કૂર્મપુરાણમ્

વત્સરશ્ચાસિતશ્ચૈવ તાવુભૌ બ્રહ્મવાદિનૌ

વત્સર અને આસિત, બંને બ્રહ્મવિદ્યા કહેનારા, જન્મ્યા.

રૈભ્યસ્ય જજ્ઞિરે રૈભ્યાઃ પુત્રા દ્યુતિમતાં વરાઃ

રૈભ્યાથી રૈભ્યના પુત્રો જન્મ્યા, જે તેજસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા.

સુમેધા જનયામાસ પુત્રાન્ વૈ કુણ્ડપાયિનઃ

સુમેધાએ કુંડપાયિન પુત્રોને જન્મ આપ્યો.

નામ્ના વૈ દેવલઃ પુત્રો યોગાચાર્યો મહાતપાઃ

દેવલ નામે પુત્ર હતો, જે યોગમાં નિપુણ અને મહાન તપસ્વી હતો.

પ્રસાદાત્ પાર્વતીશસ્ય યોગમુત્તમમાપ્તવાન્

પાર્વતીપતિની કૃપાથી તેણે શ્રેષ્ઠ યોગ પ્રાપ્ત કર્યો હતો.

નરપ્રકૃતયો વિપ્રાઃ પુલસ્ત્યસ્ય વદામિ વઃ

હે બ્રાહ્મણો, હવે હું તમને મનુષ્ય સ્વભાવ ધરાવતાં પુલસ્ત્યના વંશજોની વાત કહું છું.

પુલસ્ત્યાય સ રાજર્ષિસ્તાં કન્યાં પ્રત્યપાદયત્

પુલસ્ત્યને તે રાજર્ષિએ પોતાની પુત્રી આપી હતી.

તસ્ય પત્ન્યશ્ચતસ્ત્રસ્તુ પૌલસ્ત્યકુલવર્ધિકાઃ

પુલસ્ત્યની ચાર પત્નીઓ હતી, જેઓ પૌલસ્ત્ય વંશને વધારનાર હતી.

રૂપલાવણ્યસંપન્નાસ્તાસાં વૈ શૃણુત પ્રજાઃ

આ બધી સ્ત્રીઓ રૂપ અને લાવણ્યથી ભરપૂર હતી; હવે તેમના સંતાનોની વાત સાંભળો.

કૈકસી જનયત્ પુત્રં રાવણં રાક્ષસાધિપમ્

કૈકસી એ રાવણને જન્મ આપ્યો, જે રાક્ષસોના રાજા બન્યો.

પુષ્પોત્કટા વ્યજનયત્ પુત્રાન્ વિશ્રવસઃ શુભાન્

પુષ્પોત્કટાએ વિશ્રવસને ઉત્તમ પુત્રો આપ્યા.

કુમ્ભીનસીં તથા કન્યાં રાકાયાં શૃણુત પ્રજાઃ

કુંભીનસી અને રાકાની સંતાનોની વાત પણ સાંભળો.

સર્વે તપોબલોત્કૃષ્ટા રુદ્રભક્તાઃ સુભીષણાઃ

આ બધા તપશ્ચર્યાના બળથી મહાન, રુદ્રભક્ત અને ભયાનક હતા.

ભૂતાઃ પિશાચાઃ સર્પાશ્ચ શૂકરા હસ્તિનસ્તથા

ભૂત, પિશાચ, સાપ, જંગલી શૂકર અને હાથીઓ પણ હતા.

મરીચેઃ કશ્યપઃ પુત્રઃ સ્વયમેવ પ્રજાપતિઃ

મરીચિના પુત્ર કશ્યપ પોતે પ્રજાપતિ બન્યા.

સ્વાધ્યાયયોગનિરતો હરભક્તો મહાદ્યુતિઃ

તે યજ્ઞ, સ્વાધ્યાય અને યોગમાં તત્પર, હરાના ભક્ત અને તેજસ્વી હતા.

કૃશાશ્વસ્ય તુ વિપ્રેન્દ્રા ઘૃતાચ્યામિતિ મે શ્રુતમ્

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, કૃશાશ્વની પત્ની ઘૃતાચી હતી, એમ મેં સાંભળ્યું છે.

વેદવેદાઙ્ગનિરતાંસ્તપસા હતકિલ્બિષાન્

તેઓ વેદ અને વેદાંગોમાં તત્પર અને તપથી પાપવિહિન થયા હતા.

ઊર્ધ્વરેતાસ્તત્ર મુનિઃ શાપાદ્ દક્ષસ્ય નારદઃ

ત્યાં મુનિ નારદે, દક્ષના શાપથી, ઊર્ધ્વરેતા થયા હતા.

શશાપ નારદં દક્ષઃ ક્રોધસંરક્તલોચનઃ

દક્ષે ક્રોધથી આંખ લાલ કરી નારદને શાપ આપ્યો હતો.

ક્ષયં નીતાસ્ત્વશેષેણ નિરપત્યો ભવિષ્યતિ

તેનાં બધા વંશજ નષ્ટ થયા અને તે નિસંતાન બન્યો.

શક્તેઃ પરાશરઃ શ્રીમાન્ સર્વજ્ઞસ્તપતાં વરઃ

શક્તિના પુત્ર પરાશર મહાન ઋષિ, સર્વજ્ઞ અને તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા.

લેભે ત્વપ્રતિમં પુત્રં કૃષ્ણાદ્વૈપાયનં પ્રભુમ્

તેમને એક અનન્ય પુત્ર મળ્યો, જે કૃષ્ણ દ્વૈપાયન હતા.

અંશાંશેનાવતીર્યોર્વ્યાં સ્વં પ્રાપ પરમં પદમ્

તેમણે પોતાના અંશથી પૃથ્વી પર અવતાર લીધો અને અંતે પરમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

કન્યા કીર્તિમતી ચૈવ યોગમાતા ધૃતવ્રતા

કન્યા કીર્તિમતી, જે વ્રતમાં અડગ હતી, યોગની માતા બની.

અત ઊર્ધ્વં નિબોધધ્વં કશ્યપાદ્રાજસંતતિમ્

હવે આગળ કશ્યપથી ઉત્પન્ન થયેલી રાજવંશની વાર્તા સાંભળો.

સંજ્ઞા રાજ્ઞી પ્રભા છાયા પુત્રાંસ્તાસાં નિબોધત

સંજ્ઞા રાણી, પ્રભા અને છાયા—આ ત્રણેયના પુત્રોની વાર્તા સાંભળો.

યમં ચ યમુનાં ચૈવ રાજ્ઞી રૈવતમેવ ચ

રાણીએ યમ, યમુના અને રૈવતને જન્મ આપ્યો.

શનિં ચ તપતીં ચૈવ વિષ્ટિં ચૈવ યથાક્રમમ્

તેમણે ક્રમશઃ શનિ, તપતી અને વિષ્ટિ ને પણ જન્મ આપ્યો.