કૂર્મપુરાણમ્

સિતં હિ વિતલં પ્રોક્તં તલં ચૈવ સિતેતરમ્

વિતલને સફેદ કહેવાયું છે અને તલ પણ સફેદ જ કહેવાય છે.

રસાતલમિતિ ખ્યાતં તથાન્યૈશ્ચ નિષેવિતમ્

રસાતલ એમ પ્રખ્યાત છે અને બીજા પણ ત્યાં રહે છે.

તલાતલમિતિ ખ્યાતં સર્વશોભાસમન્વિતમ્

તલાતલ પણ પ્રસિદ્ધ છે, જેમાં સર્વ પ્રકારની શોભા છે.

પૂર્વદેવૈઃ સમાકીર્ણં સુતલં ચ તથાપરૈઃ

સુતલ પ્રાચીન દેવો અને બીજા પણ ભરેલા છે.

મહાન્તકાદ્યૈર્નાગૈશ્ચ પ્રહ્માદેનાસુરેણ ચ

મહાંતક જેવા મહાન નાગો અને અસુર પ્રહ્માદા દ્વારા પણ.

મહાજમ્ભેન વીરેણ હયગ્રીવેણ વૈ તથા

મહાન જંભ અને શૂરવીર હયગ્રીવ દ્વારા પણ,

તથાન્યૈર્વિવધૈર્નાગૈસ્તલં ચૈવ સુશોભનમ્

અને અન્ય ભયાનક સર્પો દ્વારા પણ, સુંદર પાતાળ લોક ભરાઈ ગયું છે.

પાપિનસ્તેષુ પચ્યન્તે ન તે વર્ણયિતું ક્ષમાઃ

ત્યાં દુષ્ટ લોકો દુઃખ ભોગવે છે; તેઓ એટલા વધારે છે કે વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

કાલાગ્નિરુદ્રો યોગાત્મા નારસિંહો ઽપિ માધવઃ

કાલાગ્નિ, રુદ્ર, યોગાત્મા, નરસિંહ અને માધવ પણ,

તદાધારમિદં સર્વં સ કાલાગ્નિમપાશ્રિતઃ

આ બધું તેનું આધાર છે, જે કાલાગ્નિ રૂપે પ્રગટ થયો છે.

વિષજ્વાલામયો ઽન્તે ઽસૌ જગત્ સંહરતિ સ્વયમ્

અંતે, તે વિષથી જ્વલંતો, પોતે જ સમગ્ર જગતનો વિનાશ કરે છે.

તામસી શાંભવી મૂર્તિઃ કાલો લોકપ્રકાલનઃ

અંધકારમય, શાંભવી મૂર્તિ એ કાળ છે, જે લોકનો નાશક છે.

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ભૂર્લોકસ્યાસ્ય નિર્ણયમ્

હવે હું આ ભૂલોકના નિર્ધારણ વિશે આગળ કહું છું.

કુશઃ ક્રૌઞ્ચશ્ચ શાકશ્ચ પુષ્કરશ્ચૈવ સપ્તમઃ

કુશ, ક્રૌંચ, શાક અને પુષ્કર એ સાતમા દ્વીપ છે.

દ્વીપાદ્ દ્વીપો મહાનુક્તઃ સાગરાદપિ સાગરઃ

દરેક દ્વીપ એકથી એક મહાન કહેવાય છે, અને દર દરિયો પહેલાથી વિશાળ છે.

દધ્યોદઃ ક્ષીરસલિલઃ સ્વાદૂદશ્ચેતિ સાગરાઃ

દરિયાઓના નામ છે: દધ્યોદ, ક્ષીરસાગર અને સ્વાદિષ્ટ પાણીનો દરિયો.

દ્વીપૈશ્ચ સપ્તભિર્યુક્તા યોજનાનાં સમાસતઃ

આ બધું સાત દ્વીપોથી જોડાયેલું છે, જે યોજનમાં માપવામાં આવે છે.

તસ્ય મધ્યે મહામેરુર્વિશ્રુતઃ કનકપ્રભઃ

આ બધાની વચ્ચે સુવર્ણ જેવો તેજ ધરાવતો પ્રસિદ્ધ મહામેરુ પર્વત છે.

પ્રવિષ્ટઃ ષોડશાધસ્તાદ્દ્વાત્રિંશન્મૂર્ધ્નિ વિસ્તૃતઃ

તે પર્વત નીચે શોડશ અને શિખરે બત્રીસ એકમ સુધી વિસ્તરેલો છે.

ભૂપદ્માસ્યાસ્ય શૈલો ઽસૌ કર્ણિકાત્વેન સંસ્થિતઃ

આ પર્વત ભૂપદ્મના આધાર પર, કર્ણિકા રૂપે સ્થિત છે.

નીલઃ શ્વેતશ્ચ શૃઙ્ગી ચ ઉત્તરે વર્ષપર્વતાઃ

નીલ, શ્વેત અને શ્રૃંગી એ ઉત્તર તરફના વર્ષપર્વતો છે.

સહસ્ત્રદ્વિતયોચ્છ્રાયાસ્તાવદ્વિસ્તારિણશ્ચ તે

દરેક પર્વતની ઊંચાઈ બે હજાર છે અને પહોળાઈ પણ એટલી જ છે.

હરિવર્ષં તથૈવાન્યન્મેરોર્દક્ષિણતો દ્વિજાઃ

એ જ રીતે, દ્વિજઓ, મેરુના દક્ષિણમાં હરિવર્ષ આવેલું છે.

ઉત્તરાઃ કુરવશ્ચૈવ યથૈતે ભરતાસ્તથા

જેમ આ ભરતો છે, તેમ જ ઉત્તર તરફના કુરુ પણ છે.

ઇલાવૃતં ચ તન્મધ્યે તન્મધ્યે મેરુરુચ્છ્રિતઃ

એના મધ્યમાં ઇલાવૃત છે અને એના પણ મધ્યમાં મેરુ પર્વત ઊભો છે.

વિષ્કમ્ભા રચિતા મેરોર્યોજનાયુતમુચ્છ્રિતાઃ

મેરુ પર બનાવેલા આધારદંડો દસ હજાર યોજન ઊંચા છે.

વિપુલઃ પશ્ચિમે પાર્શ્વે સુપાર્શ્વશ્ચોત્તરે સ્મૃતઃ

પશ્ચિમ બાજુએ વિશાળ વિપુલ પર્વત છે અને ઉત્તર બાજુએ સુપાર્શ્વ કહેવાય છે.

જમ્બૂદ્વીપસ્ય સા જમ્બૂર્નામહેતુર્મહર્ષયઃ

મહર્ષિઓ, જંબુદ્વીપનું નામ 'જંબુ' કેમ પડ્યું એનું કારણ કહું છું.

પતન્તિ ભૂભૃતઃ પૃષ્ઠે શીર્યમાણાનિ સર્વતઃ

જંબુના ફળો પર્વતની પીઠ પર બધે પડે છે અને Everywhere they decay.