કૂર્મપુરાણમ્

ગતિમન્વેષમાણાનાં નાસ્તિ ગઙ્ગાસમા ગતિઃ

મુક્તિની શોધમાં રહેનાર માટે, ગંગા જેટલી શ્રેષ્ઠ માર્ગ બીજું કોઈ નથી.

માહેશ્વરાત્ પરિભ્રષ્ટા સર્વપાપહરા શુભા

શિવજીની કૃપાથી વિમુખ થયા પછી પણ, ગંગા પાવન અને બધા પાપો દૂર કરનારી છે.

દ્વાપરે તુ કુરુક્ષેત્રં કલૌ ગઙ્ગાં વિશિષ્યતે

દ્વાપરયુગમાં કુરુક્ષેત્ર શ્રેષ્ઠ છે; કળિયુગમાં તો ગંગા બધાથી વિશિષ્ટ છે.

નાન્યત્ કલિયુગોદ્ભૂતં મલં હન્તું સુદુષ્કૃતમ્

કળિયુગમાં જે દુર્લભ પાપો છે, તેને નાશ કરવા માટે ગંગા સિવાય બીજું કંઈ શક્તિશાળી નથી.

સ મૃતો જાયતે સ્વર્ગે નરકં ચ ન પશ્યતિ

જે ત્યાં મૃત્યુ પામે છે, તે સ્વર્ગમાં જન્મે છે અને નરક કદી જોઈતો નથી.

માઘમાસે ગમિષ્યન્તિ ગઙ્ગાયમુનસંગમમ્

માઘ મહિનામાં લોકો ગંગા-યમુના સંગમ પર જશે.

પ્રયાગે માઘમાસે તુ ત્ર્યહં સ્નાતસ્ય તત્ ફલમ્

પ્રયાગમાં, માઘ મહિનામાં, ત્રણ દિવસ સ્નાન કરવાથી જે ફળ મળે છે તે આવું છે:

અહીનાઙ્ગો ઽપ્યરોગશ્ચ પઞ્ચેન્દ્રિયસમન્વિતઃ

જો તે વ્યક્તિ નિરોગી હોય, શરીરે કોઈ ખોટ ન હોય અને પાંચે ઇન્દ્રિયો યથાવત હોય—

તાવદ્ વર્ષસહસ્ત્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે રાહુગ્રસ્તો યથા સોમો વિમુક્તઃ સર્વપાતકૈઃ

તો તે માણસ એટલા હજાર વર્ષો સુધી સ્વર્ગમાં સન્માન પામે છે, જેટલા વર્ષ ચંદ્ર, રાહુના બંધનથી મુક્ત થયા પછી નિર્મળ રહે છે.

સ ભુક્ત્વા વિપુલાન્ ભોગાંસ્તત્ તીર્થં ભજતે પુનઃ

ત્યાં અનેક સુખો ભોગવીને, તે ફરી એ પવિત્ર તીર્થને પ્રાપ્ત કરે છે.

ષષ્ટિં વર્ષસહસ્ત્રાણિ ષષ્ટિં વર્ષશતાનિ ચ

સાંઠ હજાર વર્ષ અને સાંઠ સો વર્ષ સુધી—

તતો ભ્રષ્ટસ્તુ રાજેન્દ્ર સમૃદ્ધે જાયતે કુલે

પછી ત્યાંથી પડીને, રાજા, તે સમૃદ્ધ કુળમાં જન્મે છે.

શતં વર્ષસહસ્ત્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે

એક લાખ વર્ષ સુધી તે સ્વર્ગમાં સન્માન પામે છે.

ભુક્ત્વા તુ વિપુલાન્ ભોગાંસ્તત્ તીર્થં ભજતે પુનઃ

ત્યાં અનેક સુખો ભોગવીને, તે ફરી એ પવિત્ર તીર્થને પ્રાપ્ત કરે છે.

વિહગૈરુપભુક્તસ્ય શૃણુ તસ્યાપિ યત્ફલમ્

પક્ષીઓએ જેનો આનંદ માણ્યો છે, તેનું ફળ પણ સાંભળો.

તતસ્તસ્માત્ પરિભ્રષ્ટો રાજા ભવતિ ધાર્મિકઃ

પછી ત્યાંથી પડીને, તે ધર્મી રાજા બને છે.

ભુક્ત્વા તુ વિપુલાન્ ભોગાંસ્તતતીર્થં ભજતે પુનઃ

ત્યાં અનેક સુખો ભોગવીને, તે ફરી એ પવિત્ર તીર્થને પ્રાપ્ત કરે છે.

ઋણપ્રમોચનં નામ તીર્થં તુ પરમં સ્મૃતમ્

ઋણપ્રમોચન નામનું તીર્થ સર્વ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

સૂર્યલોકમવાપ્નોતિ અનૃણશ્ચ સદા ભવેત્

અહીં યાત્રા કરનારને સૂર્યલોક પ્રાપ્ત થાય છે અને તે સદા ઋણમુક્ત રહે છે.

સમાગતા મહાભાગા યમુના યત્ર નિમ્નગા

જ્યાં યમુના નદી વહે છે, ત્યાં પુણ્યશાળી લોકો ભેગા થયા છે.

યોજનાનાં સહસ્ત્રેષુ કીર્તનાત્ પાપનાશની

હજારો યોજન દૂરથી પણ તેનું નામ લેતા પાપ નાશ પામે છે.

પ્રાણાંસ્ત્યજતિ યસ્તત્ર સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

જે ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને પરમ ગતિ મળે છે.

તત્ર સ્નાત્વા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ

જે ત્યાં સ્નાન કર્યા પછી મૃત્યુ પામે છે, તેઓ સ્વર્ગ પામે છે અને ફરી જન્મતા નથી.

ધર્મરાજં મહાપાપૈર્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

ધર્મરાજ પાસે પણ અહીં મહાપાપોથી મુક્તિ મળે છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

પ્રયાગે સંસ્થિતાનિ સ્યુરેવમાહુર્મનીષિણઃ

મહાનુભાવો કહે છે કે આ બધાં તીર્થો પ્રયાગમાં સ્થિર થયાં છે.

દિવિ ભૂમ્યન્તરિક્ષે ચ તત્સર્વં જાહ્નવી સ્મૃતા

દેવલોક, પૃથ્વી અને આકાશમાં આ બધું જ ગંગા તરીકે ઓળખાય છે.

સિદ્ધિક્ષેત્રં તુ તજ્જ્ઞેયં ગઙ્ગાતીરસમાશ્રિતમ્

ગંગાના કિનારે આવેલું એ સ્થાન સિદ્ધિનું ક્ષેત્ર છે, એવું જાણવું.

આસ્તે વટેશ્વરો નિત્યં તત્ તીર્થં તત્ તપોવનમ્

વટવૃક્ષના ઈશ્વર ત્યાં સદા વસે છે; એ તીર્થ છે, એ જ તપોવન છે.

સુહૃદાં ચ જપેત્ કર્ણે શિષ્યસ્યાનુગતસ્ય તુ

મિત્ર અથવા ભક્ત શિષ્યના કાનમાં તેનું જાપ કરવું જોઈએ.