કૂર્મપુરાણમ્

સૃજન્તિ વિવિધં લોકં પરસ્યૈવ નિયોગતઃ

તેઓ વિવિધ લોકની રચના પણ પરમાત્માના આદેશથી જ કરે છે.

પત્ની નારાયણસ્યાસૌ વર્તતે મદનુગ્રહાત્

નારાયણની પત્ની પણ મારા અનુગ્રહથી જ અસ્તિત્વમાં છે.

સાપીશ્વરનિયોગેન ચોદિતા સંપ્રવર્તતે

એ પણ ઈશ્વરના આદેશથી પ્રેરિત થઈ કાર્ય કરે છે.

સાવિત્રી સંસ્મૃતા દેવી દેવાજ્ઞાનુવિધાયિની

સાવિત્રી દેવી, જેમને યાદ કરવામાં આવે છે, દેવના આદેશને અનુસરે છે.

યાપિ ધ્યાતા વિશેષેણ સાપિ મદ્વચનાનુગા

જેને વિશેષ ધ્યાનમાં લેવાય છે, એ પણ મારા વચનને અનુસરે છે.

દધાતિ શિરસા લોકં સો ઽપિ દેવનિયોગતઃ

જે લોકને માથા પર ધારણ કરે છે, એ પણ દેવના આદેશથી જ કરે છે.

પિબત્યખિલમમ્ભોધિમીશ્વરસ્ય નિયોગતઃ

જે આખો સમુદ્ર પી જાય છે, એ પણ ઈશ્વરના આદેશથી જ કરે છે.

પાલયન્તિ પ્રજાઃ સર્વાસ્તે ઽપિ તસ્ય નિયોગતઃ

તેઓ બધાજ લોકોની રક્ષા પણ તેના આદેશથી જ કરે છે.

અન્યાશ્ચ દેવતાઃ સર્વા મચ્છાસ્ત્રેણૈવ ધિષ્ઠિતાઃ

બીજી બધી દેવતાઓ પણ મારા નિયમથી જ સ્થિર છે.

યક્ષરક્ષઃ પિશાચાશ્ચ સ્થિતાઃ શાસ્ત્રે સ્વયંભુવઃ

યક્ષ, રાક્ષસ અને પિશાચ પણ સ્વયંભૂના નિયમમાં સ્થિર છે.

ઋતવઃ પક્ષમાસાશ્ચ સ્થિતાઃ શાસ્ત્રે પ્રજાપતેઃ

ઋતુઓ, પખવાડિયા અને મહિના પણ પ્રજાપતિના નિયમમાં સ્થિર છે.

પરાશ્ચૈવ પરાર્ધાશ્ચ કાલભેદાસ્તથા પરે

અને પરમ તથા પરમ ભાગો, તેમજ સમયના વિભાગો પણ એ જ રીતે પર છે.

નિયોગાદેવ વર્તન્તે દેવસ્ય પરમાત્મનઃ

આ બધું પરમાત્માના આદેશથી જ અસ્તિત્વમાં છે.

બ્રહ્માણ્ડાનિ ચ વર્તન્તે સર્વાણ્યેવ સ્વયંભુવઃ

બધા બ્રહ્માંડો સ્વયંભૂ દ્વારા જ અસ્તિત્વમાં છે.

પ્રવૃત્તાનિ પદાર્થૌઘૈઃ સહિતાનિ સમન્તતઃ

આ બધું ચારે બાજુ અનેક તત્ત્વો સાથે ઉત્પન્ન થયું છે.

વહિષ્યન્તિ સદૈવાજ્ઞાં પરસ્ય પરમાત્મનઃ

આ બધું સર્વોચ્ચ આત્માની આજ્ઞા હંમેશા માને છે.

ભૂતાદિરાદિપ્રકૃતિર્નિયોગે મમ વર્તતે

મારી આજ્ઞાથી જ સર્વપ્રથમ પ્રકૃતિ, જે સર્વ જીવોની મૂળ છે, કાર્યરત છે.

માયા વિવર્તતે નિત્યં સાપીશ્વરનિયોગતઃ

માયાએ પણ ભગવાનની આજ્ઞાથી સતત રૂપ બદલાવા કરે છે.

આત્માસૌ વર્તતે નિત્યમીશ્વરસ્ય નિયોગતઃ

આ આત્મા પણ ભગવાનની આજ્ઞાથી સદા અસ્તિત્વમાં રહે છે.

સાપિ વિદ્યા મહેશસ્ય નિયોગવશવર્તિની

એ જ્ઞાન પણ મહેશની આજ્ઞાના વશમાં છે.

મયૈવ પ્રેર્યતે કૃત્સ્નં મય્યેવ પ્રલયં વ્રજેત્

આ બધું મારા દ્વારા જ ચલાવવામાં આવે છે અને અંતે મારામાં જ લીન થાય છે.

પરમાત્મા પરં બ્રહ્મ મત્તો હ્યન્યન્ન વિદ્યતે

પરમાત્મા, પરમ બ્રહ્મા—મારા સિવાય બીજું કશું જ નથી.

જ્ઞાત્વા વિમુચ્યતે જન્તુર્જન્મસંસારબન્ધનાત્

આ જાણીને જીવ જન્મ અને સંસારના બંધનથી મુક્ત થઈ જાય છે.

યં જ્ઞાત્વા પુરુષો મુક્તો ન સંસારે પતેત્ પુનઃ

જેને જાણીને મનુષ્ય મુક્ત થાય છે અને ફરી સંસારમાં પડતો નથી.

નિત્યાનન્દં નિર્વિકલ્પં તદ્ધામ પરમં મમ

મારું પરમ ધામ એ છે—શાશ્વત, આનંદમય અને ભેદરહિત.

માયાવિનામહં દેવઃ પુરાણો હરિરવ્યયઃ

હું એ પ્રાચીન, અવિનાશી દેવ, હરિ છું, જે માયાના સ્વામી છે.

આદિત્યાનામહં વિષ્ણુર્વસૂનામસ્મિ પાવકઃ

આદિત્યોમાં હું વિષ્ણુ છું અને વસુઓમાં હું પાવક છું.

ઐરાવતો ગજેન્દ્રાણાં રામઃ શસ્ત્રભૃતામહમ્

હાથીઓમાં હું ઐરાવત છું અને શસ્ત્રધારીઓમાં હું રામ છું.

શિલ્પિનાં વિશ્વકર્માહં પ્રહ્લાદો ઽસ્મ્યમરદ્વિષામ્

કારગિરોમાં હું વિશ્વકર્મા છું અને અમરદ્વિષોમાં હું પ્રહલાદ છું.