કૂર્મપુરાણમ્

તત્રૈવ મુનિશાર્દૂલાઃ શિવનારાયણાલયઃ

એ જ જગ્યાએ, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, શિવ અને નારાયણનું નિવાસસ્થાન છે.

ગન્ધર્વૈઃ કિન્નરૈર્યક્ષૈરીશ્વરઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ

કૃષ્ણવર્ણ અને પિંગળવર્ણ ઈશ્વર, ગંધર્વો, કિન્નરો અને યક્ષો દ્વારા પૂજાય છે.

નિરામયા વિશોકાશ્ચ રાગદ્વેષવિવર્જિતાઃ

ત્યાંના લોકો રોગરહિત, દુઃખરહિત અને રાગ-દ્વેષથી મુક્ત છે.

ન વર્ણાશ્રમધર્માશ્ચ ન નદ્યો ન ચ પર્વતાઃ

ત્યાં વર્ણાશ્રમના ધર્મો નથી, નદીઓ નથી અને પર્વતો પણ નથી.

સ્વાદૂદકસમુદ્રસ્તુ સમન્તાદ્ દ્વિજસત્તમાઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ચારેય બાજુએ મીઠા પાણીનું સમુદ્ર છે.

કાઞ્ચની દ્વિગુણા ભૂમિઃ સર્વા ચૈવ શિલોપમા

સોનાની જમીન બે ગણી પહોળી છે અને આખી પથ્થર જેવી જ લાગે છે.

પ્રકાશશ્ચાપ્રકાશશ્ચ લોકાલોકઃ સ ઉચ્યતે

જેમાં પ્રકાશ અને અંધકાર બંને છે, તેને લોકાલોક કહે છે.

તાવાનેવ ચ વિસ્તારો લોકાલોકો મહાગિરિઃ

લોકાલોક મહાપર્વતનો વિસ્તાર પણ એટલો જ છે.

તમશ્ચાણ્ડકટાહેન સમન્તાત્ પરિવેષ્ટિતમ્

તેને ચારેય બાજુથી ભયાનક અંધકાર ઘેરી લે છે.

બ્રહ્માણ્ડસ્યૈષ વિસ્તારઃ સંક્ષેપેણ મયોદિતઃ

બ્રહ્માંડનો આ વિસ્તાર હું સંક્ષેપમાં કહ્યો છે.

સર્વગત્વાત્ પ્રધાનસ્ય કારણસ્યાવ્યયાત્મનઃ

મૂળ કારણ સર્વત્ર વ્યાપક અને અવિનાશી હોવાથી,

તત્ર તત્ર ચતુર્વક્ત્રા રુદ્રા નારાયણાદયઃ

દરેક જગ્યાએ ચતુરાનન, રુદ્રો, નારાયણ અને બીજા દેવતાઓ છે.

સમન્તાત્ સંસ્થિતં વિપ્રા યત્ર યાન્તિ મનીષિણઃ

હે વિદ્વાનો, તે સર્વત્ર સ્થિર છે, જ્યાં જ્ઞાની લોકો પહોંચે છે.

અતીત્ય વર્તતે સર્વં જગત્ પ્રકૃતિરક્ષરમ્

બધા જગતને પાર કરીને, અવિનાશી પ્રકૃતિ સ્થિત છે.

તદવ્યક્તમિતિ જ્ઞેયં તદ્ બ્રહ્મ પરમં પદમ્

તે અજ્ઞાત છે, તે જ બ્રહ્મ અને પરમ પદ છે.

તસ્ય પૂર્વં મયાપ્યુક્તં યત્તન્માહાત્મ્યમવ્યયમ્

તેનું અવિનાશી મહિમા હું પહેલેથી જ કહ્યો છે.

અર્ણવેષુ ચ સર્વેષુ દિવિ ચૈવ ન સશયઃ

બધા સમુદ્રોમાં અને આકાશમાં પણ એમાં કોઈ સંશય નથી.

અનેકધા વિભક્તાઙ્ગઃ ક્રીડતે પુરુષોત્તમઃ

અન્ય-અન્ય રૂપે વિભાજિત થઈને, પુરુષોત્તમ રમે છે.

અણ્ડાદ્ બ્રહ્મા સમુત્પન્નસ્તેન સૃષ્ટમિદં જગત્

આંડામાંથી બ્રહ્મા ઉત્પન્ન થયા અને તેમણે આ જગત રચ્યું.

તાનિ ત્વં કથયાસ્માકં વ્યાસાંશ્ચ દ્વાપરે યુગે

તમે અમને એ બધું કહો અને દ્વાપર યુગમાં વ્યાસ વિશે પણ જણાવો.

તથાવતારાન્ ધર્માર્થમીશાનસ્ય કલૌ યુગે

અને કલિયુગમાં ધર્મ માટે ભગવાનના અવતારો પણ કહો.

એતત્ સર્વં સમાસેન સૂત વક્તુમિહાર્હસિ

હે સૂત, આ બધું સંક્ષેપમાં અહીં જણાવો.

ઉત્તમસ્તામસશ્ચૈવ રૈવતશ્ચાક્ષુષસ્તથા

ઉત્તમ, તામસ, રૈવત અને આક્ષુષ મન્વંતરો પણ કહો.

વૈવસ્વતો ઽયં યસ્યૈતત્ સપ્તમં વર્તતે ઽન્તરમ્

આ વૈવસ્વત મનુનું યુગ છે, જેમાં સાતમું અંતર ચાલી રહ્યું છે.

અત ઊર્ધ્વં નિબોધધ્વં મનોઃ સ્વારોચિષસ્ય તુ

હવે મનુ સ્વારોચિષ વિશે આગળ સાંભળો.

વિપશ્ચિન્નામ દેવેન્દ્રો બભૂવાસુરસૂદનઃ

અસુરોનો વિનાશક વિપશ્ચિત દેવતાઓના રાજા બન્યા.

તિમિરશ્ચાર્વરીવાંશ્ચ સપ્ત સપ્તર્ષયો ઽભવન્

તિમિર, ચાર્વરી અને બીજા પાંચ મળી સાત મહાન ઋષિ બન્યા.

દ્વિતીયમતદાખ્યાતમન્તરં શૃણુ ચોત્તરમ્

હવે બીજું અંતર, જેને ઉત્તમ કહે છે, તેના વિશે સાંભળો.

સુશાન્તિસ્તત્ર દેવેન્દ્રો બભૂવામિત્રકર્ષણઃ

અહીં સુશાંતિ, દુશ્મનોને હરાવનાર, દેવતાઓના રાજા બન્યા.