કૂર્મપુરાણમ્

યુધિષ્ઠિરો મહાત્મેતિ પૂજયામાસ તં મુનિમ્

યુધિષ્ઠિર એ મહાન પુરુષે એ મુનિનું સન્માન કર્યું.

કિમર્થં મુહ્યસે વિદ્વન્ સર્વં જ્ઞાત્વાહમાગતઃ

જ્ઞાની, તમે શા માટે ગુંચવાઈ ગયા છો? હું બધું જાણીને આવ્યો છું.

કથય ત્વં સમાસેન યેન મુચ્યેત કિલ્બિષૈઃ

કૃપા કરીને સંક્ષિપ્તમાં કહો કે કઈ રીતે પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે.

અસ્માભિઃ કૌરવૈઃ સાર્ધં પ્રસઙ્ગાન્મુનિપુઙ્ગવ

અમને કૌરવો સાથે અને વિવિધ પ્રસંગોમાં, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ,

મુચ્યતે પાતકાદસ્માત્ તદ્ ભવાન્ વક્તુમર્હતિ

આ પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે; એ વાત તમે જણાવો એ યોગ્ય છે.

પ્રયાગગમનં શ્રેષ્ઠં નરાણાં પાપનાશનમ્

પ્રયાગ યાત્રા મનુષ્યો માટે શ્રેષ્ઠ છે; એ પાપોનો નાશ કરે છે.

સમાસ્તે ભગવાન્ બ્રહ્મા સ્વયંભૂરપિ દૈવદૈઃ

ત્યાં ભગવાન બ્રહ્મા, સ્વયંભૂ, દેવતાઓ સાથે વસે છે.

મૃતાનાં કા ગતિસ્તત્ર સ્નાતાનામપિ કિં ફલમ્

ત્યાં મૃત્યુ પામનારને શું ગતિ મળે છે? અને ત્યાં સ્નાન કરનારને શું ફળ મળે છે?

ભવતા વિદિતં હ્યેતત્ તન્મે બ્રૂહિ નમો ઽસ્તુ તે

આ બધું તમને ખબર છે; કૃપા કરીને મને કહો. તમને વંદન છે.

પુરા મહર્ષિભિઃ સમ્યક્ કથ્યમાનં મયા શ્રુતમ્

આ પહેલા મહર્ષિઓએ સારી રીતે કહેલું મેં સાંભળ્યું છે.

અત્ર સ્નાત્વા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ

જે ત્યાં સ્નાન કરીને મૃત્યુ પામે છે, તેઓ સ્વર્ગે જાય છે અને ફરી જન્મતા નથી.

બહૂન્યન્યાનિ તીર્થાનિ સર્વપાપાપહાનિ તુ

અહીં અનેક બીજા તીર્થો છે, જે બધાં પાપો દૂર કરે છે.

સંક્ષેપેણ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રયાગસ્યેહ કીર્તનમ્

હવે હું અહીં સંક્ષિપ્તમાં પ્રયાગની મહિમા કહું છું.

યમુનાં રક્ષતિ સદા સવિતા સપ્તવાહનઃ

સૂર્ય દેવ સાત ઘોડાઓ સાથે યમુનાનું હંમેશા રક્ષણ કરે છે.

મણ્ડલં રક્ષતિ હરિઃ સર્વદેવૈશ્ચ સમ્મિતમ્

હરિ એ મંડળનું રક્ષણ કરે છે, જે સર્વે દેવતાઓ દ્વારા માન્ય છે.

સ્થાનં રક્ષન્તિ વૈ દેવાઃ સર્વપાપહરં શુભમ્

દેવતાઓ આ સ્થાનનું રક્ષણ કરે છે, જે શુભ છે અને બધાં પાપો દૂર કરે છે.

પ્રયાગં સ્મરમાણસ્ય સર્વમાયાતિ સંક્ષયમ્

જે મનુષ્ય પ્રયાગને સ્મરે છે, તેના બધા પાપો નાશ પામે છે.

મુત્તિકાલમ્ભનાદ્ વાપિ નરઃ પાપાત્ પ્રમુચ્યતે

ફક્ત ત્યાંની માટી સ્પર્શવાથી પણ મનુષ્ય પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

પ્રયાગં વિશતઃ પુંસઃ પાપં નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્

પ્રયાગમાં પ્રવેશતા જ મનુષ્યના પાપો તત્કાળ નાશ પામે છે.

અપિ દુષ્કૃતકર્માસૌ લભતે પરમાં ગતિમ્

જેને દુષ્કર્મ કર્યા હોય તે પણ અહીં પરમ ગતિ પામે છે.

તથોપસ્પૃશ્ય રાજેન્દ્ર સ્વર્ગલોકે મહીયતે

એ જ રીતે, રાજા, ત્યાં સ્નાન કરવાથી સ્વર્ગમાં માન મળે છે.

ગઙ્ગાયમુનમાસાદ્ય ત્યજેત્ પ્રાણાન્ પ્રયત્નતઃ

ગંગા અને યમુના સંગમ પર જઈને, જો મનુષ્ય પ્રયત્નપૂર્વક પ્રાણ ત્યાગે—

ઈપ્સિતાંલ્લભતે કામાન્ વદન્તિ મુનિપુઙ્ગવાઃ

તો તે ઇચ્છિત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે, એમ મહાન ઋષિઓ કહે છે.

વરાઙ્ગનાસમાકીર્ણૈર્મોદતે શુભલક્ષણઃ

શુભ લક્ષણોથી યુક્ત એ મનુષ્ય સુંદર સ્ત્રીઓ વચ્ચે આનંદ માણે છે.

યાવન્ન સ્મરતે જન્મ તાપત્ સ્વર્ગે મહીયતે

જ્યાં સુધી તે પોતાનું જન્મ યાદ નથી કરતો, ત્યાં સુધી સ્વર્ગમાં તેને માન મળે છે.

હિરણ્યરત્નસંપૂર્ણે સમૃદ્ધે જાયતે કુલે

તે સોનાં અને રત્નોથી ભરપૂર સમૃદ્ધ કુળમાં જન્મે છે.

દેશસ્થો યદિ વારણ્યે વિદેશે યદિ વા ગૃહે

પોતાના દેશમાં હોય કે જંગલમાં, વિદેશમાં હોય કે ઘરે—

બ્રહ્મલોકમવાપ્નોતિ વદન્તિ મુનિપુઙ્ગવાઃ

તે બ્રહ્માના લોકને પામે છે, એમ મહાન ઋષિઓ કહે છે.

ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાસ્તત્ર લોકે સ ગચ્છતિ

એ ત્યાં જાય છે જ્યાં ઋષિઓ, મુનિઓ અને સિદ્ધ પુરુષો વસે છે.