કૂર્મપુરાણમ્

નાતિદૂરેણ તસ્યાથ દૈત્યચાર્યસ્ય ધીમતઃ

તેના વધુ દૂર નથી, ત્યાં દૈત્યગુરુનું પવિત્ર આશ્રમ છે.

કર્દમસ્યાશ્રમં પુણ્યં તત્રાસ્તે ભગવાનૃષિઃ

તે પવિત્ર સ્થળે મહાન ઋષિ કર્દમજી નિવાસ કરે છે.

સનત્કુમારો ભગવાંસ્તત્રાસ્તે બ્રહ્મવિત્તમઃ

ત્યાં બ્રહ્મજ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ એવા સંતકુમાર ભગવાન પણ નિવાસ કરે છે.

સરાંસિ વિમલા નદ્યો દેવાનામાલયાનિ ચ

ત્યાં શુદ્ધ સરોવર, નદીઓ અને દેવતાઓના નિવાસસ્થાન છે.

વન્યાન્યાશ્રમવર્યાણિ સંખ્યાતું નૈવ શક્નુયામ્

ત્યાંના વનો અને ઉત્તમ આશ્રમો એટલા વધુ છે કે હું એનું ગણતરી કરી શકતો નથી.

ન શક્યં વિસ્તરાદ્ વક્તું મયા વર્ષશતૈરપિ

હું એ બધાનું વિગતવાર વર્ણન સો વર્ષમાં પણ કરી શકું એમ નથી.

સંવેષ્ટયિત્વા ક્ષારોદં પ્લક્ષદ્વીપો વ્યવસ્થિતઃ

ખારાના દરિયાને ઘેરીને પ્લક્ષદ્વીપ સ્થિત છે.

ઋજ્વાયતાઃ સુપર્વાણઃ સિદ્ધસઙ્ઘનિષેવિતાઃ

એના પર્વતો સીધા અને ઊંચા છે, જ્યાં સિદ્ધોનું સમૂહ રહે છે.

વૈભ્રાજઃ સપ્તમઃ પ્રોક્તો બ્રહ્મણો ઽત્યન્તવલ્લભઃ

સાતમો, વૈભ્રાજ નામે ઓળખાતો, બ્રહ્માજીને ખૂબ પ્રિય છે.

ઉપાસ્યતે સ વિશ્વાત્મા સાક્ષી સર્વસ્ય વિશ્વસૃક્

ત્યાં વિશ્વના આત્મા, સર્વના સાક્ષી અને સર્જનહાર, પૂજાય છે.

ન તત્ર પાપકર્તારઃ પુરુષા વા કથઞ્ચન

ત્યાં ક્યારેય પાપી કે દુષ્ટ માણસો જોવા મળતા નથી.

તાસુ બ્રહ્મર્ષયો નિત્યં પિતામહપુપાસતે

ત્યાં બ્રહ્મર્ષિઓ હંમેશા પિતામહની ઉપાસના કરે છે.

અમૃતા સુકૃતા ચૈવ નામતઃ પરિકીર્તિતાઃ

તેઓ અમર અને પુણ્યશાળી તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

ન ચૈતેષુ યુગાવસ્થા પુરુષા વૈ ચિરાયુષઃ

આ યુગોમાં લોકો લાંબું જીવન જીવતા નથી.

બ્રહ્મક્ષત્રિયવિટ્શૂદ્રાસ્તસ્મિન્ દ્વીપે પ્રકીર્તિતાઃ

તે દ્વીપ પર બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર એમ ચાર વર્ણનો ઉલ્લેખ થાય છે.

તેષાં ચ સોમસાયુજ્યં સારૂપ્યં મુનિપુઙ્ગવાઃ

મહાન મુનિઓ, તેમાં સૌને ચંદ્રદેવ સાથે એકરૂપતા અને સમાનતા પ્રાપ્ત થાય છે.

પઞ્ચવર્ષસહસ્ત્રાણિ જીવન્તિ ચ નિરામયાઃ

તેઓ પાંચ હજાર વર્ષ સુધી રોગમુક્ત રહીને જીવે છે.

સંવેષ્ટ્યેક્ષુરસામ્ભોધિં શાલ્મલિઃ સંવ્યવસ્થિતઃ

શાલમલી દ્વીપ ઈકશુરસના સમુદ્રને ઘેરીને સ્થિર છે.

ઋજ્વાયતાઃ સુપર્વાણઃ સપ્ત નદ્યશ્ચ સુવ્રતાઃ

ત્યાં સાત સીધી અને મજબૂત નદીઓ વહે છે, હે સુવ્રત.

દ્રોણઃ કઙ્કસ્તુ મહિષઃ કકુદ્વાન્ સપ્ત પર્વતાઃ

દ્રોણ, કંક, મહિષ અને કકુદ્વાન એમ સાત પર્વતો છે.

નિવૃત્તિશ્ચૈતિ તા નદ્યઃ સ્મૃતા પાપહરા નૃણામ્

આ નદીઓમાં નિવૃત્તિ વગેરે કહેવાય છે, જે મનુષ્યોના પાપ દૂર કરે છે.

ન ચૈવાસ્તિ યુગાવસ્થા જના જીવન્ત્યનામયાઃ

ત્યાં યુગોની કોઈ વિભાજના નથી; લોકો રોગરહિત જીવન જીવે છે.

તેષાં તસ્યાથ સાયુજ્યં સારૂપ્યં ચ સલોકતા

તેમને ત્યાં એકરૂપતા, સમાનતા અને એ જ લોકમાં વસવાનો લાભ મળે છે.

પીતા વૈશ્યાઃ સ્મૃતાઃ કૃષ્ણા દ્વીપે ઽસ્મિન્ વૃષલા દ્વિજાઃ

આ દ્વીપમાં વૈશ્ય પીતવર્ણના, શૂદ્ર કાળાં અને દ્વિજ જાતિ બહારના ગણાય છે.

સંવેષ્ટ્ય તુ સુરોદાબ્ધિં કુશદ્વીપો વ્યવસ્થિતઃ

મદિરાના સમુદ્રને ઘેરીને કુશદ્વીપ સ્થિત છે.

કુશેશયો હરિશ્ચાથ મન્દરઃ સપ્ત પર્વતાઃ

કુશેશય, હરિ અને મન્દર એમ સાત પર્વતો છે.

વિદ્યુદમ્ભા મહી ચેતિ નદ્યસ્તત્ર જલાવહાઃ

ત્યાં વિદ્યુત, અંબા અને મહી નામની પાણી વહન કરતી નદીઓ છે.

તાસુ બ્રહ્માણમીશાનં દેવાદ્યાઃ પર્યુપાસતે

આ નદીઓ પર બ્રહ્મા, ઈશાન અને દેવાદિ દેવોની પૂજા થાય છે.

વૈશ્યાઃ સ્નેહાસ્તુ મન્દેહાઃ શૂદ્રાસ્તત્ર પ્રકીર્તિતાઃ

ત્યાં વૈશ્યોને સ્નેહ અને શૂદ્રોને મન્દેહા કહેવામાં આવે છે.