કૂર્મપુરાણમ્

તથાવતારાન્ ધર્માર્થમીશાનસ્ય કલૌ યુગે

અને કલિયુગમાં ધર્મ માટે ભગવાનના અવતારો પણ કહો.

એતત્ સર્વં સમાસેન સૂત વક્તુમિહાર્હસિ

હે સૂત, આ બધું સંક્ષેપમાં અહીં જણાવો.

ઉત્તમસ્તામસશ્ચૈવ રૈવતશ્ચાક્ષુષસ્તથા

ઉત્તમ, તામસ, રૈવત અને આક્ષુષ મન્વંતરો પણ કહો.

વૈવસ્વતો ઽયં યસ્યૈતત્ સપ્તમં વર્તતે ઽન્તરમ્

આ વૈવસ્વત મનુનું યુગ છે, જેમાં સાતમું અંતર ચાલી રહ્યું છે.

અત ઊર્ધ્વં નિબોધધ્વં મનોઃ સ્વારોચિષસ્ય તુ

હવે મનુ સ્વારોચિષ વિશે આગળ સાંભળો.

વિપશ્ચિન્નામ દેવેન્દ્રો બભૂવાસુરસૂદનઃ

અસુરોનો વિનાશક વિપશ્ચિત દેવતાઓના રાજા બન્યા.

તિમિરશ્ચાર્વરીવાંશ્ચ સપ્ત સપ્તર્ષયો ઽભવન્

તિમિર, ચાર્વરી અને બીજા પાંચ મળી સાત મહાન ઋષિ બન્યા.

દ્વિતીયમતદાખ્યાતમન્તરં શૃણુ ચોત્તરમ્

હવે બીજું અંતર, જેને ઉત્તમ કહે છે, તેના વિશે સાંભળો.

સુશાન્તિસ્તત્ર દેવેન્દ્રો બભૂવામિત્રકર્ષણઃ

અહીં સુશાંતિ, દુશ્મનોને હરાવનાર, દેવતાઓના રાજા બન્યા.

વશવર્તિનશ્ચ પઞ્ચૈતે ગણા દ્વાદશકાઃ સ્મૃતાઃ

આ પાંચ સમૂહો, દરેકમાં બાર બાર, વસવર્તિ તરીકે ઓળખાય છે.

સુતપાઃ શુક્ર ઇત્યેતે સપ્ત સપ્તર્ષયો ઽભવન્

સુતપા, શુક્ર અને બીજા મળીને સાતે સાત ઋષિ બન્યા.

સત્યાશ્ચ સુધિયશ્ચૈવ સપ્તવિંશતિકા ગણાઃ

સત્ય અને સુધિયાઓના સત્તાવીસ સમૂહો ત્યાં હાજર હતા.

બભૂવ શઙ્કરે ભક્તો મહાદેવાર્ચને રતઃ

તે શંકરનો ભક્ત બન્યો અને મહાદેવની આરાધનામાં આનંદ પામતો હતો.

પીવરસ્ત્વૃષયો હ્યેતે સપ્ત તત્રાપિ ચાન્તરે

પીવર અને બીજા ઋષિઓ—આ સાતે પણ એ અંતરમાં હાજર હતા.

મનુર્વસુશ્ચ તત્રેન્દ્રો બભૂવાસુરમર્દનઃ

અહીં મનુ વસુ અસુરો પર વિજય મેળવનાર દેવતાઓના રાજા બન્યા.

એતે દેવગણાસ્તત્ર ચતુર્દશ ચતુર્દશ

અહીં દેવતાઓના ચૌદ-ચૌદ સમૂહો હતા.

એતે સપ્તર્ષયો વિપ્રાસ્તત્રાસન્ રૈવતે ઽન્તરે

આ સાત ઋષિઓ, બ્રાહ્મણો, રૈવત અંતરમાં હાજર હતા.

પ્રિયવ્રતાન્વયા હ્યેતે ચત્વારો મનવઃ સ્મૃતાઃ

આ ચારે મનુઓ પ્રિયવ્રતના વંશજ ગણાય છે.

મનોજવસ્તથૈવેન્દ્રો દેવાનપિ નિબોધતઃ

મનોજવ પણ દેવતાઓના રાજા બન્યા; હવે દેવતાઓ વિશે પણ સાંભળો.

મહાનુભાવા લેખ્યાશ્ચ પઞ્ચૈતે હ્યષ્ટકા ગણાઃ

મહાનુભાવ અને લેખ્ય—આ પાંચે, દરેકમાં આઠ, એવા સમૂહો જાણીતા છે.

અતિનામા સહિષ્ણુશ્ચ સપ્તાસન્નૃષયઃ શુભાઃ

અતિનામા, સહિષ્ણુ અને બીજા મળીને સાત શુભ ઋષિ ત્યાં હતા.

મનુઃ સ વર્તતે ધીમાન્ સાંપ્રતં સપ્તમે ઽન્તરે

હવે સાતમા મન્વંતરમાં તે વિદ્વાન મનુ વિરાજે છે.

પુરન્દરસ્તથૈવેન્દ્રો બભૂવ પરવીરહા

એ જ રીતે, પુરંદર, દુશ્મનોને હરાવનાર ઇન્દ્ર પણ હાજર હતો.

વિશ્વામિત્રો ભરદ્વાજઃ સપ્ત સપ્તર્ષયો ઽભવન્

વિશ્વામિત્ર અને ભરદ્વાજ સહિત સાતે ઋષિઓ બની ગયા.

તદંશભૂતા રાજાનઃ સર્વે ચ ત્રિદિવૌકસઃ

એ સમયે બધા રાજાઓ અને સ્વર્ગના વાસીઓ એના અંશરૂપ હતા.

રુચેઃ પ્રજાપતેર્યજ્ઞસ્તદંશેનાભવદ્ દ્વિજાઃ

પવિત્રજનો, પ્રજાપતિ રૂચિમાંથી યજ્ઞ એના અંશરૂપ જન્મ્યા.

તુષિતાયાં સમુત્પન્નસ્તુષિતૈઃ સહ દૈવતૈઃ

તેણે તુષિતા દેવતાઓ સાથે તુષિતામાં જન્મ લીધો.

સત્યાયામભવત્ સત્યઃ સત્યરૂપો જનાર્દનઃ

સત્યામાં, સત્ય રૂપે જનાર્દન, સત્યનો જન્મ થયો.

હર્યાયાં હરિભિર્દેવૈર્હરિરેવાભવદ્ધરિઃ

હર્યા માં, હરિ દેવતાઓ સાથે, હરિ પોતે હરિ થયો.