કૂર્મપુરાણમ્

જગામ શરણં વિશ્વં પાલયામાસ ધર્મતઃ

એ વિશ્વના આશ્રયમાં ગયો અને ધર્મ પ્રમાણે તેનું રક્ષણ કર્યું.

અસૂત કશ્યપાચ્ચૈનં દેવમાતાદિતિઃ સ્વયમ્

કશ્યપમાંથી દેવોની માતા અદિતિએ પોતે તેને જન્મ આપ્યો.

નીલમેઘપ્રતીકાશં ભ્રાજમાનં શ્રિયાવૃતમ્

એ કાળી વાદળ જેવો દેખાયો, તેજસ્વી અને સૌભાગ્યથી શોભિત હતો.

ઉપેન્દ્રમિન્દ્રપ્રમુખા બ્રહ્મા ચર્ષિગમૈર્વૃતઃ

ઉપેન્દ્ર, ઇન્દ્ર અને મુખ્ય દેવો, બ્રહ્મા અને ઋષિઓ સાથે ઘેરાયેલો હતો.

સમાચારં ભરદ્વાજાત્ ત્રિલોકાય પ્રદર્શયન્

ભરદ્વાજે શીખવેલા સારા વર્તનને ત્રણ લોકોએ બતાવ્યો.

સ યત્ પ્રમાણં કુરુતે લોકસ્તદનુવર્તતે

એ જે નિયમ બાંધે છે, દુનિયા એનું અનુસરણ કરે છે.

યજ્ઞૈર્યજ્ઞેશ્વરં વિષ્ણુમર્ચયામાસ સર્વગમ્

યજ્ઞ દ્વારા બધાએ સર્વત્ર વ્યાપક યજ્ઞના ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરી.

બ્રહ્મર્ષયઃ સમાજગ્મુર્યજ્ઞવાટં મહાત્મનઃ

બ્રહ્મર્ષિઓ મહાન આત્માવાળાની યજ્ઞભૂમિ પર એકત્ર થયા.

આસ્થાય વામનં રૂપં યજ્ઞદેશમથાગમત્

વામનનું રૂપ ધારણ કરીને એ યજ્ઞસ્થળે આવ્યો.

બ્રાહ્મણો જટિલો વેદાનુદ્ગિરન્ ભસ્મમણ્ડિતઃ

એક બ્રાહ્મણ, જટાવાળું, વેદોનું પઠન કરતો, ભસ્મથી શોભિત હતો.

સ્વપાદૈર્વિમિતં દેશમયાચત બલિં ત્રિભિઃ

એણે પોતાના પગથી ત્રણ પગલાં જમીન માપીને બલિ પાસે માગી.

આચામયિત્વા ભૃઙ્ગારમાદાય સ્વર્ણનિર્મિતમ્

શુદ્ધિ કરીને એણે સોનાની બનાવેલી ચમચી લીધી.

નિપાતયામાસ જલં સુશીતલમ્

એણે ખૂબ ઠંડું અને શુદ્ધ પાણી રેડ્યું.

પ્રકર્તુકામઃ શરણં પ્રપન્નમ્

કર્મ કરવા ઈચ્છતો, આશ્રય લીધેલો એ હતો.

યે તત્ર લોકે નિવસન્તિ સિદ્ધાઃ

જે સિદ્ધો એ લોકમાં વસે છે,

જગામ દિવ્યાવરણાનિ ભૂયઃ

એ ફરીથી દિવ્ય નિવાસસ્થાનોમાં પહોંચ્યો.

ગઙ્ગેત્યુક્તા બ્રહ્મણા વ્યોમસંસ્થા

આકાશમાં સ્થિત, તેને બ્રહ્માએ ગંગા નામ આપ્યું.

દૃષ્ટ્વા દેવાસ્તત્ર તત્ર સ્તુવન્તિ

તેને અહીં ત્યાં જોઈને દેવતાઓ તેની સ્તુતિ કરે છે.

સ્વચેતસા યં પ્રણમન્તિ દેવાઃ

દેવતાઓ પોતાના મનથી તેને વંદન કરે છે.

લોકત્રયં ભવતા ભાવદત્તમ્

ત્રણે લોકને તું જ અસ્તિત્વ આપ્યું છે.

ત્રિવિક્રમાયામિતવિક્રમાય

અપરંપાર વિક્રમ ધરાવનાર ત્રિવિક્રમને,

પાતાલમૂલં પ્રવિશેતિ ભૂયઃ

તુ ફરીથી પાતાળના મૂળ સુધી પ્રવેશ કરે છે.

પ્રવેક્ષ્યસે કલ્પદાહે પુનર્મામ્

કલ્પના અંતે તું ફરી મારા અંદર પ્રવેશી જશે.

પુરન્દરાય ત્રૈલોક્યં દદૌ વિષ્ણુરુરુક્રમઃ

વિષ્ણુ, મહાવીક્રમીએ ત્રણે લોક પુરંદરને આપ્યા.

બ્રહ્મા શક્રો ઽથ ભગવાન્ રુદ્રાદિત્યમરુદ્ગણાઃ

પછી બ્રહ્મા, શક્ર, ભગવાન, રુદ્ર, આદિત્ય અને મરુદગણો—

પશ્યતામેવ સર્વેષાં તત્રૈવાન્તરધીયત

બધા જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે ત્યાં જ તે અદૃશ્ય થઈ ગયો.

પ્રહ્લાદેનાસુરવરૈર્વિષ્ણુના વિષ્ણુતત્પરઃ

અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રહલાદ, જે વિષ્ણુભક્ત હતો, તેને વિષ્ણુએ—

પૂજાવિધાનં પ્રહ્લાદં તદાહાસૌ ચકાર સઃ

ત્યારે તેણે પ્રહલાદને પૂજાવિધિ શીખવાડી.

પ્રણતગતિં પ્રણિધાય કર્મયોગમ્

પ્રણતિનો માર્ગ અને કર્મયોગ સ્થાપિત કર્યા પછી,