કૂર્મપુરાણમ્

વિજિત્યકલિજાન્ દોષાન્ યાન્તિ તે પરમં પદમ્

કળીયુગમાં ઉત્પન્ન થયેલા દોષોને જીતનારને પરમ અવસ્થા મળે છે.

અનેકદોષદુષ્ટસ્ય કલેરેષ મહાન્ ગુણઃ

આ કળીયુગ અનેક દોષોથી ભરેલો છે, છતાં તેનો એક મોટો ગુણ છે.

વિશેષાદ્ બ્રાહ્મણો રુદ્રમીશાનં શરણં વ્રજેત્

ખાસ કરીને બ્રાહ્મણે રુદ્ર ભગવાનનો આશ્રય લેવો જોઈએ.

પ્રસન્નચેતસો રુદ્રં તે યાન્તિ પરમં પદમ્

જેનુ મન પ્રસન્ન છે, એ રુદ્રને પામે છે અને પરમ અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે.

અન્યદેવનમસ્કારાન્ન તત્ફલમવાપ્નુયાત્

બીજા દેવતાઓની પૂજા કરીને એ ફળ મળતું નથી.

મહાદેવનમસ્કારો ધ્યાનં દાનમિતિ શ્રુતિઃ

મહાદેવની પૂજા, ધ્યાન અને દાન—આ બધું શાસ્ત્રે કહ્યું છે.

સમાશ્રયેદ્ વિરૂપાક્ષં યદીચ્છેત્ પરમં પદમ્

જેને પરમ અવસ્થા જોઈએ, એ વિરૂપાક્ષનો આશ્રય લે.

તેષાં દાનં તપો યજ્ઞો વૃથા જીવિતમેવ ચ

એવાં લોકોનું દાન, તપ, યજ્ઞ અને જીવન બધું વ્યર્થ જાય છે.

ત્ર્યમ્બકાય ત્રિનેત્રાય યોગિનાં ગુરવે નમઃ

ત્ર્યંબક, ત્રિનેત્ર અને યોગીઓના ગુરુને વંદન છે.

નમઃ શોમાય રુદ્રાય મહાગ્રાસાય હેતવે

સોમ, રુદ્ર અને મહાપ્રલયના કારણને વંદન છે.

મહાદેવં મહાયોગમીશાનં ચામ્બિકાપતિમ્

મહાદેવ, મહાયોગી, ઈશાન અને અંબિકાના પતિને વંદન છે.

યોગિનાં કુરુમાચાર્યં યોગિગમ્યં પિનાકિનમ્

યોગીઓના આચાર્ય, યોગીઓથી પામાય એવા અને પિનાકધારીને વંદન છે.

શાશ્વતં સર્વગં બ્રહ્મણ્યં બ્રાહ્મણપ્રિયમ્

શાશ્વત, સર્વવ્યાપક, બ્રહ્મણમાં સ્થિર અને બ્રાહ્મણોને પ્રિય એવા ભગવાનને વંદન છે.

એકમૂર્તિ મહામૂર્તિ વેદવેદ્યં દિવસ્પતિમ્

એકરૂપ, મહારૂપ, વેદોથી ઓળખાય અને દિવસોના સ્વામી એવા ભગવાનને વંદન છે.

કાલાગ્નિં કાલદહનં કામદં કામનાશનમ્

કાળની અગ્નિ, કાળને દહન કરનાર, ઇચ્છા આપનાર અને ઇચ્છાનો નાશ કરનાર ભગવાનને વંદન છે.

ઉગ્રં પશુપતિં ભીમં ભાસ્કરં તમસઃ પરમ્

જે પ્રાણીઓના સ્વામી છે, ભયાનક છે, તેજસ્વી છે અને અંધકારથી પર છે— એ પરમેશ્વર છે.

અતીતાનાગતાનાં વૈ યાવન્મન્વન્તરક્ષયઃ

તે ભૂતકાળ અને ભવિષ્યમાં, જેટલા મન્વંતર ચાલે છે, તેટલા સમય સુધી સર્વત્ર હાજર રહે છે.

વ્યાખ્યાતાનિ ન સંદેહઃ કલ્પઃ કલ્પેન ચૈવ હિ

આ બધું સ્પષ્ટ રીતે, દરેક કલ્પમાં અને દરેક કલ્પ દ્વારા, સંશય વિના સમજાવવામાં આવ્યું છે.

તુલ્યાભિમાનિનઃ સર્વે નામરૂપૈર્ભવન્ત્યુત

જેઓમાં સમાન અભિમાન હોય છે, તેઓ બધાં નામ અને રૂપ ધારણ કરીને પ્રગટ થાય છે.

બભાર પરમાં ભક્તિમીશાને ઽવ્યભિચારિણીમ્

એણે ઈશાન પ્રત્યે શ્રેષ્ઠ અને અડગ ભક્તિ રાખી હતી.

સર્વજ્ઞં સર્વકર્તારં સ્ક્ષાદ્ વિષ્ણું વ્યવસ્થિતમ્

એણે સર્વજ્ઞ, સર્વકર્તા અને સામે હાજર એવા વિષ્ણુને ઓળખ્યો.

કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ સંસ્પૃશ્ય પ્રણતં મુનિઃ

મુનિએ પોતાની સુંદર હાથોથી, નમેલા વ્યક્તિને સ્પર્શ કર્યો.

ત્રૈલોક્યે શઙ્કરે નૂનં ભક્તઃ પરપુરઞ્જય

ત્રણે લોકમાં, હે શત્રુઓના વિજેતા, શંકર જ સાચા અર્થમાં ભક્તિનો વિષય છે.

પ્રત્યક્ષમેવ સર્વેશં રુદ્રં સર્વજગદ્ગુરુમ્

એણે સર્વના સ્વામી, સર્વજગતના ગુરુ એવા રુદ્રને સીધા જોયા.

સ્વયમેવ હૃષીકેશઃ પ્રીત્યોવાચ સનાતનઃ

પછી હૃષીકેશ સ્વયં, જે સદા રહે છે, પ્રેમથી બોલ્યા.

વ્રજસ્વ પરયા ભક્ત્યા શરણ્યં શરણં શિવમ્

તમે શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી શરણાર્થીઓના આશ્રય એવા શિવ પાસે જાઓ.

જગામ શઙ્કરપુરીં સમારાધયિતું ભવમ્

એ ભવની આરાધના કરવા શંકરપુરીમાં ગયા.

સંત્યજ્ય સર્વકર્માણિ તદ્ભક્તિપરમો ઽભવત્

એણે બધાં કર્મો ત્યજીને, માત્ર એ ભક્તિમાં તલ્લીન થયો.

મુક્ત્વા સત્યવતીસૂનું કૃષ્ણં વા દેવકીસુતમ્

એણે સત્યવતીપુત્ર અથવા દેવકીપુત્ર કૃષ્ણને પાછળ મૂક્યા—