કૂર્મપુરાણમ્

ઋતુપુષ્પફલૈશ્ચૈવ વૃક્ષગુલ્માશ્ચ જજ્ઞિરે

ઋતુ પ્રમાણે ફૂલ અને ફળ આપતા વૃક્ષો અને ઝાડીઓ પણ જન્મી.

અવશ્યં ભાવિનાર્ઽથે ન ત્રેતાયુગવશેન વૈ

આ તો અવશ્ય થવાનું જ હતું, માત્ર ત્રેતાયુગના પ્રભાવથી નહીં.

વૃક્ષગુલ્મૌષધીશ્ચૈવ પ્રસહ્ય તુ યથાબલમ્

વૃક્ષો, ઝાડીઓ અને ઔષધિઓને પણ દરેકે પોતાની તાકાત પ્રમાણે જોરથી લઈ લીધા.

પિતામહનિયોગેન દુદોહ પૃથિવીં પૃથુઃ

પિતામહના આદેશથી પૃથુએ ધરતીનું દૂધ દોહ્યું.

વસુદારધનાદ્યાંસ્તુ બલાત્ કાલબલેન તુ

પૃથુએ સમયની શક્તિથી ધરતીમાંથી ધન અને ખજાનો જોરથી કાઢ્યો.

સસર્જ ક્ષત્રિયાન્ બ્રહ્મા બ્રાહ્મણાનાં હિતાય ચ

બ્રહ્માએ બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે ક્ષત્રિયોને સર્જ્યા.

યજ્ઞપ્રવર્તનં ચૈવ પશુહિંસાવિવર્જિતમ્

અને તેણે પશુહિંસા વિના યજ્ઞની પ્રથા સ્થાપી.

રાગો લોભસ્તથા યુદ્ધં તત્ત્વાનામવિનિશ્ચયઃ

રાગ, લોભ, ઝઘડો અને તત્વોમાં અનિશ્ચિતતા પેદા થઇ.

વેદવ્યાસૈશ્ચતુર્ધા તુ વ્યસ્યતે દ્વાપરાદિષુ

વેદવ્યાસે દ્વાપર અને પછીના યુગોમાં વેદને ચાર ભાગમાં વિભાજિત કર્યા.

મન્ત્રબ્રાહ્મણવિન્યાસૈઃ સ્વરવર્ણવિપર્યયૈઃ

મંત્રો અને બ્રાહ્મણોના વ્યવસ્થાપનથી, તથા સ્વર અને અક્ષરોના ફેરફારથી,

સામાન્યાદ્ વૈકૃતાચ્ચૈવદૃષ્ટિભેદૈઃ ક્વચિત્ ક્વચિત્

સામાન્ય અને વિશિષ્ટ પરિવર્તનોથી, અને વિવિધ જગ્યાએ જુદી જુદી સમજથી પણ.

ઇતિહાસપુરાણાનિ ધર્મશાસ્ત્રાણિ સુવ્રત

હે સુવ્રત, ઇતિહાસ, પુરાણો અને ધર્મશાસ્ત્રો—

વાઙ્મનઃ કાયજૈર્દુઃ સૈર્નિર્વેદો જાયતે નૃણામ્

વાણી, મન અને શરીરથી થતા દુઃખથી મનુષ્યોમાં ઉદાસીનતા આવે છે.

વિચારણાચ્ચ વૈરાગ્યં વૈરાગ્યાદ્ દોષદર્શનમ્

વિચારથી વૈરાગ્ય આવે છે અને વૈરાગ્યથી દોષો દેખાય છે.

એષા રજસ્તમોયુક્તા વૃત્તિર્વૈ દ્વાપરે સ્મૃતા

આ વર્તન રજોગુણ અને તમોગુણથી ભરેલું છે, એવું દ્વાપર યુગમાં કહેવાય છે.

દ્વાપરે વ્યાકુલીભૂત્વા પ્રણશ્યતિ કલૌ યુગે

દ્વાપર યુગમાં આ વર્તન ગભરાઈ જાય છે અને કળિયુગમાં નાશ પામે છે.

સાધયન્તિ નરા નિત્યં તમસા વ્યાકુલીકૃતાઃ

અંધકારથી સતત ગભરાયેલા લોકો તેને મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે.

અનાવૃષ્ટિભયં ઘોરં દેશાનાં ચ વિપર્યયઃ

દેશોમાં ભયાનક અનાવૃષ્ટિ અને વિપત્તિનું ભય રહેશે.

અનૃતં વદન્તિ તે લુબ્ધાસ્તિષ્યે જાતાઃ સુદુઃ પ્રજાઃ

લોભી લોકો અસત્ય બોલે છે; દુષ્ટ લોકો જન્મે છે અને ભારે દુઃખ લાવે છે.

વિપ્રાણાં કર્મદોષૈશ્ચ પ્રજાનાં જાયતે ભયમ્

બ્રાહ્મણોના કર્મમાં દોષથી પ્રજામાં ભય પેદા થાય છે.

યજન્ત્યન્યાયતો વેદાન્ પઠન્તે ચાલ્પબુદ્ધયઃ

લોકો અયોગ્ય રીતે યજ્ઞ કરે છે અને ઓછા બુદ્ધિવાળા વેદોનું પઠન કરે છે.

ભવિષ્યતિ કલૌ તસ્મિઞ્ શયનાસનભોજનૈઃ

કળિયુગમાં સુવું, બેસવું અને ખાવામાં જ મન લગાવાશે.

ભ્રૂણહત્યા વીરહત્યા પ્રજાયેતે નરેશ્વર

હે નરેશ્વર, કળિયુગમાં ભ્રૂણહત્યા અને વીરહત્યા થશે.

અન્યાનિ ચૈવ કર્માણિ ન કુર્વન્તિ દ્વિજાતયઃ

અને દ્વિજાતિઓ અન્ય નિયમિત કર્મો કરશે નહીં.

આમ્નાયધર્મશાસ્ત્રાણિ પુરાણાનિ કલૌ યુગે

કળિયુગમાં વેદ, ધર્મશાસ્ત્રો અને પુરાણો—

સ્વધર્મે ઽભિરુચિર્નૈવ બ્રાહ્મણાનાં પ્રિજાયતે

બ્રાહ્મણોમાં પોતાના ધર્મમાં કોઈ આનંદ રહેતો નથી.

બહુયાચનકો લોકો ભવિષ્યતિ પરસ્પરમ્

લોકો પરસ્પર બહુ માગણી કરતા થઈ જશે.

પ્રમદાઃ કેશશૂલિન્યો ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે

કળિયુગમાં સ્ત્રીઓ ખુલ્લા વાળ રાખતી જોવા મળશે.

શૂદ્રા ધર્મં ચરિષ્યન્તિ યુગાન્તે સમુપસ્થિતે

યુગના અંતે શૂદ્રો ધર્મનું પાલન કરશે.