ઉપાડવાની ઈચ્છાથી પ્રજાપતિએ ક્રિયા કરી.

અધૃષ્યં મનસાપ્યન્યૈર્વાઙ્મયં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્

જેને બીજાના મનથી પણ પકડવું મુશ્કેલ છે, અને જે વાણીરૂપ છે, તેને 'બ્રહ્મ' કહેવાય છે.

દંષ્ટ્રયાભ્યુજ્જહારૈનામાત્માધારો ધરાધરઃ

પૃથ્વીને ધારણ કરનાર અને પોતે આધારરૂપ એવા દેવએ પોતાની દાંતથી તેને ઉપાડી લીધી.

અસ્તુવઞ્જનલોકસ્થાઃ સિદ્ધા બ્રહ્મર્ષયો હરિમ્

વાયુલોકમાં રહેતા સિદ્ધો અને બ્રહ્મર્ષિઓએ હરિનું સ્તુતિ કરી.

પુરુષાય પુરાણાય શાશ્વતાય જયાય ચ

પ્રાચીન, શાશ્વત અને વિજયી પુરુષને વંદન છે.

નમો હિરણ્યગર્ભાય વેધસે પરમાત્મને

હિરણ્યગર્ભ, સર્જનહાર અને પરમાત્માને વંદન છે.

નારાયણાય દેવાય દેવાનાં હિતકારિણે

નારાયણ દેવ અને દેવતાઓના કલ્યાણકર્તાને વંદન છે.

સર્વભૂતાત્મભૂતાય કૂટસ્થાય નમો નમઃ

જે સર્વ જીવોના આત્મા અને અડગ છે, તેને વારંવાર વંદન છે.

નમો બુદ્ધાય શુદ્ધાય નમસ્તે જ્ઞાનરૂપિણે

જાગૃત અને શુદ્ધ સ્વરૂપે, જ્ઞાનમયને વંદન છે.

અનન્તાયાપ્રમેયાય કાર્યાય કરણાય ચ

અનંત, અપરિમિત, કારણ અને સાધનરૂપે તમને વંદન છે.

નમો મૂલપ્રકૃતયે માયારૂપાય તે નમઃ

મૂળપ્રકૃતિ અને માયારૂપી સ્વરૂપને વંદન છે.

નમો યોગાધિગમ્યાય નમઃ સકર્ષણાય તે

યોગ દ્વારા પ્રાપ્ત થનારા અને સકર્ષણને વંદન છે.

નમઃ સિદ્ધાય પૂજ્યાય ગુણત્રયવિભાવિને

સિદ્ધ, પૂજ્ય અને ત્રણ ગુણોને ઓળખનારા ને વંદન છે.

નમો ઽમૂર્તાય મૂર્તાય માધવાય નમો નમઃ

રૂપવાળા અને નિરૂપ સ્વરૂપે, માધવને વારંવાર વંદન છે.

પાલયૈતજ્જગત્ સર્વં ત્રાતા ત્વં શરણં ગતિ

આ આખા જગતનું રક્ષણ કરો; તમે જ રક્ષક, આશ્રય અને ધ્યેય છો.

પ્રસાદમકરોત્ તેષાં વરાહવપુરીશ્વરઃ

વરાહ સ્વરૂપે ભગવાને તેમને કૃપા કરી.

મુમોચ રૂપં મનસા ધારયિત્વા પ્રિજાપતિઃ

પ્રજાપતિએ મનમાં સ્વરૂપ ધારણ કરીને તેને બહાર મૂક્યું.

વિતતત્વાચ્ચ દેહસ્ય ન મહી યાતિ સંપ્લવમ્

તેમના વિશાળ દેહને કારણે પૃથ્વી ડૂબી નહીં.

પ્રાક્સર્ગદગ્ધાનખિલાંસ્તતઃ સર્ગે ઽદધન્મનઃ

પૂર્વ વિનાશ પછી ભગવાને સર્જન માટે મન લગાવ્યું.

અબુદ્ધિપૂર્વકઃ સર્ગઃ પ્રાદુર્ભૂતસ્તમોમયઃ

અજ્ઞાનપૂર્વકનું અને અંધકારમય સર્જન પ્રગટ્યું.

અવિદ્યા પઞ્ચપર્વૈષા પ્રાદુર્ભૂતા મહાત્મનઃ

મહાત્માની અંદરથી પાંચ અવસ્થાવાળી અવિદ્ધ્યા પ્રગટાઈ.

સંવૃતસ્તમસા ચૈવ બીજકમ્ભુવનાવૃતઃ

તે અંધકારથી ઢંકાયેલું હતું અને બીજ જગતથી આવરાયેલું હતું.

મુક્યા નગા ઇતિ પ્રોક્તા મુખ્યસર્ગસ્તુ સ સ્મૃતઃ

આ વૃક્ષોને મુખ્ય કહેવાય છે અને આ સર્જનને મુખ્ય સર્જન માનવામાં આવે છે.

તસ્યાભિધ્યાયતઃ સર્ગસ્તિર્યક્સ્ત્રોતો ઽભ્યવર્તત

તેની મનનથી તિર્યક પ્રવાહવાળું સર્જન ઉત્પન્ન થયું.