કૂર્મપુરાણમ્

પુણ્યશ્લોકો મહારાજસ્તેન વૈ તત્પ્રવર્તિતમ્

તે પુણ્યશ્લોક મહારાજાએ ખરેખર એ શાસ્ત્ર સ્થાપિત કર્યું.

જ્યેષ્ઠં ચ ભજમાનાખ્યં ધનુર્વેદવિદાં વરમ્

મોટો પુત્ર ભજમાન નામે, ધનુર્વેદ જાણનારા સર્વમાં શ્રેષ્ઠ હતો.

પુત્રઃ સર્વગુણોપેતો મમ ભૂયાદિતિ પ્રભુઃ

મારો પુત્ર સર્વ ગુણોથી યુક્ત થાય એવી પ્રભુએ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.

ધાર્મિકો રૂપસંપન્નસ્તત્ત્વજ્ઞાનરતઃ સદા

ધર્મનિષ્ઠ, સુંદર અને સદા તત્વજ્ઞાનમાં રત હતો.

તેષાં પ્રધાનૌ વિખ્યાતૌ નિમિઃ કૃકણ એવ ચ

એમાં નિમિ અને કૃકણ મુખ્ય અને પ્રસિદ્ધ હતા.

વૃષ્ણેઃ સુમિત્રો બલવાનનમિત્રઃ શિનસ્તથા

વૃષ્ણિના સુમિત્ર બળવાન, અનમિત્ર અને શિની પણ એવા જ હતા.

પ્રસેનસ્તુ મહાભાગઃ સત્રાજિન્નામ ચોત્તમઃ

પ્રસેન બહુ ભાગ્યશાળી અને સત્રાજિત શ્રેષ્ઠ ગણાતા.

સત્યવાન્ સત્યસંપન્નઃ સત્યકસ્તત્સુતો ઽભવત્

સત્યવાં, જે સત્યથી ભરપૂર હતા, તેમના પુત્રનું નામ સત્યક હતું.

કુણિસ્તસ્ય સુતો ધીમાંસ્તસ્ય પુત્રો યુગન્ધરઃ

તેમના બુદ્ધિશાળી પુત્રનું નામ કુણિ હતું અને કુણિના પુત્ર યુગંધર હતા.

જજ્ઞાતે તનયૌ પૃશ્નેઃ શ્વફલ્કશ્ચિત્રકશ્ચ હ

પૃશ્નિને બે પુત્રો થયા—શ્વફલ્ક અને ચિત્રક.

ઉપમઙ્ગુસ્તથા મઙ્ગુરન્યે ચ બહવઃ સુતાઃ

ઉપમંગુ અને મંગુ તથા ઘણા અન્ય પુત્રો પણ હતા.

ઉપદેવશ્ચ પુણ્યાત્મા તયોર્વિશ્વપ્રમાથિનૌ

તેમા પુણ્યશાળી ઉપદેવ અને વિશ્વપ્રમાથિન પણ હતા.

અશ્વગ્રીવઃ સુબાહુશ્ચ સુપાર્શ્વકગવેષણૌ

અશ્વગ્રીવ, સુબાહુ, સુપાર્શ્વ અને કગવેષણ પણ હતા.

કુકુરં ભજમાનં ચ શુચિં કમ્બલબર્હિષમ્

કુકુર, ભજમાન, શુચિ અને કંબલબર્હિષ પણ હતા.

કપોતરોમા વિપુલસ્તસ્ય પુત્રો વિલોમકઃ

કપોતરોમા અને વિપુલ, અને વિપુલના પુત્ર વિલોમક હતા.

ખ્યાયતે તસ્ય નામાનુરનોરાનકદુન્દુભિઃ

તેમનું નામ અનુ તરીકે જાણીતું છે, જેને આનિકદુંદુભિ પણ કહે છે.

વરં તસ્મૈ દદૌ દેવો બ્રહ્મા લોકમહેશ્વરઃ

તેમને ભગવાન બ્રહ્માએ, જે લોકોના સ્વામી છે, એક મનગમતો વરદાન આપ્યો.

ગુરોરભ્યધિકં વિપ્રાઃ કામરૂપિત્વમેવ ચ

હે વિદ્વાનો, તેમને પોતાના ગુરુ કરતાં વધુ મહાનતા અને ઈચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરવાની શક્તિ મળી.

પૂજયામાસ ગાનેન સ્થાણું ત્રિદશપૂજિતમ્

તેમણે દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત સ્થાણુદેવની ગીત દ્વારા ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરી.

કન્યારત્નં દદૌ દેવો દુર્લભં ત્રિદશૈરપિ

દેવતાએ તેમને એવી કન્યા આપી જે દેવતાઓમાં પણ દુર્લભ મણિ જેવી હતી.

અશિક્ષયદમિત્રઘ્નઃ પ્રિયાં તાં ભ્રાન્તલોચનામ્

શત્રુઓના વિનાશકએ, પોતાની પ્રિય અને ભટકતી આંખોવાળી કન્યાને શિક્ષણ આપ્યું.

રૂપલાવણ્યસંપન્નાં હ્રીમતીમપિ કન્યકામ્

એ કન્યા રૂપ અને લાવણ્યથી ભરપૂર તથા લજ્જાશીલ હતી.

શિક્ષયામાસ વિધિવદ્ ગાનવિદ્યાં ચ કન્યકામ્

તેમણે એ કન્યાને યોગ્ય રીતે ગીતવિદ્યાનું શિક્ષણ આપ્યું.

ઉદ્વવાહાત્મજાં કન્યાં ગન્ધર્વાણાં તુ માનસીમ્

તેમણે ગંધર્વોના મનથી ઉત્પન્ન થયેલી પુત્રી સાથે લગ્ન કર્યા.

વીણાવાદનતત્ત્વજ્ઞાન્ ગાનશાસ્ત્રવિશારદાન્

તેમને વીણા વગાડવાની કળા અને સંગીતશાસ્ત્રનું ઊંડું જ્ઞાન હતું.

પૂજયામાસ ગાનેન દેવં ત્રિપુરનાશનમ્

તેને ગીત દ્વારા ત્રિપુરાના વિનાશક દેવની પૂજા કરી.

સુબાહુર્નામ ગન્ધર્વસ્તામાદાય યયૌ પુરીમ્

સુબાહુ નામનો ગંધર્વા તેને લઈ પોતાની નગરીમાં ગયો.

સુષેણવીરસુગ્રીવસુભોજનરવાહનાઃ

સુષેણ, વીર, સુગ્રીવ, સુભોજન અને રવાહન—

પુનર્વસુશ્ચાભિજિતઃ સંબભૂવાહુકઃ સુતઃ

પુનર્વસુ, આભિજિત અને સંબભૂવ એના પુત્રો હતા.