કૂર્મપુરાણમ્

વસન્તિ તત્રાપ્સરસો રમ્ભાદ્યા રતિલાલસાઃ

ત્યાં રંભા સહિતની અપ્સરાઓ વસે છે, જે પ્રેમમાં લિપ્ત રહે છે.

સા પુરી સર્વરત્નાઢ્યા નૈકપ્રસ્ત્રવણૈર્યુતા

આ નગરી સર્વપ્રકારના રત્નોથી ભરપૂર છે અને અસંખ્ય ઝરણાઓથી શોભાયમાન છે.

રુદ્રાણાં શાન્તરજસામીશ્વરાર્પિતચેતસામ્

ત્યાં શાંત અને રજોગુણવાળી રુદ્રાણીઓ વસે છે, જેમનું મન ભગવાનમાં એકાગ્ર છે.

સમાસતે પરં જ્યોતિરારૂઢાઃ સ્થાનમુત્તમમ્

આ રુદ્રાણીઓ પરમ તેજમાં સ્થિર રહીને શ્રેષ્ઠ સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.

નન્દીશ્વરસ્ય કપિલે તત્રાસ્તે સુયશા યતિઃ

ત્યાં કપિલામાં સુપ્રસિદ્ધ યતિ નંદીશ્વર નિવાસ કરે છે.

દીપ્તમાયતનં પુણ્યં ભાસ્કરસ્યામિતૌજસઃ

અહાં ભાસ્કરનું તેજસ્વી અને પવિત્ર નિવાસસ્થાન છે, જેનું તેજ અપરંપાર છે.

રમતે તત્ર રમ્યો ઽસૌ ભગવાન્ શીતદીધિતિઃ

ત્યાં શીતળ કિરણોવાળો ચંદ્ર ભગવાન આનંદથી વિહાર કરે છે.

સહસ્ત્રયોજનાયામં સુવર્ણમણિતોરણમ્

આ સ્થાન હજાર યોજન લાંબું છે અને તેમાં સોનાના તથા રત્નોથી શોભતા દ્વાર છે.

સાવિત્ર્યા સહ વિશ્વાત્મા વાસુદેવાદિભિર્યુતઃ

ત્યાં વિશ્વના આત્મા, સાવિત્રી સાથે, વાસુદેવ અને અન્ય દેવતાઓની સાથે નિવાસ કરે છે.

સનન્દનાદયો યત્ર વસન્તિ મુનિપુઙ્ગવાઃ

ત્યાં સનંદન વગેરે મહાન ઋષિઓ વસે છે.

નાતિદૂરેણ તસ્યાથ દૈત્યચાર્યસ્ય ધીમતઃ

તેના વધુ દૂર નથી, ત્યાં દૈત્યગુરુનું પવિત્ર આશ્રમ છે.

કર્દમસ્યાશ્રમં પુણ્યં તત્રાસ્તે ભગવાનૃષિઃ

તે પવિત્ર સ્થળે મહાન ઋષિ કર્દમજી નિવાસ કરે છે.

સનત્કુમારો ભગવાંસ્તત્રાસ્તે બ્રહ્મવિત્તમઃ

ત્યાં બ્રહ્મજ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ એવા સંતકુમાર ભગવાન પણ નિવાસ કરે છે.

સરાંસિ વિમલા નદ્યો દેવાનામાલયાનિ ચ

ત્યાં શુદ્ધ સરોવર, નદીઓ અને દેવતાઓના નિવાસસ્થાન છે.

વન્યાન્યાશ્રમવર્યાણિ સંખ્યાતું નૈવ શક્નુયામ્

ત્યાંના વનો અને ઉત્તમ આશ્રમો એટલા વધુ છે કે હું એનું ગણતરી કરી શકતો નથી.

ન શક્યં વિસ્તરાદ્ વક્તું મયા વર્ષશતૈરપિ

હું એ બધાનું વિગતવાર વર્ણન સો વર્ષમાં પણ કરી શકું એમ નથી.

સંવેષ્ટયિત્વા ક્ષારોદં પ્લક્ષદ્વીપો વ્યવસ્થિતઃ

ખારાના દરિયાને ઘેરીને પ્લક્ષદ્વીપ સ્થિત છે.

ઋજ્વાયતાઃ સુપર્વાણઃ સિદ્ધસઙ્ઘનિષેવિતાઃ

એના પર્વતો સીધા અને ઊંચા છે, જ્યાં સિદ્ધોનું સમૂહ રહે છે.

વૈભ્રાજઃ સપ્તમઃ પ્રોક્તો બ્રહ્મણો ઽત્યન્તવલ્લભઃ

સાતમો, વૈભ્રાજ નામે ઓળખાતો, બ્રહ્માજીને ખૂબ પ્રિય છે.

ઉપાસ્યતે સ વિશ્વાત્મા સાક્ષી સર્વસ્ય વિશ્વસૃક્

ત્યાં વિશ્વના આત્મા, સર્વના સાક્ષી અને સર્જનહાર, પૂજાય છે.

ન તત્ર પાપકર્તારઃ પુરુષા વા કથઞ્ચન

ત્યાં ક્યારેય પાપી કે દુષ્ટ માણસો જોવા મળતા નથી.

તાસુ બ્રહ્મર્ષયો નિત્યં પિતામહપુપાસતે

ત્યાં બ્રહ્મર્ષિઓ હંમેશા પિતામહની ઉપાસના કરે છે.

અમૃતા સુકૃતા ચૈવ નામતઃ પરિકીર્તિતાઃ

તેઓ અમર અને પુણ્યશાળી તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

ન ચૈતેષુ યુગાવસ્થા પુરુષા વૈ ચિરાયુષઃ

આ યુગોમાં લોકો લાંબું જીવન જીવતા નથી.

બ્રહ્મક્ષત્રિયવિટ્શૂદ્રાસ્તસ્મિન્ દ્વીપે પ્રકીર્તિતાઃ

તે દ્વીપ પર બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર એમ ચાર વર્ણનો ઉલ્લેખ થાય છે.

તેષાં ચ સોમસાયુજ્યં સારૂપ્યં મુનિપુઙ્ગવાઃ

મહાન મુનિઓ, તેમાં સૌને ચંદ્રદેવ સાથે એકરૂપતા અને સમાનતા પ્રાપ્ત થાય છે.

પઞ્ચવર્ષસહસ્ત્રાણિ જીવન્તિ ચ નિરામયાઃ

તેઓ પાંચ હજાર વર્ષ સુધી રોગમુક્ત રહીને જીવે છે.

સંવેષ્ટ્યેક્ષુરસામ્ભોધિં શાલ્મલિઃ સંવ્યવસ્થિતઃ

શાલમલી દ્વીપ ઈકશુરસના સમુદ્રને ઘેરીને સ્થિર છે.

ઋજ્વાયતાઃ સુપર્વાણઃ સપ્ત નદ્યશ્ચ સુવ્રતાઃ

ત્યાં સાત સીધી અને મજબૂત નદીઓ વહે છે, હે સુવ્રત.