કૂર્મપુરાણમ્

એકયા મમ સાયુજ્યમનાદિનિધનં ધ્રુવમ્

મારા સાથે એકરૂપ થવાથી, અનાદિ, અનંત અને શાશ્વત અવસ્થા મળે છે.

અનાદિમધ્યં તિષ્ઠન્તં યુજ્યતે ઽવિદ્યયા કિલ

જેને neither આરંભ છે, neither મધ્ય છે, તે અવિદ્યાથી જોડાય છે.

તદક્ષરં પરં જ્યોતિસ્તદ્ વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

એ અક્ષય, પરમ પ્રકાશ એ વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે.

તદેવ ચ જગત્ કૃત્સ્નં તદ્ વિજ્ઞાય વિમુચ્યતે

એજ આખું જગત છે; તેને જાણવાથી મુક્તિ મળે છે.

આનન્દં બ્રહ્મણો વિદ્વાન્ વિભેતિ ન કુતશ્ચન

બ્રહ્માનંદને જાણનાર જ્ઞાનીને કશી ભય રહેતું નથી.

નિત્યાનન્દી ભવતિ બ્રહ્મભૂતઃ

જે બ્રહ્મરૂપ થાય છે, તે હંમેશાં આનંદમાં રહે છે.

આત્માનન્દી ભવતિ બ્રહ્મભૂતઃ

જે બ્રહ્મરૂપ થાય છે, તે પોતાના આત્મામાં આનંદ માણે છે.

યત્ર ગત્વા ન નિવર્તેત ભૂયઃ

જે ત્યાં પહોંચી જાય છે, તે ફરી પાછો આવતો નથી.

વિભ્રાજમાનં વિમલં વ્યોમ ધામ

તે તેજસ્વી, નિર્મળ અને આકાશ જેવું ધામ છે.

બ્રહ્માનન્દી ભગવાનીશ એષઃ

આ ભગવાન બ્રહ્માનંદ સ્વરૂપ છે.

તેષાં શાન્તિઃ શાશ્વતી નેતરેષામ્

માત્ર એમને જ શાશ્વત શાંતિ મળે છે, બીજાને નહિ.

સર્વવ્યાપી ચ ભગવાન્ ન તસ્માદન્યદિષ્યતે

ભગવાન સર્વત્ર વ્યાપક છે, એમ સિવાય બીજું કશું ઇચ્છાતું નથી.

ગોપનીયં વિશેષેણ યોગિનામપિ દુર્લભમ્

આ વાત ખાસ ગુપ્ત રાખવી, કારણ કે યોગીઓ માટે પણ એ દુર્લભ છે.

સ્વયઞ્જ્યોતિઃ પરં તત્ત્વં પરે વ્યોમ્નિ વ્યવસ્થિતમ્

સ્વયં પ્રકાશિત પરમ તત્વ પરમ આકાશમાં સ્થિર છે.

નિર્ગુણં શુદ્ધવિજ્ઞાનં તદ્ વૈ પશ્યન્તિ સૂરયઃ

એ ગુણરહિત અને શુદ્ધ ચૈતન્ય છે, જેને વિદ્વાનો જુએ છે.

પશ્યન્તિ તત્ પરં બ્રહ્મ યત્તલ્લિઙ્ગમિતિ શ્રુતિઃ

એ પરમ બ્રહ્મને તેઓ જુએ છે, જેનું લક્ષણ છે — એવું શાસ્ત્ર કહે છે.

નહિ તદ્ વિદ્યતે જ્ઞાનં યતસ્તજ્જ્ઞાયતે પરમ્

એનું કોઈ જ્ઞાન નથી, કેમ કે એ બધાનું જ્ઞાતા છે.

અજ્ઞાનમિતરત્ સર્વં યસ્માન્માયામયં જગત્

બાકી બધું અજ્ઞાન છે, કારણ કે આખું જગત માયિક છે.

મમાત્માસૌ તદેવેમિતિ પ્રાહુર્વિપશ્ચિતઃ

વિદ્વાનો કહે છે: 'એ જ મારું આત્મા છે.'

આશ્રિતાઃ પરમાં નિષ્ઠાં બુદ્ધ્વૈકં તત્ત્વમવ્યયમ્

એક અવિનાશી તત્વને જાણી, તેઓ પરમ અવસ્થામાં સ્થિર થયા છે.

ભક્ત્યા માં સંપ્રપશ્યન્તિ વિજ્ઞેયાસ્તે તદાત્મકાઃ

ભક્તિ દ્વારા તેઓ મને સાચે જુએ છે; તેઓ મારું સ્વરૂપ છે એમ માનવા યોગ્ય છે.

નિત્યાનન્દં નિર્વિકલ્પં સત્યરૂપમિતિ સ્થિતિઃ

એ અવસ્થા શાશ્વત આનંદ, ભેદરહિત અને સત્ય સ્વરૂપ છે.

સ્વાત્મન્યવસ્થિતાઃ શાન્તાઃ પરે ઽવ્યક્તે પરસ્ય તુ

પોતાના આત્મામાં સ્થિર, શાંત અને પરમ અવ્યક્ત પરમેશ્વરમાં લીન છે.

નિર્વાણં બ્રહ્મણા ચૈક્યં કૈવલ્યં કવયો વિદુઃ

જ્ઞાની લોકો નિર્વાણ, બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ થવું અને સંપૂર્ણ એકાંત—આ બધું એક જ છે એમ જાણે છે.

સ ઈશ્વરો મહાદેવસ્તં વિજ્ઞાય વિમુચ્યતે

એ જ ઈશ્વર છે, મહાદેવ છે; એને ઓળખવાથી મનુષ્ય મુક્ત થાય છે.

તન્નિત્યભાસમચલં સદ્વિભાતિ

જે સદા પ્રકાશે છે, અડગ છે, એ સાચું જ પ્રગટ થાય છે.

પશ્યન્તિ તત્ત્વમચલં યત્ સ ઈશઃ

જે અડગ તત્વ છે, એ જ ઈશ્વર છે—એવું જ્ઞાનીઓ જોઈ શકે છે.

ધાયાયન્તિ વેદાર્થવિનિશ્ચિતાર્થાઃ

જે લોકોએ વેદનો અર્થ સારી રીતે સમજ્યો છે, તેઓ એ તત્વનું ધ્યાન કરે છે.

વિભાતિ દેવઃ શિવ એવ કેવલઃ

માત્ર દેવ શિવ જ એકલા પ્રકાશે છે.