કૂર્મપુરાણમ્

તેષાં શાન્તિઃ શાશ્વતી નેતરેષામ્

માત્ર એમને જ શાશ્વત શાંતિ મળે છે, બીજાને નહિ.

સર્વવ્યાપી ચ ભગવાન્ ન તસ્માદન્યદિષ્યતે

ભગવાન સર્વત્ર વ્યાપક છે, એમ સિવાય બીજું કશું ઇચ્છાતું નથી.

ગોપનીયં વિશેષેણ યોગિનામપિ દુર્લભમ્

આ વાત ખાસ ગુપ્ત રાખવી, કારણ કે યોગીઓ માટે પણ એ દુર્લભ છે.

સ્વયઞ્જ્યોતિઃ પરં તત્ત્વં પરે વ્યોમ્નિ વ્યવસ્થિતમ્

સ્વયં પ્રકાશિત પરમ તત્વ પરમ આકાશમાં સ્થિર છે.

નિર્ગુણં શુદ્ધવિજ્ઞાનં તદ્ વૈ પશ્યન્તિ સૂરયઃ

એ ગુણરહિત અને શુદ્ધ ચૈતન્ય છે, જેને વિદ્વાનો જુએ છે.

પશ્યન્તિ તત્ પરં બ્રહ્મ યત્તલ્લિઙ્ગમિતિ શ્રુતિઃ

એ પરમ બ્રહ્મને તેઓ જુએ છે, જેનું લક્ષણ છે — એવું શાસ્ત્ર કહે છે.

નહિ તદ્ વિદ્યતે જ્ઞાનં યતસ્તજ્જ્ઞાયતે પરમ્

એનું કોઈ જ્ઞાન નથી, કેમ કે એ બધાનું જ્ઞાતા છે.

અજ્ઞાનમિતરત્ સર્વં યસ્માન્માયામયં જગત્

બાકી બધું અજ્ઞાન છે, કારણ કે આખું જગત માયિક છે.

મમાત્માસૌ તદેવેમિતિ પ્રાહુર્વિપશ્ચિતઃ

વિદ્વાનો કહે છે: 'એ જ મારું આત્મા છે.'

આશ્રિતાઃ પરમાં નિષ્ઠાં બુદ્ધ્વૈકં તત્ત્વમવ્યયમ્

એક અવિનાશી તત્વને જાણી, તેઓ પરમ અવસ્થામાં સ્થિર થયા છે.

ભક્ત્યા માં સંપ્રપશ્યન્તિ વિજ્ઞેયાસ્તે તદાત્મકાઃ

ભક્તિ દ્વારા તેઓ મને સાચે જુએ છે; તેઓ મારું સ્વરૂપ છે એમ માનવા યોગ્ય છે.

નિત્યાનન્દં નિર્વિકલ્પં સત્યરૂપમિતિ સ્થિતિઃ

એ અવસ્થા શાશ્વત આનંદ, ભેદરહિત અને સત્ય સ્વરૂપ છે.

સ્વાત્મન્યવસ્થિતાઃ શાન્તાઃ પરે ઽવ્યક્તે પરસ્ય તુ

પોતાના આત્મામાં સ્થિર, શાંત અને પરમ અવ્યક્ત પરમેશ્વરમાં લીન છે.

નિર્વાણં બ્રહ્મણા ચૈક્યં કૈવલ્યં કવયો વિદુઃ

જ્ઞાની લોકો નિર્વાણ, બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ થવું અને સંપૂર્ણ એકાંત—આ બધું એક જ છે એમ જાણે છે.

સ ઈશ્વરો મહાદેવસ્તં વિજ્ઞાય વિમુચ્યતે

એ જ ઈશ્વર છે, મહાદેવ છે; એને ઓળખવાથી મનુષ્ય મુક્ત થાય છે.

તન્નિત્યભાસમચલં સદ્વિભાતિ

જે સદા પ્રકાશે છે, અડગ છે, એ સાચું જ પ્રગટ થાય છે.

પશ્યન્તિ તત્ત્વમચલં યત્ સ ઈશઃ

જે અડગ તત્વ છે, એ જ ઈશ્વર છે—એવું જ્ઞાનીઓ જોઈ શકે છે.

ધાયાયન્તિ વેદાર્થવિનિશ્ચિતાર્થાઃ

જે લોકોએ વેદનો અર્થ સારી રીતે સમજ્યો છે, તેઓ એ તત્વનું ધ્યાન કરે છે.

વિભાતિ દેવઃ શિવ એવ કેવલઃ

માત્ર દેવ શિવ જ એકલા પ્રકાશે છે.

યુઞ્જીત યોગં પ્રયતો હ્યજસ્રમ્

મનુષ્યે સતત શ્રદ્ધાપૂર્વક યોગનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

યેનાત્માનં પ્રપશ્યન્તિ ભાનુમન્તમિવેશ્વરમ્

જે દ્વારા આત્માને, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી ઈશ્વર રૂપે, જોવામાં આવે છે.

પ્રસન્નં જાયતે જ્ઞાનં સાક્ષાન્નિર્વાણસિદ્ધિદમ્

શાંત જ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે, જે સીધું નિર્વાણ પ્રાપ્ત કરાવે છે.

યોગજ્ઞાનાભિયુક્તસ્ય પ્રસીદતિ મહેશ્વરઃ

યોગના જ્ઞાનમાં તત્પર વ્યક્તિ પર મહાદેવ પ્રસન્ન થાય છે.

યે યુઞ્જન્તીહ મદ્યોગં તે વિજ્ઞેયા મહેશ્વરાઃ

જે લોકો અહીં મારા યોગનો અભ્યાસ કરે છે, તેઓ મહાદેવ સમાન ગણાય છે.

અપરસ્તુ મહાયોગઃ સર્વયોગોત્તમોત્તમઃ

પણ બીજો મહાન યોગ છે, જે બધા યોગોમાં શ્રેષ્ઠ છે.

અભાવયોગઃ સ પ્રોક્તો યેનાત્માનં પ્રપશ્યતિ

એને અભાવ યોગ કહેવામાં આવે છે, જેના દ્વારા આત્માનું દર્શન થાય છે.

મયૈક્યં સ મહાયોગો ભાષિતઃ પરમેશ્વરઃ

મારા સાથે એકરૂપ થવાનો જે મહાયોગ કહેવાયો છે, એ પરમેશ્વર છે.

સર્વે તે બ્રહ્મયોગસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

આ બધામાંથી કોઈ પણ બ્રહ્મયોગના સોળમા ભાગને પણ પહોંચી શકતા નથી.

સર્વેષામેવ યોગાનાં સ યોગઃ પરમો મતઃ

બધા યોગોમાં એ યોગ સર્વોચ્ચ માનવામાં આવ્યો છે.