કૂર્મપુરાણમ્

શુશ્રૂષા જાયતે ચૈષાં વક્તુમર્હસિ તત્ત્વતઃ

તેમને સાંભળવાની ઈચ્છા જાગી છે; તમે તેમને સાચું કહો.

મુનીનાં વ્યાહૃતં પૂર્વં વિષ્ણુના કૂર્મરૂપિણા

પૂર્વે જે કૂર્મરૂપે વિષ્ણુએ ઋષિઓને કહ્યું હતું, એ જ વાત.

પ્રણમ્ય શિરસા રુદ્રં વચઃ પ્રાહ સુખાવહમ્

માથું નમાવીને રુદ્રને વંદન કરીને, તેણે સુખ આપતી વાતો કહી.

સનત્કુમારપ્રમુખૈઃ સ્વયં યત્સમભાષત

જે સંનતકુમાર અને અન્ય ઋષિઓને તેણે પોતે કહ્યું હતું.

અઙ્ગિરા રુદ્રસહિતો ભૃગુઃ પરમધર્મવિત્

અંગિરા, રુદ્ર સાથે, અને પરમ ધર્મ જાણનારા ભૃગુ.

શુક્રો વસિષ્ઠો ભગવાન્ સર્વે સંયતમાનસાઃ

શુક્ર, પૂજ્ય વસિષ્ઠ અને બધા જેઓનું મન સંયમિત હતું.

તપ્તવન્તસ્તપો ઘોરં પુણ્યે બદરિકાશ્રમે

તેમણે પવિત્ર બદરિકા આશ્રમમાં ભારે તપસ્યા કરી હતી.

નારાયણમનાદ્યન્તં નરેણ સહિતં તદા

ત્યારે તેમણે નર સાથે અનાદિ અને અનંત એવા નારાયણનું ધ્યાન કર્યું.

પ્રણેમુર્ભક્તિસંયુક્તા યોગિનો યોગવિત્તમમ્

યોગથી પરિપૂર્ણ એવા યોગીઓએ ભક્તિપૂર્વક યોગવિદ્યા જાણનારા સર્વોચ્ચને વંદન કર્યા.

પ્રાહ ગમ્ભીરયા વાચા કિમર્થં તપ્યતે તપઃ

તેણે ઊંડા સ્વરે પૂછ્યું: 'આ તપ શું માટે કરવામાં આવે છે?'

સાક્ષાન્નારાયણં દેવમાગતં સિદ્ધિસૂચકમ્

સિદ્ધિનું સૂચન કરતાં, ભગવાન નારાયણ સ્વયં ત્યાં પ્રગટ થયા.

ભવન્તમેકં શરણં પ્રપન્નાઃ પુરુષોત્તમમ્

અમે એકમાત્ર આપને, સર્વોત્તમ પુરુષને, આશ્રય લીધો છે.

નારાયણઃ સ્વયં સાક્ષાત્ પુરાણો ઽવ્યક્તપૂરુષઃ

પ્રાચીન અને અવ્યક્ત એવા નારાયણ સ્વયં ત્યાં ઉભા રહ્યા.

શુશ્રૂષાસ્માકમખિલં સંશયં છેત્તુમર્હસિ

અમે આપની વાત સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ; આપ અમારા બધા સંશય દૂર કરો.

કશ્ચિદાત્મા ચ કા મુક્તિઃ સંસારઃ કિંનિમિત્તકઃ

આત્મા શું છે? મુક્તિ શું છે? સંસાર કયા કારણથી થાય છે?

કિં તત્ પરતરં બ્રહ્મ સર્વં નો વક્તુમર્હસિ

પરમ બ્રહ્મ શું છે? આપ અમને બધું કહો.

વિહાય તાપસં રૂપં સંસ્થિતં સ્વેન તેજસા

તપસ્વીનું રૂપ છોડીને, તે પોતાના તેજમાં સ્થિર થયા.

શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં તપ્તજામ્બૂનદપ્રભમ્

શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધરાવતા ભગવાન તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી લાગતા.

ન દૃષ્ટસ્તત્ક્ષણાદેવ નરસ્તસ્યૈવ તેજસા

તત્ક્ષણે કોઈ મનુષ્ય તેમના તેજને કારણે તેમને જોઈ શક્યો નહીં.

પ્રસાદાભિમુખો રુદ્રઃ પ્રાદુરાસીન્મહેશ્વરઃ

કૃપાળુ મનથી મહાદેવ સ્વયં ત્યાં પ્રગટ થયા.

તુષ્ટુવુર્હૃષ્ટમનસો ભક્ત્યા તં પરમેશ્વરમ્

હર્ષિત હૃદયથી, તેમણે ભક્તિપૂર્વક પરમેશ્વરનું સ્તુતિ કરી.

જયાશેષમુનીશાન તપસાભિપ્રપૂજિત

જય હો, બધા મુનિઓના સ્વામી, તપ દ્વારા પૂજિત.

જયાનન્ત જગજ્જન્મત્રાણસંહારકારણ

જય હો, અનંત સ્વરૂપ, જગતની ઉત્પત્તિ, પાલન અને વિનાશના કારણ.

જયામ્બિકાપતે દેવ નમસ્તે પરમેશ્વર

જય હો, અંબિકા પતિ, દેવ; પરમેશ્વર, આપને વંદન.

સમાલિઙ્ગ્ય હૃષીકેશં પ્રાહ ગમ્ભીરયા ગિરા

હૃષીકેશને આલિંગન કરીને, તેણે ઊંડા સ્વરે કહ્યું.

ઇમં સમાગતા દેશં કિં વા કાર્યં મયાચ્યુત

હે અચ્યૂત, અહીં આવીને મને કયું કાર્ય કરવું છે?

પ્રાહ દેવો મહાદેવં પ્રસાદાભિમુખં સ્થિતમ્

પ્રસન્ન મનથી ઊભેલા મહાદેવને ભગવાને કહ્યું.

અભ્યાગતા માં શરણં સમ્યગ્દર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ

જે લોકો સાચા દર્શન ઈચ્છીને મારી શરણે આવ્યા છે,

સન્નિધૌ મમ તજ્જ્ઞાનં દિવ્યં વક્તુમિહાર્હસિ

મારી હાજરીમાં, એ દિવ્ય જ્ઞાન અહીં કહેવું યોગ્ય છે.