કૂર્મપુરાણમ્

એતત્ પરતરં બ્રહ્મ જ્યોતિરાનન્દમુત્તમમ્

આ સર્વોત્તમ બ્રહ્મ, પરમ પ્રકાશ અને પરમ આનંદ છે.

વેદવેદ્યમિમં વેત્તિ વેદં વેદપરો મુનિઃ

જે મુનિ વેદમાં તત્પર છે, એ વેદથી જાણવાના આ વેદને જાણે છે.

સ એવ વેદો વેદ્યશ્ચ તમેવાશ્રિત્ય મુચ્યતે

એ જ વેદ અને જાણવાનું તત્વ છે; એને આશ્રયે મુક્તિ મળે છે.

અવેદં ચ વિજાનાતિ પારાશર્યો મહામુનિઃ

પરાશરપુત્ર મહામુનિ વેદ સિવાયનું પણ જાણે છે.

મહાદેવાવતારાણિ કલૌ શૃણુત સુવ્રતાઃ

સુવ્રતો, હવે કળિયુગમાં મહાદેવના અવતારોની વાર્તા સાંભળો.

નામ્ના હિતાય વિપ્રાણામભૂદ્ વૈવસ્વતે ઽન્તરે

વૈવસ્વત સમય દરમિયાન, બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે તેનું નામ પ્રસિદ્ધ થયું હતું.

તસ્ય શિષ્યાઃ શિખાયુક્તા વભૂવુરમિતપ્રભાઃ

તેના શિષ્યો શિખા ધારણ કરનારા હતા અને તેમની તેજસ્વિતા અપરંપાર હતી.

ચત્વારસ્તે મહાત્માનો બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ

આ ચારેય મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણો હતા, જે વેદોમાં પારંગત હતા.

લોકાક્ષિરથ યોગીન્દ્રો જૈગીષવ્યસ્તુ સપ્તમે

સાતમા સમયમાં લોકાક્ષિરથ, યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ, અને જયગીષવ્ય હતા.

ભૃગુસ્તુ દશમે પ્રોક્તસ્તસ્માદુગ્રઃ પરઃ સ્મૃતઃ

દસમા સમયમાં ભૃગુ કહેવાય છે અને તેના પછી ઉગ્ર, જે સર્વોપરી માનવામાં આવે છે.

ચતુર્દશે ગૌતમસ્તુ વેદશીર્ષા તતઃ પરમ્

ચૌદમા સમયમાં ગૌતમ, વેદોના મુખ્ય, અને પછીના હતા.

જટામાલ્યટ્ટહાસશ્ચ દારુકો લાઙ્ગલી ક્રમાત્

ક્રમશઃ જટામાળી, અઠ્ઠહાસ, દારુક અને લાંગળી હતા.

સહિષ્ણુઃ સોમશર્મા ચ નકુલીશો ઽન્તિમે પ્રભુઃ

સહિષ્ણુ, સોમશર્મા અને અંતે ભગવાન નકુલીષ હતા.

તીર્થે કાયાવતારે સ્યાદ્ દેવેશો નકુલીશ્વરઃ

કાયાવતાર તીર્થમાં દેવેશ નકુલીષ્વર તરીકે વિખ્યાત છે.

શિષ્યા બભૂવુશ્ચાન્યેષાં પ્રત્યેકં મુનિપુઙ્ગવાઃ

પ્રત્યેકના અન્ય શિષ્યો પણ મહાન ઋષિ બન્યા.

ક્રમેણ તાન્ પ્રવક્ષ્યામિ યોગિનો યોગવિત્તમાન્

હું હવે ક્રમવાર યોગમાં નિષ્ણાત એવા યોગીઓનું વર્ણન કરીશ.

વિકેશશ્ચ વિશોકશ્ચ વિશાપશ્શાપનાશનઃ

વિકેશ, વિશોક, વિશાપ અને શાપનાશન.

સનઃ સનાતનશ્ચૈવ મુકારશ્ચ સનન્દનઃ

સન, સનાતન, મુકાર અને સનંદન.

સુધામા વિરજાશ્ચૈવ શઙ્ખપાત્રજ એવ ચ

સુધામા, વિરજા અને શંખપાત્રજ.

કપિલશ્ચાસુરિશ્ચૈવ વોઢુઃ પઞ્ચશિખો મુનિઃ

કપિલ, અસુરિ, વોઢુ અને પંચશિખ ઋષિ.

બલબન્ધુર્નિરામિત્રઃ કેતુશૃઙ્ગસ્તપોધનઃ

બલબંધુ, નિરામિત્ર, કેતુશૃંગ અને તપોધન.

સર્વજ્ઞઃ સમબુદ્ધિશ્ચ સાધ્યઃ સત્યસ્તથૈવ ચ

સર્વજ્ઞ, સમબુદ્ધિ, સાધ્ય અને સત્ય.

અત્રિરુગ્રસ્તથા ચૈવ શ્રવણો ઽથ શ્રવિષ્ઠકઃ

અત્રિ, ઉગ્ર, શ્રવણ અને પછી શ્રવિષ્ઠક.

કશ્યપોહ્યુશના ચૈવ ચ્યવનો ઽથ બૃહસ્પતિઃ

કશ્યપ, ઉશનાસ, ચ્યવન અને બૃહસ્પતિ,

વાચશ્રવાઃ સુપીકશ્ચ શ્યાવાશ્વઃ સપથીશ્વરઃ

વાચશ્રવસ, સુપિક, શ્યાવાશ્વ અને સપથીઈશ્વર,

સુમન્તુર્વર્ચરી વિદ્વાન્ કબન્ધઃ કુશિકન્ધરઃ

સુમંતુ, વિદ્વાન વર્ચરી, કબંધ અને કુશિકંધર,

ભલ્લાપી મધુપિઙ્ગશ્ચ શ્વેતકેતુસ્તપોનિધિઃ

ભલ્લાપી, મધુપિંગ, શ્વેતકેતુ અને તપોનિધિ,

શાલિહોત્રો ઽગ્નિવેશ્યશ્ચ યુવનાશ્વઃ શરદ્વસુઃ

શાલિહોત્ર, અગ્નિવેશ્ય, યુવનાશ્વ અને શરદ્વસુ,

ઉલૂકો વિદ્યુતશ્ચૈવ શાદ્વલો હ્યાશ્વલાયનઃ

ઉલૂક, વિદ્યુત, શાદ્વલ અને આશ્વલાયન,