કૂર્મપુરાણમ્

આપૂર્યતે પરસ્યાન્તઃ સતતં દિવસક્રમાત્

બીજાનું આંતર હંમેશા, રોજબરોજ, ભરાતું રહે છે.

એકેન રશ્મિના વિપ્રાઃ સુષુમ્નાખ્યેન ભાસ્કરઃ

હે બ્રાહ્મણો, સૂર્ય એક જ કિરણ, જેને સુષુમ્ના કહે છે, દ્વારા પ્રકાશ આપે છે.

પૌર્ણમાસ્યાં સ દૃશ્યેત સંપૂર્ણે દિવસક્રમાત્

પૌર્ણિમાના દિવસે, તે રોજ રોજ પૂર્ણ રૂપે દેખાય છે.

પિબન્તિ દેવતા વિપ્રા યતસ્તે ઽમૃતભોજનાઃ

હે બ્રાહ્મણો, દેવતાઓ એ જ પીવે છે, કેમ કે તેઓ અમૃત જેવું ભોજન કરે છે.

અપરાહ્ણે પિતૃગણા જઘન્યં પર્યુપાસતે

બપોર પછી પિતૃઓનો સમૂહ બાકી રહેલું ગ્રહણ કરે છે.

સુધામૃતમયીં પુણ્યાં તામન્દોરમૃતાત્મિકામ્

એ શુદ્ધ, અમૃતમય અને પુણ્યરૂપ રસ, એટલે ચંદ્ર, અમૃત સ્વરૂપ છે.

માસતૃપ્તિમપાપ્યગ્ર્યાં પિતરઃ સન્તિ નિર્વૃતાઃ

માસિક પરિપૂર્ણ તૃપ્તિ પ્રાપ્ત કરીને પિતૃઓ સંતોષથી રહે છે.

એવં સૂર્યનિમિત્તસ્ય ક્ષયો વૃદ્ધિશ્ચ સત્તમાઃ

હે શ્રેષ્ઠ પુરુષો, એ રીતે સૂર્યના કારણે ઘટવું અને વધવું બને છે.

વારિજૈઃ સ્યન્દનો યુક્તસ્તેનાસૌ યાતિ સર્વતઃ

તેનું રથ કમળોથી જોડાયેલું છે અને એ બધે ફરતું રહે છે.

અષ્ટબિશ્ચાથ ભૌમસ્ય રથો હૈમઃ સુશોભનઃ

પછી પૃથ્વીનું સુંદર સુવર્ણ રથ આઠ ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાય છે.

સ્વર્ભાનોર્ભાસ્કરારેશ્ચ તથા ષડ્ભિર્હયૈર્વૃતઃ

એ જ રીતે, સ્વર્ભાનુ અને સૂર્યના સ્વામીનું રથ છ ઘોડાઓથી જોડાયેલું છે.

સર્વે ધ્રુવે મહાભાગા નિબદ્ધા વાતરશ્મિભિઃ

બધા મહાભાગ્યશાળી ધ્રુવ તારા સાથે, પવનના કિરણોથી મજબૂત રીતે બંધાયેલા છે.

ભ્રમન્તિ ભ્રામયન્ત્યેનં સર્વાણ્યનિલરશ્મિભિઃ

આ બધાં પવનના કિરણોથી ફરતા રહે છે અને તેને પણ ફરાવે છે.

કલ્પાધિકારિણસ્તત્ર સંસ્થિતા દ્વિજપુઙ્ગવાઃ

ત્યાં, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, કલ્પના અધિપતિઓ સ્થિર છે.

સનન્દનાદયસ્તત્ર સંસ્થિતા બ્રહ્મણઃ સુતાઃ

ત્યાં બ્રહ્માના પુત્રો, જેમ કે સનંદન અને અન્ય લોકો પણ સ્થિર છે.

વૈરાજાસ્તત્ર વૈ દેવાઃ સ્થિતા દાહવિવર્જિતાઃ

ત્યાં વૈરાજ દેવતાઓ છે, જે દુઃખથી મુક્ત છે.

અપુનર્મારકાસ્તત્ર બ્રહ્મલોકસ્તુ સ સ્મૃતઃ

ત્યાં જે ફરીથી મરે નહીં, એ લોકો છે; એ બ્રહ્મલોક તરીકે ઓળખાય છે.

આસ્તે સ યોગિભિર્નિત્યં પીત્વા યોગામૃતં પરમ્

તે ત્યાં યોગીઓ સાથે હંમેશા રહે છે, યોગનું ઉત્તમ અમૃત પીધું હોય તેમ.

યોગિનસ્તાપસાઃ સિદ્ધા જાપકાઃ પરમેષ્ઠિનમ્

યોગી, તપસ્વી, સિદ્ધ અને જાપ કરનારાઓ પરમેશ્વરને ભજે છે.

તત્ર ગત્વા ન શોચન્તિ સ વિષ્ણુઃ સ ચ શઙ્કરઃ

ત્યાં પહોંચી ગયા પછી તેઓ દુઃખ કરતા નથી; ત્યાં વિષ્ણુ છે અને ત્યાં શંકર પણ છે.

ન મે વર્ણયિતું શક્યં જ્વાલામાલાસમાકુલમ્

તે blazing જ્વાળાઓની માળાઓથી ભરેલું છે, એમ હું વર્ણવી શકતો નથી.

શેતે તત્ર હરિઃ શ્રીમાન્ માયી માયામયઃ પરઃ

ત્યાં શ્રીમંત હરિ, માયાના સ્વામી, પરમ અને માયાથી બનેલા, આરામથી શયન કરે છે.

યાન્તિ તત્ર મહાત્માનો યે પ્રપન્ના જનાર્દનમ્

જે મહાન આત્માઓ જનાર્દનને શરણ ગયા છે, તેઓ ત્યાં જાય છે.

વહ્નિના ચ પરિક્ષિપ્તં તત્રાસ્તે ભગવાન્ ભવઃ

અગ્નિથી ઘેરાયેલા ત્યાં ભગવાન ભવ રહે છે.

યોગિભિઃ શતસાહસ્ત્રૈર્ભૂતૈ રુદ્રૈશ્ચ સંવૃતઃ

તેઓને લાખો યોગીઓ, ભૂત અને રુદ્રો ઘેરી રાખે છે.

મદાદેવપરાઃ શાન્તાસ્તાપસા બ્રહ્મવાદિનઃ

મારા પર ભક્તિ ધરાવનારા, દેવમાં તલ્લીન, શાંત, તપસ્વી અને બ્રહ્મનુ વચન બોલનારા છે.

દ્રક્ષ્યન્તિ બ્રહ્મણા યુક્તા રુદ્રલોકઃ સ વૈ સ્મૃતઃ

બ્રહ્મનથી યુક્ત થઈને તેઓ રુદ્રલોકને જોઈ શકશે, જે તેમ જ ઓળખાય છે.

મહાતલાદયશ્ચાધઃ પાતાલાઃ સન્તિ વૈ દ્વિજાઃ

હે દ્વિજો, નીચે મહાતલ અને બીજા પાતાળ લોક છે.

પ્રાસાદૈર્વિવિધૈઃ શુભ્રૈર્દેવતાયતનૈર્યુતમ્

તે વિવિધ સુંદર મહેલો અને દેવતાઓના નિવાસસ્થાનોથી શોભાયમાન છે.