કૂર્મપુરાણમ્

અધર્માભિનિવેશિત્વાત્ તમોવૃત્તં કલૌ સ્મૃતમ્

અધર્મ પ્રત્યે લગ્નતા હોવાથી, અંધકારથી ભરેલું વર્તન કળિયુગની ઓળખ ગણાય છે.

વેદવિક્રયિણશ્ચાન્યે તીર્થવિક્રયિણઃ પરે

કેટલાક લોકો વેદો વેચે છે, તો કેટલાક પવિત્ર તીર્થો વેચે છે.

તાડયન્તિ દ્વિજેન્દ્રાંશ્ચ શૂદ્રા રાજોપજીવિનઃ

રાજાની સેવા કરતા શૂદ્રો શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને માર મારતા થાય છે.

જ્ઞાત્વા ન હિંસતે રાજા કલૌ કાલબલેન તુ

રાજા જાણે છે છતાં હિંસા કરતો નથી; પરંતુ કળિયુગમાં સમયના પ્રભાવથી તે હિંસા કરે છે.

શૂદ્રાનભ્યર્ચયન્ત્યલ્પશ્રુતભગ્યબલાન્વિતાઃ

જેઓને ઓછું જ્ઞાન, ભાગ્ય અને બળ મળ્યું છે, એવા લોકો શૂદ્રોની પૂજા કરે છે.

સેવાવસરમાલોક્ય દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ ચ દ્વિજાઃ

સેવાની તક જોઈને દ્વિજો દરવાજા પર ઊભા રહે છે.

સેવન્તે બ્રાહ્મણાસ્તત્ર સ્તુવન્તિ સ્તુતિભિઃ કલૌ

કળિયુગમાં ત્યાં બ્રાહ્મણો સેવા કરે છે અને સ્તુતિઓથી પ્રશંસા કરે છે.

પઠન્તિ વૈદિકાન્ મન્ત્રાન્ નાસ્તિક્યં ઘોરમાશ્રિતાઃ

વેદમંત્રોનું પઠન કરે છે, છતાં ભયાનક નાસ્તિકતાને અપનાવે છે.

યતયશ્ચ ભવિષ્યન્તિ શતશો ઽથ સહસ્ત્રશઃ

સૈંકડો અને હજારો યતિઓ ઉદ્ભવશે.

ગાયન્તિ લૌકિકૈર્ગાનૈર્દૈવતાનિ નરાધિપ

હે રાજા, લોકો દેવતાઓને લોકગીતો ગાઈને પ્રસન્ન કરે છે.

ભવિષ્યન્તિ કલૌ તસ્મિન્ બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાસ્તથા

તે કળિયુગમાં બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયો રહેશે.

કીટમૂષકસર્પાશ્ચ ધર્ષયિષ્યન્તિ માનવાન્

કીડા, ઉંદર અને સાપો માનવોને તકલીફ આપશે.

દધીચશાપનિર્દગ્ધાઃ પુરા દક્ષાધ્વરે દ્વિજાઃ

પહેલાં દધીચિના શ્રાપથી દક્ષના યજ્ઞમાં દગ્ધ થયેલા દ્વિજો—

વૃથા ધર્મં ચરિષ્યન્તિ કલૌ તસ્મિન્ યુગાન્તિકે

તે કળિયુગના અંતમાં વ્યર્થ ધર્માચરણ કરશે.

સર્વે તે ચ ભવિષ્યન્તિ બ્રાહ્મણાદ્યાઃ સ્વજાતિષુ

બધા, બ્રાહ્મણથી શરૂ કરીને, પોતાની જાતિમાં જન્મ લેશે.

વેદબાહ્યવ્રતાચારા દુરાચારા વૃથાશ્રમાઃ

વેદથી બહારના વ્રતો અને આચરણ અપનાવશે, દુર્વ્યવહાર કરશે અને તેમના આશ્રમો વ્યર્થ રહેશે.

તમસાવિષ્ટમનસો વૈડાલવૃત્તિકાધમાઃ

અંધકારથી ભરાયેલા મનવાળા, તેઓ ચંડાળ જેવા વૃત્તિથી અધમ બની જશે.

ન દેવતા ભવેન્નૃણાં દેવતાનાં ચ દૈવતમ્

માણસો માટે કોઈ દેવતા નથી અને દેવતાઓ માટે પણ કોઈ દૈવી શક્તિ નથી.

શ્રૌતસ્માર્તપ્રતિષ્ઠાર્થં ભક્તાનાં હિતકામ્યયા

વેદ અને સ્મૃતિના વિધિઓ સ્થાપવા અને ભક્તોનું કલ્યાણ થાય એ માટે.

સર્વવેદાન્તસારં હિ ધર્માન્ વેદનિદર્શિતાન્

બધા વેદાંતનો સાર એ છે કે વેદોમાં બતાવેલા ધર્મોનું પાલન કરવું.

વિજિત્યકલિજાન્ દોષાન્ યાન્તિ તે પરમં પદમ્

કળીયુગમાં ઉત્પન્ન થયેલા દોષોને જીતનારને પરમ અવસ્થા મળે છે.

અનેકદોષદુષ્ટસ્ય કલેરેષ મહાન્ ગુણઃ

આ કળીયુગ અનેક દોષોથી ભરેલો છે, છતાં તેનો એક મોટો ગુણ છે.

વિશેષાદ્ બ્રાહ્મણો રુદ્રમીશાનં શરણં વ્રજેત્

ખાસ કરીને બ્રાહ્મણે રુદ્ર ભગવાનનો આશ્રય લેવો જોઈએ.

પ્રસન્નચેતસો રુદ્રં તે યાન્તિ પરમં પદમ્

જેનુ મન પ્રસન્ન છે, એ રુદ્રને પામે છે અને પરમ અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે.

અન્યદેવનમસ્કારાન્ન તત્ફલમવાપ્નુયાત્

બીજા દેવતાઓની પૂજા કરીને એ ફળ મળતું નથી.

મહાદેવનમસ્કારો ધ્યાનં દાનમિતિ શ્રુતિઃ

મહાદેવની પૂજા, ધ્યાન અને દાન—આ બધું શાસ્ત્રે કહ્યું છે.

સમાશ્રયેદ્ વિરૂપાક્ષં યદીચ્છેત્ પરમં પદમ્

જેને પરમ અવસ્થા જોઈએ, એ વિરૂપાક્ષનો આશ્રય લે.

તેષાં દાનં તપો યજ્ઞો વૃથા જીવિતમેવ ચ

એવાં લોકોનું દાન, તપ, યજ્ઞ અને જીવન બધું વ્યર્થ જાય છે.

ત્ર્યમ્બકાય ત્રિનેત્રાય યોગિનાં ગુરવે નમઃ

ત્ર્યંબક, ત્રિનેત્ર અને યોગીઓના ગુરુને વંદન છે.