કૂર્મપુરાણમ્

વરં વરય ભદ્રં તે વરદો ઽસ્મીત્યભાષત

તેણે કહ્યું: 'શુભે, તું કોઈ વર માંગ, હું વરદાન આપનાર છું.'

ભૂયો વર્ષશતં સાગ્રં તાવદાયુર્ભવેન્મમ

મારું આયુષ્ય ફરીથી સો વર્ષથી પણ વધારે વધે એવી ઈચ્છા છે.

સ્પૃષ્ટ્વા કરાભ્યાં સુપ્રીતસ્તત્રૈવાન્તરધીયત

તે ખૂબ પ્રસન્ન થઈને પોતાના હાથથી સ્પર્શ કર્યો અને ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.

શાન્તસ્ત્રિષવણસ્નાયી કન્દમૂલફલાશનઃ

શાંત સ્વભાવ ધરાવતો, દિવસમાં ત્રણ વખત સ્નાન કરતો અને મૂળ, કંદ તથા ફળોનું જ આહાર લેતો.

પ્રાદુરાસીન્મહાયોગી ભાનોર્મણ્ડલમધ્યતઃ

સૂર્યના મંડળના મધ્યમાં એક મહાન યોગી પ્રગટ થયો.

સ્વયંભુવમનાદ્યન્તં બ્રહ્માણં વિસ્મયં ગતઃ

આપોઆપ જન્મેલા, આરંભ અને અંત વિના, એવા બ્રહ્માએ આ દૃશ્ય જોઈને આશ્ચર્યમાં પડી ગયા.

ક્ષણાદપશ્યત્ પુરુષં તમેવ પરમેશ્વરમ્

થોડી જ ક્ષણમાં તેણે એ પરમેશ્વર, એ પુરુષને જોઈ લીધો.

ચન્દ્રાવયવલક્ષમાણં નરનારીતનું હરમ્

તેણે ચાંદણી જેવી તેજસ્વી, પુરુષ અને સ્ત્રી બંને સ્વરૂપ ધરાવતી હરની મૂર્તિ જોઈ.

રક્તામ્બરધરં રક્તં રક્તમાલ્યાનુલેપનમ્

તે લાલ વસ્ત્ર પહેરેલા, લાલ રંગના, લાલ માળા અને લાલ ચંદનથી શોભિત હતા.

નનામ શિરસા રુદ્રં સાવિત્ર્યાનેન ચૈવ હિ

તેણે શિર નમાવીને રુદ્રને આ સાવિત્રી મંત્રથી વંદન કર્યું.

ત્રયીમયાય રુદ્રાય કાલરૂપાય હેતવે

ત્રણ વેદરૂપ, સમયના સ્વરૂપ અને સર્વનું કારણ એવા રુદ્રને પ્રણામ.

ઇમાનિ મે રહસ્યાનિ નામાનિ શૃણુ ચાનઘ

હે નિર્દોષ, મારા આ ગુપ્ત નામો સાંભળ.

નમસ્કુરુષ્વ નૃપતે એભિર્માં સતતં શુચિઃ

હે રાજા, તું હંમેશા શુદ્ધ રહીને આ નામોથી મને વંદન કર.

જપસ્વાનન્યચેતસ્કો મય્યાસક્તમના નૃપ

હે રાજા, તું એકાગ્ર ચિત્તથી, મનને મારી સાથે જોડીને, જપ કર.

જપેદામરણાદ્ રુદ્રં સ યાતિ પરમં પદમ્

જે માણસ મૃત્યુ સુધી રુદ્રનો જપ કરે છે, તે પરમ અવસ્થાને પામે છે.

પુનઃ સંવત્સરશતં રાજ્ઞે હ્યાયુરકલ્પયત્

પછી રાજાને ફરીથી સો વર્ષનું આયુષ્ય આપાયું.

ક્ષણાદન્તર્દધે રુદ્રસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્

થોડી જ વારમાં રુદ્ર અદૃશ્ય થઈ ગયા; એ દૃશ્ય બધાને આશ્ચર્યજનક લાગ્યું.

ભસ્મચ્છન્નસ્ત્રિષવણં સ્નાત્વા શાન્તઃ સમાહિતઃ

ભસ્મથી ઢંકાયેલા, ત્રણ વખત સ્નાન કર્યા પછી, શાંત અને એકાગ્ર થયા.

યોગપ્રવૃત્તિરભવત્ કાલાત્ કાલાત્મકં પરમ્

સમય જતાં, યોગસાધના શરૂ થઈ અને તે કાળના પરમ તત્ત્વ તરફ ગઈ.

ભાનોઃ સ મણ્ડલં શુભ્રં તતો યાતો મહેશ્વરમ્

પછી તે તેજસ્વી સૂર્યમંડળમાં જઈને મહાદેવ પાસે પહોંચ્યા.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

બધા પાપોથી મુક્ત થઈ, તે બ્રહ્માના લોકમાં સન્માન પામે છે.

તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્ વિદ્વાંસ્ત્રય્યારુણ ઇતિ સ્મૃતઃ

એના પુત્રનું નામ ત્રય્યારુણ હતું; તે વિદ્વાન ગણાતા.

ભાર્યા સત્યધના નામ હરિશ્ચન્દ્રમજીજનત્

એની પત્નીનું નામ સત્યધના હતું; એણે હરિશ્ચંદ્રને જન્મ આપ્યો.

હરિતો રોહિતસ્યાથ ધુન્ધુસ્તસ્ય સુતો ઽભવત્

રોહિતનો પુત્ર હરિત હતો અને ધુંધુ એનો પુત્ર હતો.

વિજયસ્યાભવત્ પુત્રઃ કારુકો નામ વીર્યવાન્

વિજયાને એક પુત્ર થયો, તેનું નામ કારુક હતું; તે બહુ બળવાન હતો.

સગરસ્તસ્ય પુત્રૌઽભૂદ્ રાજા પરમધાર્મિકઃ

એનો પુત્ર સગર હતો, જે સર્વોત્તમ ધર્મવાળો રાજા હતો.

તાભ્યામારાધિતઃ પ્રાદાદૌર્વાગ્નિર્વરમુત્તમમ્

તેમની આરાધનાથી ઔર્વ ઋષિએ તેમને ઉત્તમ વરદાન આપ્યું.

પ્રભા ષષ્ટિસહસ્ત્રં તુ પુત્રાણાં જગૃહે શુભા

પ્રભાએ, શુભ સ્ત્રીએ, સાઠ હજાર પુત્રોને જન્મ આપ્યો.

તસ્ય પુત્રો દિલીપસ્તુ દિલીપાત્ તુ ભગીરથઃ

એનો પુત્ર દિલીપ હતો અને દિલીપમાંથી ભગીરથ જન્મ્યા.