કૂર્મપુરાણમ્

ન માં પશ્યન્તિ પિતરં માયયા મમ મોહિતાઃ

મારી માયાથી મોહિત થયેલા લોકો મને, પોતાના પિતાને, જોઈ શકતા નથી.

તાસાં માયા પરા યોનિર્મામેવ પિતરં વિદુઃ

એ બધામાં માયા સર્વોચ્ચ કારણ છે; અને મને જ પિતા તરીકે જાણે છે.

સ ધીરઃ સર્વલોકેષુ ન મોહમધિગચ્છતિ

જે ધીર છે, તે સર્વ લોકોમાં ક્યારેય મોહમાં પડતો નથી.

ઓઙ્કારમૂર્તિર્ભગવાનહં બ્રહ્મા પ્રજાપતિઃ

હું જ ઓંકારરૂપ ભગવાન છું, બ્રહ્મા છું અને પ્રજાપતિ છું.

વિનશ્યત્સ્વવિનશ્યન્તં યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ

જે વિનાશ પામતા માં અવિનાશને જુએ છે, એ સાચે જુએ છે.

ન હિનસ્ત્યાત્મનાત્માનં તતો યાતિ પરાઙ્ગતિમ્

જે પોતે પોતાને દુઃખ આપતો નથી, એ પરમ અવસ્થાને પામે છે.

પ્રધાનવિનિયોગજ્ઞઃ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ

જે પ્રધાનના કાર્યને જાણે છે, તે પરમ બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.

ષડાહુરઙ્ગાનિ મહેશ્વરસ્ય

મહાદેવના છ અંગો જણાવવામાં આવ્યા છે.

બન્ધઃ પ્રોક્તો વિનિયોગો ઽપિ તેન

બાંધછોડ અને તેનો ઉપયોગ પણ તેમના દ્વારા કહેવાયો છે.

ન્મહેશ્વરઃ પુરુષઃ સત્યરૂપઃ

મહાદેવ એ પુરુષ છે, સત્ય સ્વરૂપ ધરાવે છે.

બીજં વિશ્વં દેવ એકઃ સ એવ

એજ દેવ, એજ બીજ અને એજ આખું વિશ્વ છે.

મહાદેવઃ પ્રોચ્યતે વેદવિદ્ભિઃ

જે વેદ જાણે છે, તેઓ તેમને મહાદેવ કહે છે.

સ બુદ્ધિમાન્ બુદ્ધિમતીત્ય તિષ્ઠતિ

એ જ્ઞાની છે અને જ્ઞાનીઓને પણ પાર જાય છે.

તન્નો વદ મહાદેવ વિશ્વરૂપઃ કથં ભવાન્

હે મહાદેવ, સર્વરૂપ ધરાવનારા, આપ કેમ છો તે અમને કહો.

માયાનિમિત્તમત્રાસ્તિ સા ચાત્માનમપાશ્રિતા

અહીં કારણ માયા છે અને તે આત્મા પર આધાર રાખે છે.

તન્નિમિત્તઃ પ્રપઞ્ચો ઽયમવ્યક્તાદભવત્ ખલુ

આ કારણથી, અવિદ્યામાંથી આ જગત પ્રગટ થયું છે.

અહમેવ પરં બ્રહ્મ મત્તો હ્યન્યન્ન વિદ્યતે

હુંજ પરમ બ્રહ્મ છું; મારી સિવાય બીજું કંઈ નથી.

એકત્વે ચ પૃથક્ત્વે ચ પ્રોક્તમેતન્નિદર્શનમ્

એકતા અને ભિન્નતાનું ઉદાહરણ આ રીતે જણાવાયું છે.

અકારણં દ્વિજાઃ પ્રોક્તો ન દોષો હ્યાત્મનસ્તથા

હે દ્વિજ, કહેવામાં આવ્યું છે કે આનું કોઈ કારણ નથી; આત્મામાં પણ કોઈ દોષ નથી.

તસ્મિન્ દિવિ સ્થિતં નિત્યમવ્યક્તં ભાતિ કેવલમ્

તે સ્વર્ગમાં, અવિદ્ય, શાશ્વત અને એકલું પ્રકાશે છે.

એકયા મમ સાયુજ્યમનાદિનિધનં ધ્રુવમ્

મારા સાથે એકરૂપ થવાથી, અનાદિ, અનંત અને શાશ્વત અવસ્થા મળે છે.

અનાદિમધ્યં તિષ્ઠન્તં યુજ્યતે ઽવિદ્યયા કિલ

જેને neither આરંભ છે, neither મધ્ય છે, તે અવિદ્યાથી જોડાય છે.

તદક્ષરં પરં જ્યોતિસ્તદ્ વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

એ અક્ષય, પરમ પ્રકાશ એ વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે.

તદેવ ચ જગત્ કૃત્સ્નં તદ્ વિજ્ઞાય વિમુચ્યતે

એજ આખું જગત છે; તેને જાણવાથી મુક્તિ મળે છે.

આનન્દં બ્રહ્મણો વિદ્વાન્ વિભેતિ ન કુતશ્ચન

બ્રહ્માનંદને જાણનાર જ્ઞાનીને કશી ભય રહેતું નથી.

નિત્યાનન્દી ભવતિ બ્રહ્મભૂતઃ

જે બ્રહ્મરૂપ થાય છે, તે હંમેશાં આનંદમાં રહે છે.

આત્માનન્દી ભવતિ બ્રહ્મભૂતઃ

જે બ્રહ્મરૂપ થાય છે, તે પોતાના આત્મામાં આનંદ માણે છે.

યત્ર ગત્વા ન નિવર્તેત ભૂયઃ

જે ત્યાં પહોંચી જાય છે, તે ફરી પાછો આવતો નથી.

વિભ્રાજમાનં વિમલં વ્યોમ ધામ

તે તેજસ્વી, નિર્મળ અને આકાશ જેવું ધામ છે.