કૂર્મપુરાણમ્

યમતીર્થં મહાપુણ્યં તીર્થં સંવર્તકં શુભમ્

યમતીર્થ જે મહાપુણ્ય તીર્થ છે અને શુભ સંવર્તક તીર્થના પણ દર્શન કર્યા.

નાગતીર્થં સોમતીર્થં સૂર્યતીર્થં તથૈવ ચ

નાગ તીર્થ, સોમ તીર્થ અને સૂર્ય તીર્થ પણ છે,

ઘટોત્કચં તીર્થવરં શ્રીતીર્થં ચ પિતામહમ્

ઘટોત્કચ નામનું શ્રેષ્ઠ તીર્થ, શ્રી તીર્થ અને પિતામહ તીર્થ પણ છે,

કાપિલં ચૈવ સોમેશં બ્રહ્મતીર્થમનુત્તમમ્

કાપિલ, સોમેશ અને સર્વોત્તમ બ્રહ્મ તીર્થ પણ છે,

તદાનીં સ્થાપયામાસ વિષ્ણુસ્તલ્લિઙ્ગમૈશ્વરમ્

તે સમયે વિષ્ણુએ ત્યાં એ દિવ્ય લિંગ સ્થાપ્યું હતું.

મયાનીતમિદં લિઙ્ગં કસ્માત્ સ્થાપિતવાનસિ

આ લિંગ હું લાવ્યો છું; તમે એ કેમ સ્થાપ્યું?

તસ્માત્ પ્રતિષ્ઠિતં લિઙ્ગંનામ્ના તવ ભવિષ્યતિ

એથી, અહીં સ્થાપેલું લિંગ હવે તમારા નામે ઓળખાશે.

ગન્ધર્વતીર્થં પરમં વાહ્નેયં તીર્થમુત્તમમ્

ગંધર્વ તીર્થ, સર્વોત્તમ, અને ઉત્તમ વાહ્નેય તીર્થ પણ છે,

ચિત્રાઙ્ગદેશ્વરં પુણ્યં પુણ્યં વિદ્યાધરેશ્વરમ્

પવિત્ર ચિત્રાંગદેશ્વર અને પવિત્ર વિદ્યાાધરેશ્વર પણ છે,

સારસ્વતં પ્રભાસં ચ ભદ્રકર્ણં હ્રદં શુભમ્

સારસ્વત, પ્રભાસ અને શુભ ભદ્રકર્ણ હ્રદ પણ છે,

હિરણ્યગર્ભં ગોપ્રેક્ષ્યં તીર્થં ચૈવ વૃષધ્વજમ્

હિરણ્યગર્ભ, ગોપ્રેક્ષ્ય અને વૃષધ્વજ તીર્થ પણ છે,

ત્રિલોચનં મહાતીર્થં લોલાર્કં ચોત્તરાહ્વયમ્

મહાન તીર્થ ત્રિલોચન અને ઉત્તરા નામે લોકપ્રિય લોલાર્ક પણ છે,

શુક્રેશ્વરં મહાપુણ્યમાનન્દપુરમુત્તમમ્

મહાપુણ્ય શુક્રેશ્વર અને શ્રેષ્ઠ આનંદપુર પણ છે,

ન શક્યં વિસ્તરાદ્ વક્તું તીર્થસંખ્યા દ્વિજાત્તમાઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણો, તીર્થોની સંખ્યા વિગતે કહી શકાય તેવી નથી.

ઉપોષ્ય તત્ર તત્રાસૌ પારાશર્યો મહામુનિઃ

ત્યાં ઉપવાસ કરીને મહર્ષિ પરાશર પુનઃ ચાલ્યા ગયા,

જગામ પુનરેવાપિ યત્ર વિશ્વેશ્વરઃ શિવઃ

જ્યાં સર્વેશ્વર શિવ નિવાસ કરે છે, ત્યાં ફરી ગયા.

ઉવાચ શિષ્યાન્ ધર્માત્મા સ્વાન્ દેશાન્ ગન્તુમર્હથા

ધર્મનિષ્ઠે પોતાના શિષ્યોને કહ્યું: 'હવે તમે તમારા દેશે પાછા જાવ.'

વાસં ચ તત્ર નિયતો વારાણસ્યાં ચકાર સઃ

તેમણે નિયમિત રીતે વારાણસીમાં નિવાસ કર્યો.

ભૈક્ષાહારો વિશુદ્ધાત્મા બ્રહ્મચર્યપરાયણઃ

ભિક્ષાથી જીવન યાપન કરતા, શુદ્ધ ચિત્ત અને બ્રહ્મચર્યમાં તત્પર રહ્યા.

ભ્રમમાણેન ભિક્ષા તુ નૈવ લબ્ધા દ્વિજોત્તમાઃ

જ્યારે તે ભિક્ષા માટે ફરતો હતો, ત્યારે તેને ક્યાંયે ભિક્ષા મળી નહોતી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.

વિઘ્નં સૃજામિ સર્વેષાં યેન સિદ્ધિર્વિહીયતે

હું બધાના માર્ગમાં અવરોધ ઉભો કરું છું, જેથી કરીને તેમની સિદ્ધિ અધૂરી રહી જાય છે.

પ્રાદુરાસીત્ સ્વયં પ્રીત્યા વેષં કૃત્વા તુ માનુષમ્

પછી, પ્રેમથી, તે પોતે માનવ રૂપ ધારણ કરીને પ્રગટ થઈ.

ગૃહાણ ભિક્ષાં મત્તસ્ત્વમુક્ત્વૈવં પ્રદદૌ શિવા

'મારી પાસે થી ભિક્ષા લે,' એમ કહીને શિવાએ તેને ભિક્ષા આપી.

ઇહ ક્ષેત્રે ન વસ્તવ્યં કૃતઘ્નો ઽસિ ત્વયા સદા

આ સ્થળે તું રહેવું નહીં, કેમ કે તું હંમેશા કૃતઘ્ન છે.

ઉવાચ પ્રણતો ભૂત્વા સ્તુત્વા ચ પ્રવરૈઃ સ્તવૈઃ

તેને નમન કરીને અને ઉત્તમ સ્તુતિઓથી પ્રશંસા કરીને તેણે કહ્યું.

એવમસ્ત્વિત્યનુજ્ઞાય દેવી ચાન્તરધીયત

'એવું જ થાઓ' એમ કહીને અને અનુમતિ આપી દેવી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

જ્ઞાત્વા ક્ષેત્રગુણાન્ સર્વાન્ સ્થિતસ્તસ્યાથ પાર્શ્વતઃ

પછી, તે સ્થળના બધા ગુણો જાણી, તે તેની બાજુએ જ રહ્યો.

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વારાણસ્યાં વસેન્નરઃ

એથી, મનુષ્યે સર્વ પ્રયત્નથી વારાણસીમાં રહેવું જોઈએ.

શ્રાવયેદ્ વા દ્વિજાન્ શાન્તાન્ સો ઽપિયાતિપરાઙ્ગતિમ્

અથવા, તે શાંત બ્રાહ્મણોને સંભળાવવું જોઈએ; એ પણ પરમ ગતિ પામે છે.