કૂર્મપુરાણમ્

બ્રહ્મચર્યરતાઃ શાન્તા વેદાન્તજ્ઞાનતત્પરાઃ

તેઓ બ્રહ્મચર્યમાં રત, શાંત અને વેદાંતના જ્ઞાનમાં તત્પર હતા.

પૂજયિત્વા યથાન્યાયમિદં વચનમબ્રુવન્

વિધિ મુજબ પૂજા કરીને, તેમણે આ શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.

પ્રોચુઃ પૈલાદયઃ શિષ્યાસ્તાનૃષીન્ બ્રહ્મભાવિતાન્

પૈલ અને અન્ય શિષ્યોએ બ્રહ્મમાં લીન એવા ઋષિઓને સંબોધન કર્યું.

વ્યાસઃ સ્વયં હૃષીકેશો યેન વેદાઃ પૃથક્ કૃતાઃ

વ્યાસજી પોતે, હૃષીકેશ, જેમણે વેદોને અલગ કર્યા.

અંશાંશેનાભવત્ પુત્રો નામ્ના શુક ઇતિ પ્રભુઃ

તેમના અંશથી ભગવાને 'શુક' નામે પુત્રરૂપે અવતાર લીધો.

પ્રપન્નઃ પરયા ભક્ત્યા યસ્ય તજ્જ્ઞાનમૈશ્વરમ્

જે ભક્તિપૂર્વક શરણ આવી, તેને તેમનું દૈવી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.

નેમુરવ્યગ્રમનસઃ પ્રોચુઃ સત્યવતીસુતમ્

અવિચલ મનથી તેમણે સત્યવતીપુત્રને વંદન કરીને કહ્યું.

પ્રિસાદાદ્ દેવદેવસ્ય યત્ તન્માહેશ્વરં પરમ્

દેવદેવના પ્રસાદરૂપે જે પરમ મહેશ્વર છે—

ક્ષિપ્રં પશ્યેમ તં દેવં શ્રુત્વા ભગવતો મુખાત્

ભગવાનના મુખથી સાંભળીને, અમે તે દેવને વહેલી તકે જોઈ શકીએ.

પ્રોવાચ તત્પરં જ્ઞાનં યોગિભ્યો યોગવિત્તમઃ

યોગવિદ્યા જાણનારા શ્રેષ્ઠ એ મહાત્માએ યોગીઓને પરમ જ્ઞાન સંભળાવ્યું.

લીનાસ્તત્રૈવ તે વિપ્રાઃ ક્ષણાદન્તરધીયત

ત્યાં જ લીન થયેલા તે બ્રાહ્મણો ક્ષણમાં અદૃશ્ય થઈ ગયા.

પ્રોવાચ મધ્યમેશસ્ય માહાત્મ્યં પૈલપૂર્વકાન્

તેમણે પૈલ અને અન્યને મધ્યમેશ્વરની મહિમા કહી.

રમતે ભગવાન્ નિત્યં રુદ્રૈશ્ચ પરિવારિતઃ

ભગવાન ત્યાં સદા રુદ્રો સાથે આનંદથી વિહાર કરે છે.

ઉવાસ વત્સરં કૃષ્ણઃ સદા પાશુપતૈર્વૃતઃ

કૃષ્ણ એક વર્ષ સુધી હંમેશાં પાશુપત ભક્તો વચ્ચે રહ્યા.

આરાધયન્ હરિઃ શંભું કૃત્વા પાશુપતં વ્રતમ્

હરિએ પાશુપત વ્રત ધારણ કરીને શંભુની ભક્તિ કરી.

લબ્ધ્વા તદ્વચનાજ્જ્ઞાનં દૃષ્ટવન્તો મહેશ્વરમ્

તેમના વચનોથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને, તેમણે મહાદેવના દર્શન કર્યા.

દદૌ કૃષ્ણાસ્ય ભગવાન વરદો વરમુત્તમમ્

ભગવાને કૃષ્ણને શ્રેષ્ઠ વર્દાન આપ્યું.

તેષાં તદૈશ્વરં જ્ઞાનમુત્પત્સ્યતિ જગન્મય

તેમને એ દૈવી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થશે, જે સમગ્ર જગતમાં વ્યાપેલું છે.

ભવિષ્યસિ ન સંદેહો મત્પ્રસાદાદ્ દ્વિજાતિભિઃ

મારા પ્રસાદથી, નિઃસંદેહ તમે દ્વિજાતિઓમાં પૂજ્ય બનશો.

બ્રહ્મહત્યાદિકં પાપં તેષામાશુ વિનશ્યતિ

બ્રાહ્મણહત્યા સહિતના બધા પાપો તેમનો ઝડપથી નાશ પામશે.

તે યાન્તિ તત્ પરં સ્થાનં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

તેઓ પરમ સ્થાનને પ્રાપ્ત કરે છે—અહીં કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

અર્ચયન્તિ મહાદેવં મધ્યમેશ્વરમીશ્વરમ્

તેઓ મહાદેવ, મધ્યમેશ્વર અને ઈશ્વરની પૂજા કરે છે.

એકૈકશઃ કૃતં વિપ્રાઃ પુનાત્યાસપ્તમં કુલમ્

દરેક બ્રાહ્મણ એ વિધિ કરીને પોતાના સાત પેઢી સુધીના કુળને પવિત્ર કરે છે.

યત્ ફલં લભતે મર્ત્યસ્તસ્માદ્ દશગુણં ત્વિહ

માણસે જે ફળ ત્યાં પામે છે, અહીં તે દસગણું મળે છે.

ઉવાસ સુચિરં કાલં પૂજયન્ વૈ મહેશ્વરમ્

તે મહાદેવની ભક્તિ કરતાં લાંબા સમય સુધી ત્યાં રહ્યા.

જગામ ભગવાન્ વ્યાસો જૈમિનિપ્રમુખૈર્વૃતઃ

ભગવાન વ્યાસો, જયમિની અને અન્ય મહર્ષિઓ સાથે ત્યાં ગયા.

વિશ્વરૂપં તથા તીર્થં તાલતીર્થમનુત્તમમ્

તેમણે વિશ્વરૂપ અને શ્રેષ્ઠ તીર્થ તાળતીર્થના દર્શન કર્યા.

સ્વર્નોલં ચ મહાતીર્થં ગૌરીતીર્થમનુત્તમમ્

અને મહાતીર્થ સ્વર્ણોલ તથા શ્રેષ્ઠ ગૌરીતીર્થના પણ દર્શન કર્યા.

જમ્બુકેશ્વરમિત્યુક્તં ધર્માખ્યં તીર્થમુત્તમમ્

જંબુકેશ્વર નામે ઉત્તમ તીર્થ, જેને ધર્મતીર્થ પણ કહે છે.