કૂર્મપુરાણમ્

અત્રાધીત્ય દ્વિજો ઽધ્યાયં નિર્મલત્વમવાપ્નુયાત્

અહીં દ્વિજ વ્યક્તિ અધ્યાયનું પઠન કરે તો તેને નિર્મળતા મળે છે.

જાતિસ્મરિત્વં લભતે નાકપૃષ્ઠે ચ મોદતે

તેને જન્મની સ્મૃતિ મળે છે અને સ્વર્ગમાં આનંદ પામે છે.

સ્નાહિ તીર્થેષુ કૌરવ્ય ન ચ વક્રમતિર્ભવ

કૌરવ્ય, તીર્થોમાં સ્નાન કર અને મન વાંકું ન રાખ.

તીર્તાનિ કથયામાસ પૃથિવ્યાં યાનિ કાનિચિત્

પૃથ્વી પર જે તીર્થો છે, તે બધાની તેમણે વાત કરી.

પૃષ્ટઃ પ્રોવાચ સકલમુક્ત્વાથ પ્રયયો મુનિઃ

પ્રશ્ન પૂછ્યા પછી, મુનિએ બધું કહ્યું અને પછી ત્યાંથી વિદાય લીધા.

મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ

જે વ્યક્તિ આનું પાલન કરે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે અને રુદ્રના લોકમાં જાય છે.

પપ્રચ્છુરુત્તરં સૂતં પૃથિવ્યાદિવિનિર્ણયમ્

તેઓએ સુત ઉત્તરને પૃથ્વી વગેરેના નિર્ધારણ વિશે પૂછ્યું.

ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામસ્ત્રિલોકસ્યાસ્ય મણ્ડલમ્

હવે અમે આ ત્રણ લોકના વર્તુળ વિશે સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ.

વનાનિ સરિતઃ સૂર્યગ્રહાણાં સ્થિતિરેવ ચ

વન, નદીઓ અને સૂર્ય તથા ગ્રહોની સ્થિતિ વિશે પણ કહો.

નૃપાણાં તત્સમાસેન સૂત વક્તુમિહાર્હસિ

હે સુત, રાજાઓ વિશે સંક્ષિપ્તમાં અહીં કહેવું યોગ્ય છે.

નમસ્કૃત્વાપ્રમેયાય યદુક્તં તેન ધીમતા

અપરિમિત પરમાત્માને નમન કરીને, જે વિદ્વાને કહ્યું હતું તે કહો.

પુત્રસ્તસ્યાભવન્ પુત્રાઃ પ્રજાપતિસમા દશ

તેણે દસ પુત્રો પેદા કર્યા, જે બધા પ્રજાપતિ સમાન હતા.

મેધા મેધાતિથિર્હવ્યઃ સવનઃ પુત્ર એવ ચ

મેધા, મેધાતિથિ, હવ્ય અને સવના પણ તેના પુત્રો હતા.

ધાર્મિકો દાનનિરતઃ સર્વભૂતાનુકમ્પકઃ

તે બધા ધર્મનિષ્ઠ, દાનમાં તત્પર અને સર્વ જીવ પર દયા રાખનારા હતા.

જાતિસ્મરા મહાભાગા ન રાજ્યે દધિરે મતિમ્

મહાન ભાગ્યશાળી અને પૂર્વજન્મ યાદ રાખનારા, તેમણે રાજ્યમાં મન લગાવ્યું નહોતું.

જમ્બુદ્વીપેશ્વરં પુત્રમગ્નીધ્રમકરોન્નૃપઃ

રાજાએ પોતાના પુત્ર અગ્નીધ્રને જંબુદ્વીપનો સ્વામી બનાવ્યો.

શાલ્મલેશં વપુષ્મન્તં નરેન્દ્રમભિષિક્તવાન્

શાલમલદ્વીપના સ્વામી વપુષ્મતને પણ રાજાએ રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો.

દ્યુતિમન્તં ચ રાજાનં ક્રૌઞ્ચદ્વીપે સમાદિશત્

અને ક્રૌંચદ્વીપમાં દ્યુતિમતને રાજા તરીકે નિમણૂક કરી.

પુષ્કરાધિપતિં ચક્રે સવનં ચ પ્રજાપતિઃ

પ્રજાપતિએ સવનાને પુષ્કરદ્વીપનો અધિપતિ બનાવ્યો.

ધાતિકિશ્ચૈવ દ્વાવેતૌ પુત્રૌ પુત્રવતાં વરૌ

ધાતિ અને કિશા—આ બંને શ્રેષ્ઠ પુત્રો પણ તેના પુત્રો હતા.

નામ્ના તુ ધાતકેશ્ચાપિ ધાતકીખણ્ડમુચ્યતે

ધાતિક નામથી ઓળખાતું એ પ્રદેશ ધાતિકખંડ પણ કહેવાય છે.

કુસુમોત્તરો ઽથ મોદાકિઃ સપ્તમઃ સ્યાન્મહાદ્રુમઃ

કુસુમોત્તર અને પછી મોડાકી, અને સાતમો મહાદ્રુમ કહેવાય છે.

કુમારસ્ય તુ કૌમારં તૃતીયં સુકુમારકમ્

કુમારના ત્રીજા પુત્રનું નામ સુકુમાર છે.

મોદાકં ષષ્ઠમિત્યુક્તં સપ્તમં તુ મહાદ્રુમમ્

છઠ્ઠુંનું નામ છે મોદાક, અને સાતમું છે મહાન વૃક્ષ.

કુશલઃ પ્રથમસ્તેષાં દ્વિતીયસ્તુ મનોહરઃ

આ પૈકી પહેલું કુશળ છે અને બીજું મનોહર છે.

તેષાં સ્વનામભિર્દેશાઃ ક્રૌઞ્ચદ્વીપાશ્રયાઃ શુભાઃ

કૌંચદ્વીપમાં તેમના શુભ પ્રદેશો તેમના પોતાના નામથી ઓળખાય છે.

ષષ્ઠઃ પ્રભાકારશ્ચાપિ સપ્તમઃ કપિલઃ સ્મૃતઃ

છઠ્ઠું પ્રભાકાર કહેવાય છે અને સાતમું કપિલ તરીકે જાણીતું છે.

જ્ઞેયાનિ સપ્ત તાન્યેષુ દ્વીપેષ્વેવં ન યો મતઃ

આ સાત દ્વીપોમાં જાણવાના છે, બીજું કોઈ માન્ય નથી.

વૈદ્યુતૌ માનસશ્ચૈવ સપ્તમઃ સુપ્રભો મતઃ

વૈદ્યુત અને માનસ, અને સાતમું સુપ્રભા તરીકે જાણીતું છે.