કૂર્મપુરાણમ્

યદ્ સાક્ષાદેવ વિશ્વાત્મા મદ્ગેહં વિષ્ણુરાગતઃ

એ જ વિશ્વના આત્મા એવા વિષ્ણુ, મારા ઘરમાં સ્વયં પધાર્યા છે.

તાદૃશસ્યાથ ભવતઃ કિમાગમનકારણમ્

આવા મહાન વ્યક્તિ અહીં કેમ આવ્યા છે, એનું શું કારણ છે?

વ્યાજહાર મહાયોગી વચનં પ્રણિપત્ય તમ્

મહાન યોગીએ તેમને વંદન કરીને આ રીતે કહ્યું.

સંપ્રાપ્તો ભવતઃ સ્થાનં ભગવદ્દર્શનોત્સુકઃ

હું ભગવાનના દર્શન માટે આતુર થઈને તમારા ઘરે આવ્યો છું.

મયાચિરેણ કુત્રાહં દ્રક્ષ્યામિ તમુમાપતિમ્

કેટલા સમય પછી અને કયા સ્થળે હું ઉમા પતિના દર્શન કરીશ?

ભક્ત્યા ચોગ્રેણ તપસા તત્કુરુષ્વેહ યત્નતઃ

ભક્તિ અને કઠિન તપસ્યા સાથે, અહીં પુરુષાર્થપૂર્વક એ સાધના કર.

ધ્યાયન્તો ઽત્રાસતે દેવં જાપિનસ્તાપસાશ્ચ યે

અહીં જે તપસ્વીઓ જાપ કરે છે અને ધ્યાનમાં લીન રહે છે, તેઓ ભગવાનમાં તત્પર રહે છે.

ક્રીડતે વિવિધૈર્ભૂતૈર્યોગિભિઃ પરિવારિતઃ

યોગીઓથી ઘેરાયેલા ભગવાન વિવિધ પ્રાણીઓ સાથે રમે છે.

લેભે મહેશ્વરાદ્ યોગં વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ

ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠે મહેશ્વર પાસેથી યોગ પ્રાપ્ત કર્યો હતો.

દૃષ્ટ્વા તં પરમં જ્ઞાનં લબ્ધવાનીશ્વરેશ્વરમ્

તેમના દર્શનથી, તેમણે પરમ જ્ઞાન અને ભગવાનનો લાભ મેળવ્યો.

અવિન્દત્ પુત્રકાન્ રુદ્રાત્ સુરભિર્ભક્તિસંયુતા

ભક્તિથી યુક્ત સુરભીએ રુદ્ર પાસેથી પુત્રો પ્રાપ્ત કર્યા.

દૃષ્ટવન્તો હરં શ્રીમન્નિર્ભયા નિર્વૃતિં યયુઃ

શ્રીમંત હરાના દર્શન કરીને તેઓ નિર્ભય બની આનંદમાં લીન થયા.

લબ્ધવાન્ પરમં યોગં ગ્રન્થકારત્વમુત્તમમ્

તેમણે પરમ યોગ અને શ્રેષ્ઠ ગ્રંથરચનાનું સ્થાન મેળવ્યું.

પૌરાણિકીં સુપુણ્યાર્થાં સચ્છિષ્યેષુ દ્વિજાતિષુ

તેમણે પવિત્ર અર્થવાળી પ્રાચીન કથા યોગ્ય દ્વિજ શિષ્યોને શીખવાડી.

દ્વાદશૈવ સહસ્ત્રાણિ શ્લોકાનાં પુરુષોત્તમ

હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, તેમાં બાર હજાર શ્લોકો છે.

ઇહૈવ ખ્યાપિતં શિષ્યૈઃ શાંશપાયનભાષિતમ્

અહીં જ, શિષ્યો દ્વારા, શાંશપાયનના વચન રૂપે એ પ્રસિદ્ધ થયું.

ચકાર તન્નિયોગેન યોગશાસ્ત્રમનુત્તમમ્

તેમના આદેશથી, તેમણે એ અતિ ઉત્તમ યોગશાસ્ત્ર રચ્યું.

શુક્રો મહેશ્વરાત્ પુત્રો લબ્ધો યોગવિદાં વરઃ

શુક્ર, યોગવિદ્યા જાણનારા સર્વમાં શ્રેષ્ઠ, મહેશ્વર પાસેથી પુત્ર રૂપે પ્રાપ્ત થયા.

દ્રષ્ટુમર્હસિ વિશ્વેશમુગ્રં ભીમં કપર્દિનમ્

તમે વિશ્વના સ્વામી, ભયાનક અને ભયપ્રદ, જટાવાળા મહાદેવને જોવા યોગ્ય છો.

વ્રતં પાશુપતં યોગં કૃષ્ણાયાક્લિષ્ટકર્મણે

પાશુપત વ્રત અને યોગ કૃષ્ણને, જેમના કર્મો નિર્દોષ છે, આપવામાં આવ્યા.

તત્રૈવ તપસા દેવં રુદ્રમારાધયત્ પ્રભુઃ

ત્યાં જ પ્રભુએ તપ દ્વારા દેવ રુદ્રની આરાધના કરી.

જજાપ રુદ્રમનિશં શિવૈકાહિતમાનસઃ

શિવમાં મન એકાગ્ર રાખીને, તેણે રુદ્રમંત્ર દિવસ-રાત જપ્યો.

અદૃશ્યત મહાદેવો વ્યોમ્નિ દેવ્યા મહેશ્વરઃ

મહાદેવ, મહેશ્વર, દેવી સાથે આકાશમાં પ્રગટ થયા.

દેવ્યા મહાદેવમસૌ દદર્શ

દેવી સાથે તેણે મહાદેવને જોયા.

સહસ્ત્રસૂર્યપ્રતિમં દદર્શ

તેને હજાર સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી મુર્તિમાં જોયા.

પ્રાણેશ્વરં શંભુમસૌ દદર્શ

તેને પ્રાણોના સ્વામી શંભુને જોયા.

તમાદિદેવં પુરતો દદર્શ

તે પ્રાચીન દેવને પોતાના સામે ઉભેલા જોયા.

શઙ્ખાસિચક્રાર્પિતહસ્તમાદ્યમ્

તેને શંખ, તલવાર અને ચક્ર હાથમાં ધરનાર પ્રાચીન સ્વરૂપે જોયા.

પિતામહં લોકગુરું દિવસ્થમ્

તેને પિતામહ, લોકગુરુ અને સ્વર્ગમાં તેજસ્વી દેખાતા જોયા.