કૂર્મપુરાણમ્

તર્પયામાસ દેવેશો દેવેશો દેવાન્ મુનિગણાન્ પિતૄન્

દેવોના સ્વામી એ દેવતાઓ, ઋષિગણ અને પિતૃઓને તૃપ્તિ આપી.

પૂજયામાસ લિઙ્ગસ્થં ભૂતેશં ભૂતિભૂષણમ્

તેમણે ભસ્મથી શોભતા, લિંગમાં રહેલા ભૂતેશનું પૂજન કર્યું.

ભોજયિત્વા મુનિવરં બ્રાહ્મણાનભિપૂજ્ય ચ

મહાન ઋષિને ભોજન કરાવ્યા પછી, બ્રાહ્મણોનું યથાયોગ્ય સન્માન કર્યું.

કથાઃ પૌરાણિકીઃ પુણ્યાશ્ચક્રે પુત્રાદિભિર્વૃતઃ

પુત્રો અને અન્ય પરિવારજનો સાથે પવિત્ર પુરાણકથાઓનું શ્રવણ અને વર્ણન કર્યું.

માર્કણ્ડેયો હસન્ કૃષ્ણં બભાષે મધુરં વચઃ

માર્કંડેયે સ્મિત સાથે કૃષ્ણને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.

બ્રૂહિ ત્વં કર્મભિઃ પૂજ્યો યોગિનાં ધ્યેય એવ ચ

તમે કર્મોથી પૂજ્ય છો અને યોગીઓ માટે ધ્યાનના વિષય છો, એ કહો.

ભારાવતરણાર્થાય જાતો વૃષ્ણિકુલે પ્રભુઃ

પ્રભુ પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા માટે વૃષ્ણિવંશમાં અવતર્યા છે.

શૃણ્વતામેવ પુત્રાણાં સર્વેષાં પ્રહસન્નિવ

બધા પુત્રો સાંભળતા હતા, ત્યારે તેઓ સ્મિત કરતા બોલ્યા.

તથાપિ દેવમીશાનં પૂજયામિ સનાતનમ્

તથાપિ, હું સદા રહેતા દેવોના દેવને પૂજુ છું.

પૂજયામિ તથાપીશં જાનન્નૈતત્ પરં શિવમ્

હું આ પરમ શિવને જાણીને પણ, ભગવાનની પૂજા કરું છું.

તતો ઽહં સ્વાત્મનો મૂલં જ્ઞાપયન્ પૂજયામિ તમ્

માટે, પોતાનું મૂળ જાણીને, હું તેમનું પૂજન કરું છું.

તથા લિઙ્ગે હિતાયૈષાં લોકાનાં પૂજયેચ્છિવમ્

આ રીતે, લોકકલ્યાણ માટે, લિંગમાં શિવની પૂજા કરવી જોઈએ.

તતો ઽહમાત્મમીશાનં પૂજયામ્યાત્મનૈવ તુ

માટે, હું આત્માથી આત્માના ઈશ્વરની પૂજા કરું છું.

નાવયોર્દ્યિતે ભેદો વેદેષ્વેવં વિનિશ્ચયઃ

હે તેજસ્વી, આપણા વચ્ચે કોઈ ભેદ નથી; એ જ વેદનો નિશ્ચય છે.

ધ્યેયઃ પૂજ્યશ્ચ વન્દ્યશ્ચ જ્ઞેયો લિઙ્ગે મહેશ્વરઃ

લિંગમાં મહેશ્વરનું ધ્યાન કરવું, પૂજન કરવું, વંદન કરવું અને જાણવું જોઈએ.

બ્રૂહિ કૃષ્ણ વિશાલાક્ષ ગહનં હ્યેતદુત્તમમ્

કૃષ્ણ, વિશાળ નેત્રવાળા, કૃપા કરીને મને આ ઊંડા અને શ્રેષ્ઠ તત્વ વિશે કહો.

વેદા મહેસ્વરં દેવમાહુર્લિઙ્ગિનમવ્યયમ્

વેદો મહાદેવને, અમર દેવને, લિંગધારી તરીકે ઓળખાવે છે.

પ્રબોધાર્થં બ્રહ્મણો મે પ્રાદુર્ભૂતઃ સ્વયં શિવઃ

બ્રહ્માને જાગૃત કરવા માટે, શિવ સ્વયં મારામાંથી પ્રગટ થયા.

પૂજયાવો મહાદેવં લોકાનાં હિતકામ્યયા

ચાલો, સર્વ લોકના કલ્યાણની ઇચ્છાથી મહાદેવની પૂજા કરીએ.

પ્રબોધાર્થં સ્વયં કૃષ્ણ વક્તુમર્હસિ સાંપ્રતમ્

કૃષ્ણ, સમજણ માટે હવે તું પોતે કહેવું જોઈએ.

મધ્યે ચૈકાર્ણવે તસ્મિન્ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ

એ એકમાત્ર મહાસાગર વચ્ચે, હું શાશ્વત, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરીને સુતો હતો.

સહસ્ત્રબાહુર્યુક્તાત્મા શયિતો ઽહં સનાતનઃ

હજારો હાથોથી યુક્ત અને પોતાના સ્વરૂપે સ્થિત, હું પ્રાચીન સ્વરૂપે ત્યાં સુતો હતો.

કોટિસૂર્યપ્રતીકાશં ભ્રાજમાનં શ્રિયાવૃતમ્

કોટિ સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી, પ્રકાશથી ઝગમગતી અને મહિમાથી ઘેરાયેલી.

કૃષ્ણાજિરધરં દેવમૃગ્યજુઃ સામભિઃ સ્તુતમ્

કાળી કંઠ ધરાવનારા દેવ, જેમને ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદે સ્તુતિ કરી છે.

વ્યાજહાર સ્વયં બ્રહ્મા સ્મયમાનો મહાદ્યુતિઃ

પછી મહાપ્રભા બ્રહ્માજીએ સ્મિત સાથે સ્વયં વાણી કરી.

અહં કર્તા હિ લોકાનાં સ્વયંભૂઃ પ્રપિતામહઃ

હું સર્વ લોકનો સર્જક, સ્વયંભૂ અને પ્રપિતામહ છું.

અહં કર્તાસ્મિ લોકાનાં સંહર્તા ચ પુનઃ પુનઃ

હું લોકનો સર્જન કરું છું અને વારંવાર તેમનો સંહાર પણ કરું છું.

પ્રબોધાર્થં પરં લિઙ્ગં પ્રાદુર્ભૂતં શિવાત્મકમ્

સમજણ માટે, શિવસ્વરૂપ પરમ લિંગ પ્રગટ થયું.

ક્ષયવૃદ્ધિવિનિર્મુક્તમાદિમધ્યાન્તવર્જિતમ્

જેમાં ક્ષય કે વૃદ્ધિ નથી, અને જે આરંભ, મધ્ય કે અંતથી રહિત છે.