કૂર્મપુરાણમ્

સર્વગુહ્યતમં ધર્મમાત્મજ્ઞાનમનુત્તમમ્

મને સર્વથી ગુપ્ત અને શ્રેષ્ઠ આત્મજ્ઞાન રૂપ ધર્મ કહો.

નિધાય પુત્રે તદ્રાજ્યં યોગાભ્યાસરતો ઽભવત્

એમણે રાજકુમારને રાજ્ય સોંપી યોગાભ્યાસમાં તત્પરતા પામી.

બ્રહ્મણ્યો ધાર્મિકો ઽત્યર્થં વિજિગ્યે ઽથ પુરન્દરમ્

એમણે અત્યંત બ્રહ્મનિષ્ઠા અને ધર્મનિષ્ઠાથી પુરંદરને જીત્યો.

જગામ નિર્જિતો વિષ્ણું દેવં શરણમચ્યુતમ્

હાર્યા પછી, એ વિષ્ણુ ભગવાન પાસે આશ્રય લેવા ગયા.

દૈત્યેન્દ્રાણાં વધાર્થાય પુત્રો મે સ્યાદિતિ સ્વયમ્

મારા પુત્રનો જન્મ દૈત્યરાજાઓના વિનાશ માટે થાય—એમ એમણે મનમાં વિચાર્યું.

પ્રપન્ના વિષ્ણુમવ્યક્તં શરણ્યં શરણં હરિમ્

તેઓએ અવ્યક્ત, આશ્રયદાતા, હરિ એવા વિષ્ણુમાં આશ્રય લીધો.

વાસુદેવમનાદ્યન્તમાનન્દં વ્યોમ કેવલમ્

આદિ અને અંત રહિત, આનંદમય, શુદ્ધ આકાશરૂપ વાસુદેવને.

આવિર્બભૂવ યોગાત્મા દેવમાતુઃ પુરો હરિઃ

યોગમય હરિ દેવમાતાના સમક્ષ પ્રગટ થયા.

મેને કૃતાર્થમાત્માનં તોષયામાસ કેશવમ્

એમણે પોતાને પૂર્ણ માન્યા અને કેશવની સ્તુતિ કરવા લાગી.

જયાશેષકલ્પામલાનન્દરૂપ

જયરૂપ, અનંત કલ્પો જેટલા શુદ્ધ અને આનંદમય સ્વરૂપવાળા,

નમો વાસુદેવાય તુભ્યં નમસ્તે

હે વાસુદેવ, તમને વંદન; હું તમને નમસ્કાર કરું છું.

નમસ્તે વરાહાય ભૂયો નમસ્તે

વરાહ ભગવાનને વંદન છે, ફરીથી તમને વંદન છે.

પ્રભો વિશ્વયોને ઽથ ભૂયો નમસ્તે

હે સર્વના આધાર, પ્રભુ, ફરીથી તમને વંદન છે.

શિવાયૈકરૂપાય ભૂયો નમસ્તે

એકમાત્ર સ્વરૂપ ધરાવનારા શિવને ફરીથી વંદન છે.

તોષિતશ્છન્દયામાસ વરેણ પ્રહસન્નિવ

પ્રસન્ન થઈને, તેઓ ખુશીથી સ્મિત કરતાં, મનગમતો વર આપ્યો.

ત્વામેવ પુત્રં દેવાનાં હિતાય વરયે વરમ્

દેવતાઓના કલ્યાણ માટે, હું તને જ પુત્ર તરીકે પસંદ કરું છું.

દત્ત્વા વરાનપ્રમેયસ્તત્રૈવાન્તરધીયત

અપરિમિત વર આપી, તેઓ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.

દધાર ગર્ભં દેવાનાં માતા નારાયણં સ્વયમ્

દેવતાઓની માતાએ પોતે નારાયણને ગર્ભમાં ધારણ કર્યો.

ઉત્પાતા જજ્ઞિરે ઘોરા બલેર્વૈરોચનેઃ પુરે

બલિ, વિરોચનપુત્રના શહેરમાં ભયાનક અપશકુન દેખાયા.

પ્રહ્લાદમસુરં વૃદ્ધં પ્રણમ્યાહ પિતામહમ્

વૃદ્ધ અસુર પ્રહલાદે પિતામહને વંદન કરીને વાત કરી.

કિમુત્પાતા ભવેત્ કાર્યમસ્માકં કિંનિમિત્તકાઃ

આ અપશકુન શા માટે છે? આપણે શું કરવું? એનું કારણ શું છે?

નમસ્કૃત્ય હૃષીકેશમિદં વચનમબ્રવીત્

હૃષીકેશને વંદન કરીને, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.

દધારાસુરનાશાર્થં માતા તં ત્રિદિવૌકસામ્

દેવલોકના લોકો માટે, અસુરોના વિનાશ માટે માતાએ તેને ગર્ભમાં ધારણ કર્યો.

સ વાસુદેવો દેવાનાં માતુર્દેહં સમાવિશત્

એ વસુદેવ દેવતાઓ માટે પોતાની માતાના શરીરમાં પ્રવેશ્યા.

સ વિષ્ણુરદિતેર્દેહં સ્વેચ્છયાદ્ય સમાવિશત્

આજ રોજ, વિષ્ણુએ પોતાની ઇચ્છાથી અદિતીના શરીરમાં પ્રવેશ કર્યો.

સો ઽવતીર્ણો મહાયોગી પુરાણપુરુષો હરિઃ

એ મહાન યોગી, પ્રાચીન પુરુષ હરિ અવતાર લઈને પૃથ્વી પર આવ્યા.

સત્તામાત્રાત્મરૂપો ઽસૌ વિષ્ણુરંશેન જાયતે

જેનું સ્વરૂપ માત્ર સત્તા છે, તે વિષ્ણુના અંશરૂપે જન્મે છે.

માયા ભગવતી લક્ષ્મીઃ સો ઽવતીર્ણો જનાર્દનઃ

માયા, મહાલક્ષ્મી અને જનાર્દન પૃથ્વી પર અવતરી આવ્યા છે.

બ્રહ્મા સંજાયતે વિષ્ણુરંશેનૈકેન સત્ત્વભૃત્

વિષ્ણુના એક અંશથી, સત્તાના આધાર બ્રહ્મા જન્મે છે.