કૂર્મપુરાણમ્

પરમાયુઃ સ્મૃતં તેષાં શતં વર્ષાણિ સુવ્રતાઃ

સુવ્રતો, એમનું પરમ આયુષ્ય એક લાખ વર્ષ ગણાય છે.

કર્મભૂમિરિયં વિપ્રા નરાણામધિકારિણામ્

હે વિદ્વાનો, આ કર્મભૂમિ છે, જ્યાં લાયક મનુષ્યોને અધિકાર મળે છે.

વિન્ધ્યશ્ચ પારિયાત્રશ્ચ સપ્તાત્ર કુલપર્વતાઃ

અહીં વિંધ્ય અને પારિયાત્ર એ સાત મુખ્ય પર્વતોમાંના બે છે.

નાગદ્વીપસ્તથા સૌમ્યો ગન્ધર્વસ્ત્વથ વારુણઃ

હે સૌમ્ય, ત્યાં નાગદ્વીપ છે, અને સાથે જ ગંધર્વ તથા વારુણ નામના દ્વીપ પણ છે.

યોજનાનાં સહસ્ત્રં તુ દ્વીપો ઽયં દક્ષિણોત્તરઃ

આ દ્વીપ દક્ષિણથી ઉત્તર સુધી હજાર યોજન જેટલો વિસ્તરેલો છે.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્ય મધ્યે શૂદ્રાસ્તથૈવ ચ

દ્વીપના મધ્યમાં બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર લોકો વસે છે.

સ્ત્રવન્તે પાવના નદ્યઃ પર્વતેભ્યો વિનિઃ સૃતાઃ

પવિત્ર નદીઓ પર્વતોમાંથી વહેતી નીકળે છે.

ઇરાવતી વિતસ્તા ચ વિપાશા દેવિકા કુહૂઃ

ઇરાવતી, વિતસ્થા, વિપાશા, દેવિકા અને કુહૂ નામની નદીઓ છે.

કૌશિકી લોહિતા ચૈવ હિમવત્પાદનિઃ સૃતાઃ

કૌશિકી અને લોહિતા પણ છે, જે હિમવંતના પાદમાંથી નીકળે છે.

પર્ણાશા વન્દના ચૈવ સદાનીરા મનોરમા

પર્ણાશા અને વંદના, અને સતત વહેતી મનોહર સદાનીરા પણ છે.

શિગ્રુઃ સ્વશિલ્પાપિ તથા પારિયાત્રાશ્રયાઃ સ્મૃતાઃ

શિગરુ અને સ્વશિલ્પા પણ છે, જે પારિયાત્ર પર્વત પર સ્થિત માનવામાં આવે છે.

મન્દાકિની ચિત્રકૂટા તામસી ચ પિશાચિકા

મંદાકિની, ચિત્રકૂટા, તામસી અને પિશાચિકા નદીઓ છે.

ઋક્ષવત્પાદજા નદ્યઃ સર્વપાપહરા નૃણામ્

ઋક્ષવત પર્વતના પાદમાંથી જન્મેલી નદીઓ મનુષ્યોના બધા પાપ દૂર કરે છે.

વેણ્યા વૈતરણી ચૈવ બલાકા ચ કુમુદ્વતી

વેણ્યા, વૈતરણી, બલાકા અને કમુદ્વતી નદીઓ છે.

વિન્ધ્યપાદપ્રસૂતાસ્તા નદ્યઃ પુણ્યજલાઃ શુભાઃ

આ શુભ અને પવિત્ર જળવાળી નદીઓ વિંધ્ય પર્વતના પાદમાંથી ઉદ્ભવેલી છે.

દક્ષિણાપથગા નદ્યઃ સહ્યપાદવિનિઃ સૃતાઃ

દક્ષિણ પ્રદેશની નદીઓ સહ્ય પર્વતના પાદમાંથી વહે છે.

મલયાન્નિઃ સૃતા નદ્યઃ સર્વાઃ શીતજલાઃ સ્મૃતાઃ

મલય પર્વતમાંથી નીકળતી બધી નદીઓ ઠંડા જળથી ભરેલી માનવામાં આવે છે.

શુક્તિમત્પાદસંજાતાઃ સર્વપાપહરા નૃણામ્

શુક્તિમત પર્વતના પાદમાંથી જન્મેલી નદીઓ મનુષ્યોના સર્વ પાપ દૂર કરે છે.

સર્વપાપહરાઃ પુણ્યાઃ સ્નાનદાનાદિકર્મસુ

આ બધી નદીઓ પવિત્ર છે અને સ્નાન, દાન તથા અન્ય કર્મોથી સર્વ પાપ દૂર કરે છે.

પૂર્વદેશાદિકાશ્ચૈવ કામરૂપનિવાસિનઃ

પૂર્વ પ્રદેશના રહેવાસીઓ પણ છે, જે પોતાની ઈચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરીને વસે છે.

તથાપરાન્તાઃ સૌરાષ્ટ્રાઃ શૂદ્રાભીરાસ્તથાર્ઽબુદાઃ

એ જ રીતે પશ્ચિમના સોરાષ્ટ્ર, શૂદ્ર, આભીર અને અર્બુદ લોકો પણ વસે છે.

સૌવીરાઃ સૈન્ધવા હૂણા શાલ્વાઃ કલ્પનિવાસિનઃ

સૌવીર, સૈંધવ, હૂણ અને શાલ્વ એ બધા એ પ્રદેશમાં વસે છે.

આસાં પિબન્તિ સલિલં વસન્તિ સરિતાં સદા

એ લોકો હંમેશાં નદીઓનું પાણી પીવે છે અને નદીઓના કિનારે રહે છે.

કૃતં ત્રેતા દ્વાપરં ચ કલિશ્ચાન્યત્ર ન ક્વચિત્

કૃતયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ અને કળિયુગ બીજે ક્યાંય નથી.

ન તેષુ શોકો નાયાસો નોદ્વેગઃ ક્ષુદ્ભયં ન ચ

એ લોકોમાં દુઃખ, થાક, ચિંતા કે ભૂખનો ડર ક્યારેય નથી.

રમન્તિ વિવિધૈર્ભાવૈઃ સર્વાશ્ચ સ્થિરયૌવનાઃ

એ બધા વિવિધ આનંદમાં મગ્ન રહે છે અને હંમેશાં યુવાન રહે છે.

સ્ફાટિકં દેવદેવસ્ય વિમાનં પરમેષ્ઠિનઃ

દેવદેવ મહાદેવનું વિમાન સ્વચ્છ સ્ફટિકથી બનેલું છે.

દેવાઃ સિદ્ધગણા યક્ષાઃ પૂજાં નિત્યં પ્રકુર્વતે

ત્યાં દેવો, સિદ્ધો અને યક્ષો રોજ પૂજા કરે છે.

ભૂતૈઃ પરિવૃતો નિત્યં ભાતિ તત્ર પિનાકધૃક્

ત્યાં પિનાકધારી મહાદેવ હંમેશાં ભૂતોની વચ્ચે તેજસ્વી લાગે છે.