કૂર્મપુરાણમ્

ત્રિવિક્રમાયામિતવિક્રમાય

અપરંપાર વિક્રમ ધરાવનાર ત્રિવિક્રમને,

પાતાલમૂલં પ્રવિશેતિ ભૂયઃ

તુ ફરીથી પાતાળના મૂળ સુધી પ્રવેશ કરે છે.

પ્રવેક્ષ્યસે કલ્પદાહે પુનર્મામ્

કલ્પના અંતે તું ફરી મારા અંદર પ્રવેશી જશે.

પુરન્દરાય ત્રૈલોક્યં દદૌ વિષ્ણુરુરુક્રમઃ

વિષ્ણુ, મહાવીક્રમીએ ત્રણે લોક પુરંદરને આપ્યા.

બ્રહ્મા શક્રો ઽથ ભગવાન્ રુદ્રાદિત્યમરુદ્ગણાઃ

પછી બ્રહ્મા, શક્ર, ભગવાન, રુદ્ર, આદિત્ય અને મરુદગણો—

પશ્યતામેવ સર્વેષાં તત્રૈવાન્તરધીયત

બધા જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે ત્યાં જ તે અદૃશ્ય થઈ ગયો.

પ્રહ્લાદેનાસુરવરૈર્વિષ્ણુના વિષ્ણુતત્પરઃ

અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રહલાદ, જે વિષ્ણુભક્ત હતો, તેને વિષ્ણુએ—

પૂજાવિધાનં પ્રહ્લાદં તદાહાસૌ ચકાર સઃ

ત્યારે તેણે પ્રહલાદને પૂજાવિધિ શીખવાડી.

પ્રણતગતિં પ્રણિધાય કર્મયોગમ્

પ્રણતિનો માર્ગ અને કર્મયોગ સ્થાપિત કર્યા પછી,

સ દેવકાર્યાણિ સદા કરોતિ પુરુષોત્તમઃ

એ પુરુષોત્તમ સદા દેવકાર્ય કરે છે.

તેષાં પ્રધાનો દ્યુતિમાન્ બાણો નામ મહાબલઃ

તેમનો મુખ્ય બાણ નામનો તેજસ્વી અને મહાબળવાન હતો.

ત્રૈલોક્યં વશમાનીય બાધયામાસ વાસવમ્

ત્રણે લોકને વશમાં કરીને બાણે વાસવને ત્રાસ આપવાનું શરૂ કર્યું.

ત્વદીયો બાધતે હ્યસ્માન્ બાણો નામ મહાસુરઃ

તારો મહાસુર બાણ અમને ખરેખર દુઃખ આપે છે.

દદાહ બાણસ્ય પુરં શરેણૈકેન લીલયા

તેને એક જ બાણથી સહેલાઈથી બાણનું શહેર દહન કરી દીધું.

યયૌ શરણમીશાનં ગોપતિં નીલલોહિતમ્

પછી તે ઈશાન, ગોપાલક અને નીલલોહિત શરણે ગયો.

નિર્ગત્ય તુ પુરાત્ તસ્માત્ તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

તે શહેરમાંથી બહાર આવીને, તેણે પરમેશ્વરનું સ્તુતિ કરી.

ગાણપત્યેન બાણં તં યોજયામાસ ભાવતઃ

ગણપતિના મંત્રથી, તેણે ભક્તિપૂર્વક તે બાણને સંયોજિત કર્યો.

સ્વર્ભાનુર્વૃષપર્વા ચ પ્રાધાન્યેન પ્રકીર્તિતાઃ

સ્વર્ભાનુ અને વૃષપર્વા મુખ્ય ગણાય છે.

અનેકશિરસાં તદ્વત્ ખેચરાણાં મહાત્મનામ્

એ જ રીતે, મહાન શક્તિ ધરાવતા આકાશમાં રહેતા દેવોમાં ઘણા એવા છે જેમને અનેક માથાં છે.

અનન્તાદ્યા મહાનાગાઃ કાદ્રવેયાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

કદ્રુથી જન્મેલા અનંત વગેરે મહાન સાપો પ્રસિદ્ધ છે.

શુકીં શ્યેનીં ચ ભાસીં ચ સુગ્રીવાઙ્ગૃધ્રિકાં શુચિમ્

શુકી, શ્યેની, ભાસી, સુગ્રીવા, ઋક્ષિકા અને શુચિ જન્મ્યા.

ઇરા વૃક્ષલતાવલ્લીસ્તૃણજાતીશ્ચ સર્વશઃ

ઇરાએ બધા પ્રકારના વૃક્ષો, વેલીઓ, લતાઓ અને ઘાસની જાતિઓને જન્મ આપ્યો.

રક્ષોગણં ક્રોધવશા જનયામાસ સત્તમાઃ

શ્રેષ્ઠજનો ક્રોધથી રાક્ષસોના સમૂહને જન્મ આપ્યો.

પ્રસાદાચ્છૂનિલઃ પ્રાપ્તો વાહનત્વં હરેઃ સ્વયમ્

કૃપાથી, શૂનિલે પોતે હરિનું વાહન બનવાનો સન્માન મેળવ્યો.

સારથ્યે કલ્પિતઃ પૂર્વં પ્રીતેનાર્કસ્ય શંભુના

પહેલાં, શંભુએ પ્રેમથી તેને સૂર્યદેવનો સારથિ બનાવ્યો હતો.

વૈવસ્વતે ઽન્તે હ્યસ્મિઞ્છૃણ્વતાં પાપનાશનાઃ

વૈવસ્વત મન્વંતરના અંતે, જે સાંભળે છે તેમના પાપો નાશ પામે છે.

અરિષ્ટનેમિપત્નીનામપત્યાનીહ ષોડશ

અરિષ્ટનેમિની પત્નીઓએ અહીં સોળ સંતાનોને જન્મ આપ્યો.

તદ્વદઙ્ગિરસઃ પુત્રા ઋષયો બ્રહ્મસત્કૃતાઃ

એ જ રીતે, અંગિરસના પુત્રો, બ્રહ્માએ સન્માનિત ઋષિઓ, જન્મ્યા.

મન્વન્તરેષુ નિયતં તુલ્યૈઃ કાર્યૈઃ સ્વનામભિઃ

દરેક મન્વંતરમાં, તેઓ સમાન કાર્ય અને પોતાના નામ સાથે સ્થિર થાય છે.