કૂર્મપુરાણમ્

યા યસ્યાભિમતા પુંસઃ સા હિ તસ્યૈવ દેવતા

જે દેવતાને મનુષ્ય ઇચ્છે છે, એ જ તેની દેવતા છે.

વિશેષાત્ સર્વદા નાયં નિયમો હ્યન્યથા નૃપાઃ

રાજાઓ, ખાસ કરીને, આ નિયમ હંમેશા લાગુ પડતો નથી, ક્યારેક એ અલગ પણ હોઈ શકે છે.

વિપ્રાણામગ્નિરાદિત્યો બ્રહ્મા ચૈવ પિનાકધૃક્

બ્રાહ્મણો માટે અગ્નિ, આદિત્ય, બ્રહ્મા અને પિનાકધારી ભગવાન કહેવાયા છે.

ગન્ધર્વાણાં તથા સોમો યક્ષાણામપિ કથ્યતે

ગંધર્વો માટે ચંદ્રદેવ અને યક્ષો માટે પણ એ જ કહેવાયું છે.

રક્ષસાં શઙ્કરો રુદ્રઃ કિંનરાણાં ચ પાર્વતી

રાક્ષસો માટે શંકર અને રુદ્ર, જ્યારે કિન્નરો માટે પાર્વતી છે.

મનૂનાં સ્યાદુમા દેવી તથા વિષ્ણુઃ સભાસ્કરઃ

મનુઓ માટે ઉમા દેવી અને એ જ રીતે વિષ્ણુ તથા સૂર્ય દેવ છે.

વૈખાનસાનામર્કઃ સ્યાદ્ યતીનાં ચ મહેશ્વરઃ

વૈખાનસ ઋષિઓ માટે સૂર્ય દેવ અને યતિઓ માટે મહેશ્વર કહેવાયા છે.

સર્વેષાં ભગવાન્ બ્રહ્મા દેવદેવઃ પ્રજાપતિઃ

બધા માટે ભગવાન બ્રહ્મા, દેવોના દેવ અને પ્રજાપતિ છે.

તસ્માજ્જયધ્વજો નૂનં વિષ્ણ્વારાધનમર્હતિ

એથી વિજયધ્વજ સાચે વિષ્ણુની પૂજા લાયક છે.

પાલયાઞ્ચક્રિરે પૃથ્વીં જિત્વા સર્વરિપૂન્ રણે

યુદ્ધમાં બધા દુશ્મનોને જીત્યા પછી, તેમણે ધરતી પર રાજ કર્યું.

ભીષણઃ સર્વસત્ત્વાનાં પુરીં તેષાં સમાયયૌ

બધા જીવ માટે ભયાનક એવો એક પ્રાણી તેમની નગરીમાં આવ્યો.

શૂલમાદાય સૂર્યાભં નાદયન્ વૈ દિશો દશ

સૂર્ય જેવું તેજવાળું ત્રિશૂલ લઈને, તેણે દસેય દિશાઓ ગુંજાવી દીધી.

તત્યજુર્જોવિતં ત્વન્યે દુદ્રુવુર્ભયવિહ્વલાઃ

કેટલાંકએ જીવ ત્યજી દીધા, તો બીજા ડરથી ભાગી ગયા.

યુયુધુર્દાનવં શક્તિગિરિકૂટાસિમુદ્ગરૈઃ

દાનવો ભાલા, પર્વતશિખરો, તલવાર અને મુગદર વડે લડ્યા.

વારયામાસ ઘોરાત્મા કલ્પાન્તે ભૈરવો યથા

ભયાનક સ્વભાવ ધરાવનાર એ, કલ્પના અંતે ભૈરવ જેવો, તેમને રોકી દીધા.

યુદ્ધાય કૃતસંરમ્ભા વિદેહં ત્વભિદુદ્રુવુઃ

યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, તેઓ શરીરવિહિન પર તૂટી પડ્યા.

પ્રાજાપત્યં તથા કૃષ્ણો વાયવ્યં ધૃષ્ણ એવ ચ

કૃષ્ણે પ્રજાપત્ય અને વાયવ્ય અસ્ત્રો ચલાવ્યા, અને ધૃષ્ણએ પણ.

ભઞ્જયામાસ શૂલેન તાન્યસ્ત્રાણિ સ દાનવઃ

એ દાનવે પોતાના ત્રિશૂલથી એ બધા અસ્ત્રો તોડી નાખ્યા.

સ્પૃષ્ટ્વા મન્ત્રેણ તરસા ચિક્ષેપ ન નનાદ ચ

મંત્ર બોલી અને જોરથી સ્પર્શ કરીને, તેણે એ અસ્ત્રો ફેંક્યા, પણ અવાજ કર્યો નહીં.

ન દાનવં ચાલયિતું શશાકાન્તકસંનિભમ્

તે દાનવને, જે પૂર્ણિમાના ચંદ્ર જેવો હતો, હલાવવાનો પણ શક્તિમાન પ્રયત્ન કરી શક્યો નહીં.

જયધ્વજસ્તુ મતિમાન્ સસ્માર જગતઃ પતિમ્

પણ જયધ્વજ બુદ્ધિશાળી હતો, તેણે જગતના સ્વામીનું સ્મરણ કર્યું.

ત્રાતારં પુરુષં પૂર્વં શ્રીપતિં પીતવાસસમ્

તેણે પહેલાંના રક્ષક, પીળા વસ્ત્રધારી શ્રીપતિને યાદ કર્યો.

આદેશાદ્ વાસુદેવસ્ય ભક્તાનુગ્રહકારણાત્

વાસુદેવના આદેશથી, પોતાના ભક્તને કૃપા કરવા માટે,

પ્રાહિણોદ્ વૈ વિદેહાય દાનવેભ્યો યથા હરિઃ

તેણે વિદેહને દાનવો સામે મોકલ્યો, જેમ હરિએ પણ કર્યું હતું.

પૃથિવ્યાં પાતયામાસ શિરો ઽદ્રિશિખરાકૃતિ

તેણે પર્વતની ચોટી જેવું માથું ધરતી પર પાડી દીધું.

સમાયયુઃ પુરીં રમ્યાં ભ્રાતરં ચાપ્યપૂજયન્

તેઓ સુંદર નગરીમાં પ્રવેશ્યા અને પોતાના ભાઈનું પણ સન્માન કર્યું.

કાર્તવીર્યસુતં દ્રષ્ટું વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ

કર્તવીર્યના પુત્રને જોવા માટે મહાન ઋષિ વિશ્વામિત્ર આવ્યા.

સમાવેશ્યાસને રમ્યે પૂજયામાસ ભાવતઃ

તેને સુંદર આસન પર બેસાડી, ભક્તિપૂર્વક તેની પૂજા કરી.

નિપાતિતો મયા સંખ્યે વિદેહો દાનવેશ્વરઃ

યુદ્ધમાં મેં વિદેહ, દાનવોના સ્વામી,ને પછાડ્યો છે.