કૂર્મપુરાણમ્

ભક્ત્યા માં સંપ્રપશ્યન્તિ વિજ્ઞેયાસ્તે તદાત્મકાઃ

ભક્તિ દ્વારા તેઓ મને સાચે જુએ છે; તેઓ મારું સ્વરૂપ છે એમ માનવા યોગ્ય છે.

નિત્યાનન્દં નિર્વિકલ્પં સત્યરૂપમિતિ સ્થિતિઃ

એ અવસ્થા શાશ્વત આનંદ, ભેદરહિત અને સત્ય સ્વરૂપ છે.

સ્વાત્મન્યવસ્થિતાઃ શાન્તાઃ પરે ઽવ્યક્તે પરસ્ય તુ

પોતાના આત્મામાં સ્થિર, શાંત અને પરમ અવ્યક્ત પરમેશ્વરમાં લીન છે.

નિર્વાણં બ્રહ્મણા ચૈક્યં કૈવલ્યં કવયો વિદુઃ

જ્ઞાની લોકો નિર્વાણ, બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ થવું અને સંપૂર્ણ એકાંત—આ બધું એક જ છે એમ જાણે છે.

સ ઈશ્વરો મહાદેવસ્તં વિજ્ઞાય વિમુચ્યતે

એ જ ઈશ્વર છે, મહાદેવ છે; એને ઓળખવાથી મનુષ્ય મુક્ત થાય છે.

તન્નિત્યભાસમચલં સદ્વિભાતિ

જે સદા પ્રકાશે છે, અડગ છે, એ સાચું જ પ્રગટ થાય છે.

પશ્યન્તિ તત્ત્વમચલં યત્ સ ઈશઃ

જે અડગ તત્વ છે, એ જ ઈશ્વર છે—એવું જ્ઞાનીઓ જોઈ શકે છે.

ધાયાયન્તિ વેદાર્થવિનિશ્ચિતાર્થાઃ

જે લોકોએ વેદનો અર્થ સારી રીતે સમજ્યો છે, તેઓ એ તત્વનું ધ્યાન કરે છે.

વિભાતિ દેવઃ શિવ એવ કેવલઃ

માત્ર દેવ શિવ જ એકલા પ્રકાશે છે.

યુઞ્જીત યોગં પ્રયતો હ્યજસ્રમ્

મનુષ્યે સતત શ્રદ્ધાપૂર્વક યોગનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

યેનાત્માનં પ્રપશ્યન્તિ ભાનુમન્તમિવેશ્વરમ્

જે દ્વારા આત્માને, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી ઈશ્વર રૂપે, જોવામાં આવે છે.

પ્રસન્નં જાયતે જ્ઞાનં સાક્ષાન્નિર્વાણસિદ્ધિદમ્

શાંત જ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે, જે સીધું નિર્વાણ પ્રાપ્ત કરાવે છે.

યોગજ્ઞાનાભિયુક્તસ્ય પ્રસીદતિ મહેશ્વરઃ

યોગના જ્ઞાનમાં તત્પર વ્યક્તિ પર મહાદેવ પ્રસન્ન થાય છે.

યે યુઞ્જન્તીહ મદ્યોગં તે વિજ્ઞેયા મહેશ્વરાઃ

જે લોકો અહીં મારા યોગનો અભ્યાસ કરે છે, તેઓ મહાદેવ સમાન ગણાય છે.

અપરસ્તુ મહાયોગઃ સર્વયોગોત્તમોત્તમઃ

પણ બીજો મહાન યોગ છે, જે બધા યોગોમાં શ્રેષ્ઠ છે.

અભાવયોગઃ સ પ્રોક્તો યેનાત્માનં પ્રપશ્યતિ

એને અભાવ યોગ કહેવામાં આવે છે, જેના દ્વારા આત્માનું દર્શન થાય છે.

મયૈક્યં સ મહાયોગો ભાષિતઃ પરમેશ્વરઃ

મારા સાથે એકરૂપ થવાનો જે મહાયોગ કહેવાયો છે, એ પરમેશ્વર છે.

સર્વે તે બ્રહ્મયોગસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

આ બધામાંથી કોઈ પણ બ્રહ્મયોગના સોળમા ભાગને પણ પહોંચી શકતા નથી.

સર્વેષામેવ યોગાનાં સ યોગઃ પરમો મતઃ

બધા યોગોમાં એ યોગ સર્વોચ્ચ માનવામાં આવ્યો છે.

ન તે પશ્યન્તિ મામેકં યોગિનો યતમાનસાઃ

પ્રયત્નશીલ યોગીઓ પણ મને એકલા જોઈ શકતા નથી.

સમાધિશ્ચ મુનિશ્રેષ્ઠા યમો નિયમ આસનમ્

હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, સમાધિ, યમ, નિયમ અને આસન—

તત્સાધનાન્યષ્ટધા તુ યુષ્માકં કથિતાનિ તુ

તે માટેના સાધનો તમે આઠ રીતે સમજાવ્યા છે.

યમાઃ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તાશ્ચિત્તશુદ્ધિપ્રદા નૃણામ્

યમો સંક્ષિપ્તમાં કહ્યા છે, જે મનની પવિત્રતા આપે છે.

અક્લેશજનનં પ્રોક્તં ત્વહિંસા પરમર્ષિભિઃ

મહાન ઋષિઓએ કહ્યું છે કે અહિંસા એ છે કે જે કોઈને દુઃખ ન પહોંચાડે.

વિધિના યા ભવેદ્ધિંસા ત્વહિંસૈવ પ્રકીર્તિતા

નિયમ પ્રમાણે જે હિંસા થાય, તેને પણ અહિંસા જ કહેવાય છે.

યથાર્થકથનાચારઃ સત્યં પ્રોક્તં દ્વિજાતિભિઃ

દ્વિજાતિઓએ સાચું એ કહ્યું છે કે જે વર્તન અને બોલવામાં હકીકતમાં હોય.

સ્તેયં તસ્યાનાચરણાદસ્તેયં ધર્મસાધનમ્

ચોરી ન કરવું એ ધર્મનું પાલન છે.

સર્વત્ર મૈથુનત્યાગં બ્રહ્મચર્યં પ્રચક્ષતે

બ્રહ્મચર્ય સર્વત્ર કામસુખનો ત્યાગ માનવામાં આવે છે.

અપરિગ્રહ ઇત્યાહુસ્તં પ્રયત્નેન પાલયેત્

તેને અપારિગ્રહ કહે છે; તેને પુરેપુરૂષ પ્રયત્નથી પાળવું જોઈએ.