કૂર્મપુરાણમ્

અત્ર સ્નાત્વા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ

જે ત્યાં સ્નાન કરીને મૃત્યુ પામે છે, તેઓ સ્વર્ગે જાય છે અને ફરી જન્મતા નથી.

બહૂન્યન્યાનિ તીર્થાનિ સર્વપાપાપહાનિ તુ

અહીં અનેક બીજા તીર્થો છે, જે બધાં પાપો દૂર કરે છે.

સંક્ષેપેણ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રયાગસ્યેહ કીર્તનમ્

હવે હું અહીં સંક્ષિપ્તમાં પ્રયાગની મહિમા કહું છું.

યમુનાં રક્ષતિ સદા સવિતા સપ્તવાહનઃ

સૂર્ય દેવ સાત ઘોડાઓ સાથે યમુનાનું હંમેશા રક્ષણ કરે છે.

મણ્ડલં રક્ષતિ હરિઃ સર્વદેવૈશ્ચ સમ્મિતમ્

હરિ એ મંડળનું રક્ષણ કરે છે, જે સર્વે દેવતાઓ દ્વારા માન્ય છે.

સ્થાનં રક્ષન્તિ વૈ દેવાઃ સર્વપાપહરં શુભમ્

દેવતાઓ આ સ્થાનનું રક્ષણ કરે છે, જે શુભ છે અને બધાં પાપો દૂર કરે છે.

પ્રયાગં સ્મરમાણસ્ય સર્વમાયાતિ સંક્ષયમ્

જે મનુષ્ય પ્રયાગને સ્મરે છે, તેના બધા પાપો નાશ પામે છે.

મુત્તિકાલમ્ભનાદ્ વાપિ નરઃ પાપાત્ પ્રમુચ્યતે

ફક્ત ત્યાંની માટી સ્પર્શવાથી પણ મનુષ્ય પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

પ્રયાગં વિશતઃ પુંસઃ પાપં નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્

પ્રયાગમાં પ્રવેશતા જ મનુષ્યના પાપો તત્કાળ નાશ પામે છે.

અપિ દુષ્કૃતકર્માસૌ લભતે પરમાં ગતિમ્

જેને દુષ્કર્મ કર્યા હોય તે પણ અહીં પરમ ગતિ પામે છે.

તથોપસ્પૃશ્ય રાજેન્દ્ર સ્વર્ગલોકે મહીયતે

એ જ રીતે, રાજા, ત્યાં સ્નાન કરવાથી સ્વર્ગમાં માન મળે છે.

ગઙ્ગાયમુનમાસાદ્ય ત્યજેત્ પ્રાણાન્ પ્રયત્નતઃ

ગંગા અને યમુના સંગમ પર જઈને, જો મનુષ્ય પ્રયત્નપૂર્વક પ્રાણ ત્યાગે—

ઈપ્સિતાંલ્લભતે કામાન્ વદન્તિ મુનિપુઙ્ગવાઃ

તો તે ઇચ્છિત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે, એમ મહાન ઋષિઓ કહે છે.

વરાઙ્ગનાસમાકીર્ણૈર્મોદતે શુભલક્ષણઃ

શુભ લક્ષણોથી યુક્ત એ મનુષ્ય સુંદર સ્ત્રીઓ વચ્ચે આનંદ માણે છે.

યાવન્ન સ્મરતે જન્મ તાપત્ સ્વર્ગે મહીયતે

જ્યાં સુધી તે પોતાનું જન્મ યાદ નથી કરતો, ત્યાં સુધી સ્વર્ગમાં તેને માન મળે છે.

હિરણ્યરત્નસંપૂર્ણે સમૃદ્ધે જાયતે કુલે

તે સોનાં અને રત્નોથી ભરપૂર સમૃદ્ધ કુળમાં જન્મે છે.

દેશસ્થો યદિ વારણ્યે વિદેશે યદિ વા ગૃહે

પોતાના દેશમાં હોય કે જંગલમાં, વિદેશમાં હોય કે ઘરે—

બ્રહ્મલોકમવાપ્નોતિ વદન્તિ મુનિપુઙ્ગવાઃ

તે બ્રહ્માના લોકને પામે છે, એમ મહાન ઋષિઓ કહે છે.

ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાસ્તત્ર લોકે સ ગચ્છતિ

એ ત્યાં જાય છે જ્યાં ઋષિઓ, મુનિઓ અને સિદ્ધ પુરુષો વસે છે.

મોદતે મુનિભિઃ સાર્ધં સ્વકૃતેનેહ કર્મણા

એ ત્યાં મુનિઓ સાથે પોતાના કર્મના ફળે આનંદ માણે છે.

તતઃ સ્વર્ગાત્ પરિભ્રષ્ટો જમ્બુદ્વીપપતિર્ભવેત્

પછી સ્વર્ગમાંથી પડીને તે જંબુદ્વીપનો રાજા બને છે.

કર્મણા મનસા વાચા સત્યધર્મપ્રતિષ્ઠિતઃ

કર્મ, મન અને વાણી દ્વારા સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર રહે છે.

સુવર્ણમથ મુક્તાં વા તથૈવાન્યાન્ પ્રતિગ્રહાન્

સોનું કે મુક્તા કે બીજા દાન પણ તે જ રીતે સ્વીકારે છે.

નિષ્ફલં તસ્ય તત્ તીર્થં યાવત્ તત્ફલમશ્નુતે

તેના માટે તે તીર્થયાત્રા વ્યર્થ છે, જ્યાં સુધી તે યાત્રાનો ફળ પ્રાપ્ત ન થાય.

નિમિત્તેષુ ચ સર્વેષુ અપ્રમત્તો દ્વિજો ભવેત્

દરેક પ્રસંગે દ્વિજએ સાવચેત રહેવું જોઈએ.

સ્વર્ણશૃઙ્ગીં રૌપ્યખુરાં ચૈલકણ્ઠાં પયસ્વિનીમ્

સોનાની શિંગવાળી, ચાંદીના ખુરાવાળી, ગળામાં વસ્ત્ર બાંધેલી અને દૂધ આપતી ગાય—

તાવદ્ વર્ષસહસ્ત્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે

એટલા હજાર વર્ષ સુધી તે રુદ્રલોકમાં સન્માન પામે છે.

આર્ષેણ તુ વિધાનેન યથા દૃષ્ટં યથા શ્રુતમ્

મુનિએ જે રીતે કહ્યું છે, જેવું જોયું અને સાંભળ્યું છે, તે પ્રમાણે—

બલીવર્દં સમારૂઢઃ શૃણુ તસ્યાપિ યત્ફલમ્

બળદ પર બેસીને જે યાત્રા કરે છે, તેનું ફળ પણ સાંભળ.