કૂર્મપુરાણમ્

પૃથુશ્રવાસ્તસ્ય પુત્રસ્તસ્યાસીત્ પૃથુસત્તમઃ

પૃથુશ્રવાસ એનો પુત્ર હતો અને એ પૃથુઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો.

તસ્યાભૂદ્ રુક્મકવચઃ પરાવૃત્ તસ્ય સત્તમાઃ

તેના પાસે સોનાની કવચ હતી, પણ ઉત્તમ લોકો તેને દૂર રાખતા.

તસ્માદ્ વિદર્ભઃ સંજજ્ઞે વિદર્ભાત્ ક્રથકૈશિકૌ

તેણે વિદર્ભને જન્મ આપ્યો; વિદર્ભમાંથી ક્રથ અને કૈશિક જન્મ્યા.

ધૃતિસ્તસ્યાભવત્ પુત્રઃ સંસ્તસ્તસ્યાપ્યભૂત્ સુતઃ

તેણો પુત્ર ધૃતિ થયો; ધૃતિનો પુત્ર સંસ્ત થયો.

અભૂત્ તસ્ય સુતો ધીમાન્ સુમન્તુસ્તત્સુતો ઽનલઃ

તેના બુદ્ધિશાળી પુત્રનું નામ સુમંતુ હતું; સુમંતુનો પુત્ર અનલ હતો.

તેષાં પ્રધાનો જ્યોતિષ્માન્ વપુષ્માંસ્તત્સુતો ઽભવત્

આ બધામાં મુખ્ય જ્યોતિષ્માન હતો; તેના પુત્રનું નામ વપુષ્માન હતું.

તસ્ય વીતરથો વિપ્રા રુદ્રભક્તો મહાબલઃ

તેના પુત્ર વીતરથ થયો, બ્રાહ્મણો, જે રુદ્રભક્ત અને મહાબળવાન હતો.

વૃષ્ણેર્નિવૃત્તિરુત્પન્નો દશાર્હસ્તસ્ય તુ દ્વિજાઃ

વૃષ્ણિમાંથી નિવૃત્તિ જન્મ્યો; નિવૃત્તિમાંથી, દ્વિજો, દશાર્હ થયો.

જૈમૂતિરભવદ્ વીરો વિકૃતિઃ પરવીરહા

જૈમૂતિ વીર બન્યો, વિકૃતિ શત્રુવીરોનો વિનાશક હતો.

દાનધર્મરતો નિત્યં સમ્યક્શીલપરાયણઃ

તે હંમેશા દાન અને ધર્મમાં તત્પર અને સારા આચરણમાં સ્થિર રહ્યો.

દુદ્રાવ મહાતવિષ્ટો ભયેન મુનિપુઙ્ગવાઃ

મહાન ઋષિઓ ભયથી ઝડપથી ભાગી ગયા.

દુર્યોધનો ઽગ્નિસંકાશઃ શૂલાસક્તમહાકરઃ

દુર્યોધન અગ્નિ જેવો તેજસ્વી, ભાલામાં શૂળ પકડનાર અને મહાબળવાન હતો.

અપશ્યત્ પરમં સ્થાનં સરસ્વત્યા સુગોપિતમ્

તેને સરસ્વતીથી સારી રીતે છુપાયેલું પરમ સ્થાન દેખાયું.

વવન્દે શિરસા દૃષ્ટ્વા સાક્ષાદ્ દેવીં સરસ્વતીમ્

તેને દેવી સરસ્વતી સીધી નજરે દેખાઈ, તો તેણે માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું.

પપાત દણ્ડવદ્ ભૂમૌ ત્વામહં શરણં ગતઃ

તે જમીન પર દંડવત પડ્યો અને કહ્યું, 'હું તમારી શરણમાં આવ્યો છું.'

વાગ્દેવતામનાદ્યન્તામીશ્વરીં બ્રહ્મચારિણીમ્

તે વાણીની દેવીને, જે અનાદિ અને અનંત, સર્વશક્તિમાન અને બ્રહ્મચારી છે, શરણ ગયો.

હિરણ્યગર્ભમહિષીં ત્રિનેત્રાં ચન્દ્રશેખરામ્

હિરણ્યગર્ભની પત્ની, ત્રિનેત્રી અને ચંદ્રથી શોભાયમાન એવી દેવીને.

પાહિ માં પરમેશાનિ ભીતં શરણમાગતમ્

હે પરમેશ્વરી, હું ડરેલો અને તમારી શરણમાં આવ્યો છું, મને બચાવો.

હન્તું સમાગતઃ સ્થાનં યત્ર દેવી સરસ્વતી

તે ત્યાં મારવા આવ્યો હતો, જ્યાં દેવી સરસ્વતી નિવાસ કરતી હતી.

ત્રિલોકમાતુસ્તત્સ્થાનં શશાઙ્કાદિત્યસંન્નિભમ્

ત્રણે લોકની માતાનું તે સ્થાન ચાંદણી અને સૂર્યની જેમ તેજસ્વી લાગતું હતું.

શૂલેનોરસિ નિર્ભિદ્ય પાતયામાસ તં ભુવિ

તેને ભાલામાં શૂળ ઘૂસી જમીન પર પાડી દીધો.

ઇદાનીં નિર્ભયસ્તૂર્ણં સ્થાને ઽસ્મિન્ રાક્ષસો હતઃ

હવે, આ સ્થળે રાક્ષસ મરતાં, તે નિર્ભય અને ઝડપી બની ગયો.

પુરીં જગામ વિપ્રેન્દ્રાઃ પુરન્દરપુરોપમામ્

પછી તે પુરંદર જેવી સુંદર નગરીમાં ગયો, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.

ઈજે ચ વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્હેમૈર્દેવીં સરસ્વતીમ્

અને તેણે વિવિધ યજ્ઞો અને સોનાથી દેવી સરસ્વતીની પૂજા કરી.

દેવ્યા ભક્તો મહાતેજાઃ શકુનિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ

દેવીનો ભક્ત અને મહાન તેજ ધરાવતો શકુની તેનો પુત્ર હતો.

ઈજે સ ચાશ્વમેધેન દેવક્ષત્રશ્ચ તત્સુતઃ

અને તેના પુત્ર દેવક્ષત્રએ પણ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કર્યો.

પુત્રદ્વયમભૂત્ તસ્ય સુત્રામા ચાનુરેવ ચ

તેને બે પુત્રો થયા: સુત્રામા અને અનુર.

મહાત્મા દાનનિરતો ધનુર્વેદવિદાં વરઃ

મહાન આત્મા, દાનમાં રત અને ધનુર્વેદ જાણનારા સર્વમાં શ્રેષ્ઠ.

શાસ્ત્રં પ્રવર્તયામાસ કુણ્ડગોલાદિભિઃ શ્રુતમ્

તેને કુંડગોલા અને અન્ય પાસેથી સાંભળેલું શાસ્ત્ર સ્થાપિત કર્યું.