કૂર્મપુરાણમ્

શતપુત્રાસ્તુ તસ્યાસન્ તાલજઙ્ઘાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

તેણી પાસે સો પુત્રો હતા, જેમને તાળજંઘા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

વૃષપ્રભૃતયશ્ચાન્યે યાદવાઃ પુણ્યકર્મિણઃ

અને બીજા, જેમના વડે વૃષથી શરૂ થતા, યાદવ અને પુણ્યકર્મ કરનાર હતા.

મધોઃ પુત્રશતં ત્વાસીદ્ વૃષણસ્તસ્ય વંશભાક્

મધુને પણ સો પુત્રો હતા, જેમાં વૃષણ તેના વંશનો મુખ્ય બન્યો.

દુર્જયસ્તસ્ય પુત્રો ઽબૂત્ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ

વૃષણનો પુત્ર દુર્જય હતો, જે સર્વ શાસ્ત્રોમાં નિપુણ હતો.

પતિવ્રતાસીત્ પતિના સ્વધર્મપરિપાલિકા

તેની પત્ની પતિપ્રેમી અને પોતાના ધર્મનું પાલન કરતી હતી.

અપશ્યદુર્વશીં દેવીં ગાયન્તીં મધુરસ્વનામ્

તેમણે દેવીઓ ઉર્વશીને મધુર અવાજે ગાતી જોઈ.

પ્રોવાચ સુચિરં કાલં દેવિ રન્તું મયાર્ઽહસિ

લાંબા સમય બાદ તેણે કહ્યું: 'હે દેવી, તું મારી સાથે રમણ કર.'

રેમે તેન ચિરં કાલં કામદેવમિવાપરમ્

તેને તેની સાથે લાંબા સમય સુધી આનંદ મળ્યો, જાણે બીજી કામદેવ જ હોય.

ગમિષ્યામિ પુરીં રમ્યાં હસન્તી સાબ્રવીદ્ વચઃ

હસતાં હસતાં તેણે કહ્યું: 'હું હવે સુંદર નગરીમાં જઈશ.'

પ્રીતિઃ સંજાયતે મહ્યં સ્થાતવ્યં વત્સરં પુનઃ

'મારે તારી પ્રીતિ ઊપજી છે, એટલે મને એક વર્ષ અહીં રહેવું પડશે.'

આગમિષ્યામિ ભૂયો ઽત્ર તન્મે ઽનુજ્ઞાતુમર્હસિ

'હું ફરી અહીં આવીશ, એ માટે તું મને અનુમતિ આપ.'

નાન્યયાપ્સરસા તાવદ્ રન્તવ્યં ભવત્ પુનઃ

'એ સમય સુધી તું બીજી કોઈ અપ્સરા સાથે રમણ ન કર.'

ગત્વા પતિવ્રતાં પત્નીં દૃષ્ટ્વા બીતો ઽભવન્નૃપઃ

પછી રાજાએ પોતાની પતિવ્રતા પત્નીને જોઈ અને તેને ભય લાગ્યો.

ભીતં પ્રસન્નયા પ્રાહ વાચા પીનપયોધરા

તેના ડરેલા પતિને જોઈ, ગૌરાંગિ સ્ત્રીએ મૃદુ વાણીથી કહ્યું.

તદ્ બ્રૂહિ મે યથા તત્ત્વં ન રાજ્ઞાં કીર્તયે ત્વિદમ્

'મને સાચું કહેજે; હું આ વાત રાજાઓને કહિશ નહીં.'

નોવાચ કિઞ્ચિન્નૃપતિર્જ્ઞાનદૃષ્ટ્યા વિવેદ સા

રાજાએ કંઈ બોલ્યું નહીં, અને જ્ઞાનથી પણ તેને એ સ્ત્રી દેખાઈ નહીં.

ભીતે ત્વયિ મહારાજ રાષ્ટ્રં તે નાશમેષ્યતિ

મહારાજ, જો તમે ડરશો તો તમારું રાજ્ય બરબાદ થઈ જશે.

ગત્વા કણ્વાશ્રમં પુણ્યં દૃષ્ટ્વા તત્ર મહામુનિમ્

પછી તે પવિત્ર કણ્વના આશ્રમમાં ગયો અને ત્યાં મહાન ઋષિને જોયા.

જગામ હિમવત્પૃષ્ઠં સમુદ્દિશ્ય મહાબલઃ

પછી એ મહાબળવાન હિમાલયની ઢાળ તરફ નીકળી પડ્યો.

ભ્રાજમાનં શ્રિયા વ્યોમ્નિ ભૂષિતં દિવ્યમાલયા

આકાશમાં તેજથી ઝળહળતો અને દિવ્ય માળાથી શોભાયમાન હતો.

ઉર્વશીં તાં મનશ્ચક્રે તસ્યા એવેયમર્હતિ

એણે પોતાના મનને ઉર્વશી પર લગાડ્યું અને વિચાર્યું કે, 'આ જ એ માટે યોગ્ય છે.'

ચકાર સુમહદ્ યુદ્ધં માલામાદાતુમુદ્યતઃ

માળ મેળવવા માટે એણે મોટું યુદ્ધ કર્યું.

જગામ તામપ્સરસં કાલિન્દીં દ્રષ્ટુમાદરાત્

એ ઉત્સાહપૂર્વક એ અપ્સરા કાલિન્દીને જોવા ગયો.

બભ્રામ સકલાં પૃથ્વીં સપ્તદ્વીપસમન્વિતામ્

એણે આખી ધરતી, જેમાં સાતે દ્વીપો સામેલ છે, ફરેલી.

જગામ શૈલપ્રવરં હેમકૂટમિતિ શ્રુતમ્

પછી એ શ્રેષ્ઠ પર્વત હેમકૂટ પાસે ગયો, જેનું નામ પ્રસિદ્ધ છે.

કામં સંદધિરે ઘોરં ભૂષિતં ચિત્રમાલયા

તેઓએ અદભુત માળ પહેરીને ભયાનક કામમાં તલ્લીન થયા.

ન પશ્યતિ સ્મતાઃ સર્વાગિરિશૃઙ્ગાણિજગ્મિવાન્

કામવશ થઈને, એ જતા કોઈ પર્વત શિખરો દેખાયો નહીં.

દેવલોકં મહામેરું યયૌ દેવપરાક્રમઃ

દૈવી શક્તિથી એ દેવલોક અને મહામેરુ પર્વત પર ગયો.

ભેજે શૃઙ્ગાણ્યતિક્રમ્ય સ્વબાહુબલભાવિતઃ

પોતાના બળે પર્વતના શિખરો પાર કરીને એ ત્યાં પહોંચ્યો.