કૂર્મપુરાણમ્

સાક્ષાન્નારાયણં દેવમાગતં સિદ્ધિસૂચકમ્

સિદ્ધિનું સૂચન કરતાં, ભગવાન નારાયણ સ્વયં ત્યાં પ્રગટ થયા.

ભવન્તમેકં શરણં પ્રપન્નાઃ પુરુષોત્તમમ્

અમે એકમાત્ર આપને, સર્વોત્તમ પુરુષને, આશ્રય લીધો છે.

નારાયણઃ સ્વયં સાક્ષાત્ પુરાણો ઽવ્યક્તપૂરુષઃ

પ્રાચીન અને અવ્યક્ત એવા નારાયણ સ્વયં ત્યાં ઉભા રહ્યા.

શુશ્રૂષાસ્માકમખિલં સંશયં છેત્તુમર્હસિ

અમે આપની વાત સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ; આપ અમારા બધા સંશય દૂર કરો.

કશ્ચિદાત્મા ચ કા મુક્તિઃ સંસારઃ કિંનિમિત્તકઃ

આત્મા શું છે? મુક્તિ શું છે? સંસાર કયા કારણથી થાય છે?

કિં તત્ પરતરં બ્રહ્મ સર્વં નો વક્તુમર્હસિ

પરમ બ્રહ્મ શું છે? આપ અમને બધું કહો.

વિહાય તાપસં રૂપં સંસ્થિતં સ્વેન તેજસા

તપસ્વીનું રૂપ છોડીને, તે પોતાના તેજમાં સ્થિર થયા.

શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં તપ્તજામ્બૂનદપ્રભમ્

શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધરાવતા ભગવાન તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી લાગતા.

ન દૃષ્ટસ્તત્ક્ષણાદેવ નરસ્તસ્યૈવ તેજસા

તત્ક્ષણે કોઈ મનુષ્ય તેમના તેજને કારણે તેમને જોઈ શક્યો નહીં.

પ્રસાદાભિમુખો રુદ્રઃ પ્રાદુરાસીન્મહેશ્વરઃ

કૃપાળુ મનથી મહાદેવ સ્વયં ત્યાં પ્રગટ થયા.

તુષ્ટુવુર્હૃષ્ટમનસો ભક્ત્યા તં પરમેશ્વરમ્

હર્ષિત હૃદયથી, તેમણે ભક્તિપૂર્વક પરમેશ્વરનું સ્તુતિ કરી.

જયાશેષમુનીશાન તપસાભિપ્રપૂજિત

જય હો, બધા મુનિઓના સ્વામી, તપ દ્વારા પૂજિત.

જયાનન્ત જગજ્જન્મત્રાણસંહારકારણ

જય હો, અનંત સ્વરૂપ, જગતની ઉત્પત્તિ, પાલન અને વિનાશના કારણ.

જયામ્બિકાપતે દેવ નમસ્તે પરમેશ્વર

જય હો, અંબિકા પતિ, દેવ; પરમેશ્વર, આપને વંદન.

સમાલિઙ્ગ્ય હૃષીકેશં પ્રાહ ગમ્ભીરયા ગિરા

હૃષીકેશને આલિંગન કરીને, તેણે ઊંડા સ્વરે કહ્યું.

ઇમં સમાગતા દેશં કિં વા કાર્યં મયાચ્યુત

હે અચ્યૂત, અહીં આવીને મને કયું કાર્ય કરવું છે?

પ્રાહ દેવો મહાદેવં પ્રસાદાભિમુખં સ્થિતમ્

પ્રસન્ન મનથી ઊભેલા મહાદેવને ભગવાને કહ્યું.

અભ્યાગતા માં શરણં સમ્યગ્દર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ

જે લોકો સાચા દર્શન ઈચ્છીને મારી શરણે આવ્યા છે,

સન્નિધૌ મમ તજ્જ્ઞાનં દિવ્યં વક્તુમિહાર્હસિ

મારી હાજરીમાં, એ દિવ્ય જ્ઞાન અહીં કહેવું યોગ્ય છે.

તતસ્ત્વમાત્મનાત્માનં મુનીન્દ્રેભ્યઃ પ્રદર્શય

અત્યારે, તું પોતાને પોતાના દ્વારા મુનિશ્રેષ્ઠોને દર્શાવ.

પ્રદર્શયન્ યોગસિદ્ધિં નિરીક્ષ્ય વૃષભધ્વજમ્

યોગસિદ્ધિ દર્શાવતાં અને વૃષભધ્વજને જોઈને,

કૃતાર્થં સ્વયમાત્માનં જ્ઞાતુમર્હથ તત્ત્વતઃ

પોતાનો હેતુ પૂર્ણ કરીને, તારે સાચા અર્થમાં પોતાને ઓળખવું જોઈએ.

મમૈવ સન્નિધાવેષ યથાવદ્ વક્તુમીશ્વરઃ

મારી હાજરીમાં જ ઈશ્વરે યોગ્ય રીતે બોલવું જોઈએ.

સનત્કુમારપ્રમુખાઃ પૃચ્છન્તિ સ્મ મહેશ્વરમ્

સનત્કુમાર અને અન્યોએ મહેશ્વરને પ્રશ્ન કર્યા.

કિમપ્યચિન્ત્યં ગગનાદીશ્વરાર્હં સમુદ્બભૌ

કંઈક અકલ્પનીય, ભગવાનને યોગ્ય એવું, આકાશમાંથી પ્રગટાયું.

તેજસા પૂરયન્ વિશ્વં ભાતિ દેવો મહેશ્વરઃ

તે તેજથી સમગ્ર જગતને ભરતાં, દેવ મહેશ્વર તેજસ્વી લાગે છે.

વિભ્રાજમાનં વિમલે તસ્મિન્ દદૃશુરાસને

એ સિંહાસન પર તેજસ્વી અને નિર્મળ એવા તેમને સૌએ જોયા.

અનન્યતેજસં શાન્તં શિવં દદૃશિરે કિલ

શાંત અને અનન્ય તેજવાળા એવા શિવને તેમણે જોયા.

તમાસનસ્થં ભૂતાનામીશં દદૃશિરે કિલ

ભૂતોના ઈશ એવા તેમને સિંહાસન પર બેઠેલા જોયા.