કૂર્મપુરાણમ્

ઉર્વશીં તાં મનશ્ચક્રે તસ્યા એવેયમર્હતિ

એણે પોતાના મનને ઉર્વશી પર લગાડ્યું અને વિચાર્યું કે, 'આ જ એ માટે યોગ્ય છે.'

ચકાર સુમહદ્ યુદ્ધં માલામાદાતુમુદ્યતઃ

માળ મેળવવા માટે એણે મોટું યુદ્ધ કર્યું.

જગામ તામપ્સરસં કાલિન્દીં દ્રષ્ટુમાદરાત્

એ ઉત્સાહપૂર્વક એ અપ્સરા કાલિન્દીને જોવા ગયો.

બભ્રામ સકલાં પૃથ્વીં સપ્તદ્વીપસમન્વિતામ્

એણે આખી ધરતી, જેમાં સાતે દ્વીપો સામેલ છે, ફરેલી.

જગામ શૈલપ્રવરં હેમકૂટમિતિ શ્રુતમ્

પછી એ શ્રેષ્ઠ પર્વત હેમકૂટ પાસે ગયો, જેનું નામ પ્રસિદ્ધ છે.

કામં સંદધિરે ઘોરં ભૂષિતં ચિત્રમાલયા

તેઓએ અદભુત માળ પહેરીને ભયાનક કામમાં તલ્લીન થયા.

ન પશ્યતિ સ્મતાઃ સર્વાગિરિશૃઙ્ગાણિજગ્મિવાન્

કામવશ થઈને, એ જતા કોઈ પર્વત શિખરો દેખાયો નહીં.

દેવલોકં મહામેરું યયૌ દેવપરાક્રમઃ

દૈવી શક્તિથી એ દેવલોક અને મહામેરુ પર્વત પર ગયો.

ભેજે શૃઙ્ગાણ્યતિક્રમ્ય સ્વબાહુબલભાવિતઃ

પોતાના બળે પર્વતના શિખરો પાર કરીને એ ત્યાં પહોંચ્યો.

દૃષ્ટવાનનવદ્યાઙ્ગીં તસ્યૈ માલાં દદૌ પુનઃ

એણે નિર્દોષ અંગવાળી તેને જોયી અને ફરીથી તેને માળા આપી.

રેમે કૃતાર્થમાત્માનં જાનાનઃ સુચિરં તયા

પછી પોતે ઈચ્છિત ફળ મેળવ્યું જાણીને એ લાંબા સમય સુધી તેની સાથે આનંદ કર્યો.

કિં કૃતં ભવતા પૂર્વં પુરીં ગત્વા વૃથા નૃપ

રાજા, પહેલાં તું શહેરમાં જઈને વ્યર્થ શું કર્યું હતું?

કણ્વસ્ય દર્શનં ચૈવ માલાપહરણં તથા

કણ્વના દર્શન અને માળા ચોરવાનું—બન્ને.

શાપં દાસ્યતિ તે કણ્વો મમાપિ ભવતઃ પ્રિયા

કણ્વ તને શાપ આપશે અને તારી પ્રિય પણ તારી પાસેથી દૂર થઈ જશે.

ન તત્યજાથ તત્પાર્શ્વં તત્ર સંન્યસ્તમાનસઃ

તમે એના પાસેથી દૂર ગયા નહીં, પણ મનથી એના જોડે જ રહ્યા.

સુરોમશં પિઙ્ગલાક્ષં દર્શયામાસ સર્વદા

સુરોમશ, જેની આંખો પીળાશવાળી અને વાળ સુકુમાર હતા, તેને એ હંમેશા દર્શાવતો.

ધિઙ્મામિતિ વિનિશ્ચિત્યતપઃ કર્તું સમારભત્

'હાય! હું શું કર્યું' એમ વિચારીને તેણે તપ કરવાનું નક્કી કર્યું અને તપ શરૂ કર્યું.

ભૂય એવ દ્વાદશકં વાયુભક્ષો ઽભવન્નૃપઃ

પછી ફરીથી બાર વર્ષ સુધી રાજાએ ફક્ત હવા પર જીવ્યો.

વાસમપ્સરસા ભૂયસ્તપોયોગમનુત્તમમ્

એએ એક અપ્સરા સાથે રહીને શ્રેષ્ઠ તપ અને યોગ કર્યો.

કર્તુકામો હિ નિર્બોજં તસ્યાઘમિદમબ્રવીત્

ભોજન છોડીને તપ કરવા ઇચ્છતા, તેણે એ અપ્સરાને દુઃખ આપતું એવું કહ્યું.

આસ્તે મોચયિતું લોકં તત્ર દેવો મહેશ્વરઃ

ત્યાં મહાદેવ ભગવાન રહે છે, જે જગતને મુક્ત કરવા બેઠા છે.

દૃષ્ટ્વા વિશ્વેશ્વરં લિઙ્ગઙ્કિલ્બિષાન્મોક્ષ્યસે ઽખિલાત્

જ્યારે તું વિશ્વના ઈશ્વરનું લિંગરૂપે દર્શન કરશે, ત્યારે તને બધા પાપોથી મુક્તિ મળશે.

વારાણસ્યાં હરં દૃષ્ટ્વા પાપાન્મુક્તો ઽભવત્ તતઃ

વારાણસીમાં હરનું દર્શન કરીને એ પછી પાપોથી છૂટકારો મળ્યો.

યાજયામાસ તં કણ્વો યાચિતો ઘૃણયા મુનિઃ

કણ્વ ઋષિએ દયા કરીને વિનંતી પર એના માટે યજ્ઞ કરાવ્યો.

બભૂવ જાતમાત્રં તં રાજાનમુપતસ્થિરે

જેમજ એ રાજા જન્મ્યો, તેમજ બધા એના સેવા માટે આવ્યા.

કન્યા જગૃહિરે સર્વા જન્ધર્વદયિતા દ્વિજાઃ

બધી કન્યાઓ, જે ગંધર્વ અને દ્વિજોની પ્રિય હતી, એ રાજાને લઈ ગઈ.

વંશઃ પાપહરો નૃણાં ક્રોષ્ટોરપિ નિબોધત

કૃપા કરીને હવે ક્રોષ્ટુના વંશ વિશે પણ સાંભળો, જે મનુષ્યોના પાપો દૂર કરે છે.

તસ્ય પુત્રો મહાન્ સ્વાતિરુશદ્ગુસ્તત્સુતો ઽભવત્

એનો પુત્ર મહાન સ્વાતિ હતો; તેના પુત્ર ઉશદગુ થયો.

અથ ચૈત્રરથિર્લોકે શશબિન્દુરિતિ સ્મૃતઃ

પછી લોકમાં ચૈત્રરથિ, શશબિંદુ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.