કૂર્મપુરાણમ્

રથસ્વનો ઽથ વરુણઃ સુષેણઃ સેનજિત્ તથા

રથસ્વન, પછી વરુણ, સુષેણ અને સેના જીત પણ,

ગ્રામણ્યો દેવદેવસ્ય કુર્વતે ઽભીશુસંગ્રહમ્

એ મુખ્યો દેવોના દેવના વાળ એકત્ર કરે છે.

સર્પો વ્યાઘ્રસ્તથાપશ્ચ વાતો વિદ્યુદ્ દિવાકરઃ

સાપ, વાઘ, ઘોડો, પવન, વીજળી અને સૂર્ય,

રાક્ષસપ્રવરા હ્યેતે પ્રયાન્તિ પુરતઃ ક્રમાત્

આ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો ક્રમશઃ આગળ વધે છે.

એલાપત્રઃ શઙ્ખપાલસ્તથૈરાવતસંજ્ઞિતઃ

એલાપત્ર, શંખપાલ અને એરાવત નામે એક,

કમ્બલાશ્વતરશ્ચૈવ વહન્ત્યેનં યથાક્રમમ્

કંબલ અને અશ્વતર પણ, તેને ક્રમ પ્રમાણે વહન કરે છે.

ઉગ્રસેનો વસુરુચિરર્વાવસુરથાપરઃ

ઉગ્રસેન, વસુરુચિ, અર્વાવ અને બીજો અસુરથ નામે,

ગાયન્તિ વિવિધૈર્ગાનૈર્ભાનું ષડ્જાદિભિઃ ક્રમાત્

એ સૌ ભાનુની વિવિધ ગાનોથી, ષડ્જ વગેરે સ્વરમાં ગાયન કરે છે.

મેનકા સહજન્યા ચ પ્રમ્લોચા ચ દ્વિજોત્તમાઃ

મેનકા, સહજન્યા અને પ્રમ્લોચા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ,

અન્યા ચ પૂર્વચિત્તિઃ સ્યાદન્યા ચૈવ તિલોત્તમા

બીજી પૂર્વચિત્તિ છે અને બીજી તિલોત્તમા પણ છે.

તોષયન્તિ મહાદેવં ભાનુમાત્માનમવ્યયમ્

એ મહાદેવ, સૂર્ય અને અવિનાશી આત્માને પ્રસન્ન કરે છે.

સૂર્યમાપ્યાયયન્ત્યેતે તેજસા તેજસાં નિધિમ્

આ સૌ પોતાની તેજસ્વિતા વડે તેજના ખજાનાં એવા સૂર્યને પોષે છે.

ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈનં નૃત્યગેયૈરુપાસતે

ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ નૃત્ય અને ગીતથી તેની સેવા કરે છે.

સર્પા વહન્તિ દેવેશં યાતુધાનાઃ પ્રયાન્તિ ચ

સર્પો ભગવાન દેવેશને વહન કરે છે અને દાનવો પણ આગળ વધે છે.

ભૂતાનામશુભં કર્મ વ્યપોહન્તીહ કીર્તિતાઃ

આ લોકો અહીં જીવોના અશુભ કર્મો દૂર કરે છે એમ કહેવાય છે.

વિમાને ચ સ્થિતો નિત્યં કામગે વાતરંહસિ

એ હંમેશાં વિમાનમાં રહીને પોતાની ઈચ્છાથી પવન જેટલી ઝડપે સંચાર કરે છે.

ગોપયન્તીહ ભૂતાનિ સર્વાણીહાયુગક્ષયાત્

આ જગતમાં એ યુક્તિના અંત સુધી સર્વે જીવોની રક્ષા કરે છે.

યથાયોગં યથાસત્ત્વં સ એષ તપતિ પ્રભુઃ

જેવી યોગ્યતા અને જેવું સ્વરૂપ હોય, એ પ્રભુ તેમ જ પ્રકાશે છે.

પિતૃદેવમનુષ્યાદીન્ સ સદાપ્યાયેદ્ રવિઃ

સૂર્ય હંમેશાં પિતૃઓ, દેવો, મનુષ્યો અને અન્ય સૌને પોષણ આપે છે.

ભાસતે વેદવિદુષાં નીલગ્રીવઃ સનાતનઃ

વેદ જાણનારા લોકોમાં શાશ્વત નિલગળો ભગવાન તેજથી ઝગમગે છે.

સ્થાનં તદ્ વિદુરાદિત્યં વેદજ્ઞા વેદવિગ્રહમ્

વેદજ્ઞ લોકો એ સ્થાનને સૂર્ય, વેદરૂપ, એમ જાણે છે.

કરોતિ નિયતં કાલં કાલાત્મા હ્યૈશ્વરી તનુઃ

કાળના સ્વામી, જેની દૈવી કાયાનું સ્વરૂપ છે, એ કાળને નિયમિત કરે છે.

તેષાં શ્રેષ્ઠાઃ પુનઃ સપ્ત રશ્મયો ગ્રહયોનયઃ

એમાં સર્વોત્તમ એ સાત કિરણો છે, જે ગ્રહોના મૂળ છે.

વિશ્વવ્યચાઃ પુનશ્ચાન્યઃ સંયદ્વસુરતઃ પરઃ

બીજો છે વિશ્વવ્યાચા અને બીજો again સર્વોપરી સંયદ્વસુ છે.

સુપુમ્નઃ સૂર્યરશ્મિસ્તુ પુષ્ણાતિ શિશિરદ્યુતિમ્

સૂર્યની સુપુમ્ના નામની કિરણ શીતળ પ્રકાશને પોષે છે.

હરિકેશસ્તુ યઃ પ્રોક્તો રશ્મિર્નક્ષત્રપોષકઃ

હરિકેશ નામની કિરણ તારાઓને પોષણ આપે છે એમ કહેવાય છે.

વિશ્વવ્યચાસ્તુ યો રશ્મિઃ શુક્રં પુષ્ણાતિ નિત્યદા

વિશ્વવ્યાચા નામની કિરણ હંમેશાં શુક્રને પોષે છે.

શનૈશ્ચરં પ્રપુષ્ણાતિ સપ્તમસ્તુ સુરાટ્ તથા

સાતમી કિરણ, સુરાટ નામની, શનૈશ્ચરને પણ પોષે છે.

વર્ધન્તે વર્ધિતા નિત્યં નિત્યમાપ્યાયયન્તિ ચ

આ કિરણો સતત વધે છે અને વધીને હંમેશાં પોષણ આપે છે.