કૂર્મપુરાણમ્

વિણ્મૂત્રરેતસાં મધ્યે તે વસન્તિ પુનઃ પુનઃ

એવા લોકો વારંવાર માળા, મૂત્ર અને બીજ વચ્ચે જ રહે છે.

સ યાતિ પરમં સ્થાનં યત્ર ગત્વા ન શોચતિ

જેને પરમ અવસ્થાની પ્રાપ્તિ થાય છે, ત્યાં પહોંચ્યા પછી તેને ફરી દુઃખ રહેતું નથી.

યાં પ્રાપ્ય કૃતકૃત્યઃ સ્યાદિતિ મન્યન્તિ પણ્ડતાઃ

જ્યારે એ અવસ્થાને પ્રાપ્ત થાય છે, ત્યારે બધું પૂરું થયું એવું જ્ઞાની લોકો માને છે.

પ્રાપ્યતે ગતિરુત્કૃષ્ટા યાવિમુક્તે તુ લભ્યતે

એ ઉત્તમ અવસ્થા મળે છે, પણ એ અવિમુક્તમાં જ પ્રાપ્ત થાય છે.

ભેષજં પરમં તેષામવિમુક્તં વિદુર્બુધાઃ

જ્ઞાની લોકો અવિમુક્તને સર્વોત્તમ ઔષધિ તરીકે જાણે છે.

અવિમુક્તં પરં તત્ત્વમવિમુક્તં પરં શિવમ્

અવિમુક્ત એ સર્વોચ્ચ તત્વ છે; અવિમુક્ત એ પરમ કલ્યાણ છે.

તેષાં તત્પરમં જ્ઞાનં દદામ્યન્તે પરં પદમ્

હું તેમને એ પરમ જ્ઞાન આપું છું અને અંતે પરમ અવસ્થા પણ આપું છું.

કેદારં ભદ્રકર્ણં ચ ગયા પુષ્કરમેવ ચ

કેદાર, ભદ્રકર્ણ, ગયા અને પુષ્કર—

પ્રભાસં વિજયેશાનં ગોકર્ણં ભદ્રકર્ણકમ્

પ્રભાસ, વિજયેશાન, ગોકર્ણ અને ભદ્રકર્ણક—

ન યાસ્યન્તિ પરં મોક્ષં વારાણસ્યાં યથા મૃતાઃ

જેમ વારાણસીમાં મૃત્યુ પામનારને પરમ મોક્ષ મળે છે, તેમ બીજે ક્યાંય મળતું નથી.

પ્રવિષ્ટા નાશયેત્ પાપં જન્માન્તરશતૈઃ કૃતમ્

ત્યાં પ્રવેશવાથી શતાબ્દીઓના જન્મોમાં થયેલા પાપો નાશ પામે છે.

વ્રતાનિ સર્વમેવૈતદ્ વારાણસ્યાં સુદુર્લભમ્

વારાણસીમાં આ બધાં વ્રતો અત્યંત દુર્લભ છે.

વાયુભક્ષશ્ચ સતતં વારાણસ્યાં સ્તિતો નરઃ

જે મનુષ્ય વારાણસીમાં રહે છે અને હંમેશાં વાયુ પર જ જીવતો હોય—

વારાણસીં સમાસાદ્ય પુનાતિ સકલં નરઃ

વારાણસીમાં પહોંચીને મનુષ્ય બધાને પવિત્ર કરી દે છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તાસ્તે વિજ્ઞેયા ગણેશ્વરાઃ

જે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે, તેઓ જ ગણેશ્વર કહેવાય છે.

પ્રાપ્યતે તત્ પરં સ્થાનં સહસ્ત્રેણૈવ જન્મના

એ પરમ અવસ્થા હજાર જન્મ પછી પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

તે વિન્દન્તિ પરં મોક્ષમેકેનૈવ તુ જન્મના

પણ તેઓ એક જ જન્મમાં પરમ મોક્ષ પામે છે.

અવિમુક્તં સમાસાદ્ય નાન્યદ્ ગચ્છેત્ તપોવનમ્

અવિમુક્તમાં પહોંચી ગયા પછી, બીજે ક્યાંય તપોવનમાં જવું જોઈએ નહીં.

તદેવ ગુહ્યં ગુહ્યાનામેતદ્ વિજ્ઞાય મુચ્યતે

આ જ સર્વથી ગુપ્ત રહસ્ય છે; જેને આ સમજાય છે, તે મુક્તિ પામે છે.

યા ગતિર્વિહિતા સુભ્રુ સાવિમુક્તે મૃતસ્ય તુ

સુંદરે, અવિમુક્તમાં મૃત્યુ પામનારને જે ગતિ મળે છે, એ જ સર્વોચ્ચ સ્થિતિ છે.

પુરી વારાણસી તેભ્યઃ સ્થાનેભ્યો હ્યધિકાશુભા

વારાણસીનું શહેર એ બધા સ્થળો કરતાં વધુ શુભ છે.

વ્યાચષ્ટે તારકં બ્રહ્મ તત્રૈવ હ્યવિમુક્તકમ્

અવિમુક્તમાં જ તારા નામે મુક્તિદાયક બ્રહ્મનું વર્ણન થાય છે.

એકેન જન્મના દેવિ વારાણસ્યાં તદાપ્નુયાત્

દેવી, માત્ર એક જન્મમાં જ વારાણસીમાં એ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

યથાવિમુક્તાદિત્યે વારાણસ્યાં વ્યવસ્થિતમ્

જેમ અવિમુક્ત નામનો સૂર્ય વારાણસીમાં સ્થિર છે,

તત્રૈવ સંસ્થિતં તત્ત્વં નિત્યમેવાવિમુક્તકમ્

તેમ અવિમુક્ત નામનું શાશ્વત તત્વ પણ ત્યાં સતત હાજર છે.

યત્ર નારાયણો દેવો મહાદેવો દિવેશ્વરઃ

જ્યાં નારાયણ દેવ અને મહાદેવ, દેવોના સ્વામી, નિવાસ કરે છે.

ઉપાસતે માં સતતં દેવદેવં પિતામહમ્

ત્યાં તેઓ સતત મને, દેવોના દેવ અને પિતામહને, પૂજે છે.

વારાણસીં સમાસાદ્ય તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

જે લોકો વારાણસી પહોંચે છે, તેઓ સર્વોચ્ચ ગતિ મેળવે છે.

વારાણસ્યાં મહાદેવાજ્જ્ઞાનં લબ્ધ્વા વિમુચ્યતે

વારાણસીમાં મહાદેવ પાસેથી જ્ઞાન પામીને મનુષ્ય મુક્તિ પામે છે.