કૂર્મપુરાણમ્

રેમે કૃતાર્થમાત્માનં જાનાનઃ સુચિરં તયા

પછી પોતે ઈચ્છિત ફળ મેળવ્યું જાણીને એ લાંબા સમય સુધી તેની સાથે આનંદ કર્યો.

કિં કૃતં ભવતા પૂર્વં પુરીં ગત્વા વૃથા નૃપ

રાજા, પહેલાં તું શહેરમાં જઈને વ્યર્થ શું કર્યું હતું?

કણ્વસ્ય દર્શનં ચૈવ માલાપહરણં તથા

કણ્વના દર્શન અને માળા ચોરવાનું—બન્ને.

શાપં દાસ્યતિ તે કણ્વો મમાપિ ભવતઃ પ્રિયા

કણ્વ તને શાપ આપશે અને તારી પ્રિય પણ તારી પાસેથી દૂર થઈ જશે.

ન તત્યજાથ તત્પાર્શ્વં તત્ર સંન્યસ્તમાનસઃ

તમે એના પાસેથી દૂર ગયા નહીં, પણ મનથી એના જોડે જ રહ્યા.

સુરોમશં પિઙ્ગલાક્ષં દર્શયામાસ સર્વદા

સુરોમશ, જેની આંખો પીળાશવાળી અને વાળ સુકુમાર હતા, તેને એ હંમેશા દર્શાવતો.

ધિઙ્મામિતિ વિનિશ્ચિત્યતપઃ કર્તું સમારભત્

'હાય! હું શું કર્યું' એમ વિચારીને તેણે તપ કરવાનું નક્કી કર્યું અને તપ શરૂ કર્યું.

ભૂય એવ દ્વાદશકં વાયુભક્ષો ઽભવન્નૃપઃ

પછી ફરીથી બાર વર્ષ સુધી રાજાએ ફક્ત હવા પર જીવ્યો.

વાસમપ્સરસા ભૂયસ્તપોયોગમનુત્તમમ્

એએ એક અપ્સરા સાથે રહીને શ્રેષ્ઠ તપ અને યોગ કર્યો.

કર્તુકામો હિ નિર્બોજં તસ્યાઘમિદમબ્રવીત્

ભોજન છોડીને તપ કરવા ઇચ્છતા, તેણે એ અપ્સરાને દુઃખ આપતું એવું કહ્યું.

આસ્તે મોચયિતું લોકં તત્ર દેવો મહેશ્વરઃ

ત્યાં મહાદેવ ભગવાન રહે છે, જે જગતને મુક્ત કરવા બેઠા છે.

દૃષ્ટ્વા વિશ્વેશ્વરં લિઙ્ગઙ્કિલ્બિષાન્મોક્ષ્યસે ઽખિલાત્

જ્યારે તું વિશ્વના ઈશ્વરનું લિંગરૂપે દર્શન કરશે, ત્યારે તને બધા પાપોથી મુક્તિ મળશે.

વારાણસ્યાં હરં દૃષ્ટ્વા પાપાન્મુક્તો ઽભવત્ તતઃ

વારાણસીમાં હરનું દર્શન કરીને એ પછી પાપોથી છૂટકારો મળ્યો.

યાજયામાસ તં કણ્વો યાચિતો ઘૃણયા મુનિઃ

કણ્વ ઋષિએ દયા કરીને વિનંતી પર એના માટે યજ્ઞ કરાવ્યો.

બભૂવ જાતમાત્રં તં રાજાનમુપતસ્થિરે

જેમજ એ રાજા જન્મ્યો, તેમજ બધા એના સેવા માટે આવ્યા.

કન્યા જગૃહિરે સર્વા જન્ધર્વદયિતા દ્વિજાઃ

બધી કન્યાઓ, જે ગંધર્વ અને દ્વિજોની પ્રિય હતી, એ રાજાને લઈ ગઈ.

વંશઃ પાપહરો નૃણાં ક્રોષ્ટોરપિ નિબોધત

કૃપા કરીને હવે ક્રોષ્ટુના વંશ વિશે પણ સાંભળો, જે મનુષ્યોના પાપો દૂર કરે છે.

તસ્ય પુત્રો મહાન્ સ્વાતિરુશદ્ગુસ્તત્સુતો ઽભવત્

એનો પુત્ર મહાન સ્વાતિ હતો; તેના પુત્ર ઉશદગુ થયો.

અથ ચૈત્રરથિર્લોકે શશબિન્દુરિતિ સ્મૃતઃ

પછી લોકમાં ચૈત્રરથિ, શશબિંદુ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.

પૃથુકર્મા ચ તત્પુત્રસ્તસ્માત્ પૃથુજયો ઽભવત્

એનો પુત્ર પૃથુકર્મા અને તેના પછી પૃથુજય થયો.

પૃથુશ્રવાસ્તસ્ય પુત્રસ્તસ્યાસીત્ પૃથુસત્તમઃ

પૃથુશ્રવાસ એનો પુત્ર હતો અને એ પૃથુઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો.

તસ્યાભૂદ્ રુક્મકવચઃ પરાવૃત્ તસ્ય સત્તમાઃ

તેના પાસે સોનાની કવચ હતી, પણ ઉત્તમ લોકો તેને દૂર રાખતા.

તસ્માદ્ વિદર્ભઃ સંજજ્ઞે વિદર્ભાત્ ક્રથકૈશિકૌ

તેણે વિદર્ભને જન્મ આપ્યો; વિદર્ભમાંથી ક્રથ અને કૈશિક જન્મ્યા.

ધૃતિસ્તસ્યાભવત્ પુત્રઃ સંસ્તસ્તસ્યાપ્યભૂત્ સુતઃ

તેણો પુત્ર ધૃતિ થયો; ધૃતિનો પુત્ર સંસ્ત થયો.

અભૂત્ તસ્ય સુતો ધીમાન્ સુમન્તુસ્તત્સુતો ઽનલઃ

તેના બુદ્ધિશાળી પુત્રનું નામ સુમંતુ હતું; સુમંતુનો પુત્ર અનલ હતો.

તેષાં પ્રધાનો જ્યોતિષ્માન્ વપુષ્માંસ્તત્સુતો ઽભવત્

આ બધામાં મુખ્ય જ્યોતિષ્માન હતો; તેના પુત્રનું નામ વપુષ્માન હતું.

તસ્ય વીતરથો વિપ્રા રુદ્રભક્તો મહાબલઃ

તેના પુત્ર વીતરથ થયો, બ્રાહ્મણો, જે રુદ્રભક્ત અને મહાબળવાન હતો.

વૃષ્ણેર્નિવૃત્તિરુત્પન્નો દશાર્હસ્તસ્ય તુ દ્વિજાઃ

વૃષ્ણિમાંથી નિવૃત્તિ જન્મ્યો; નિવૃત્તિમાંથી, દ્વિજો, દશાર્હ થયો.

જૈમૂતિરભવદ્ વીરો વિકૃતિઃ પરવીરહા

જૈમૂતિ વીર બન્યો, વિકૃતિ શત્રુવીરોનો વિનાશક હતો.