કૂર્મપુરાણમ્

સુરાસુરૈર્યદર્ચિતં નમામિ તે પદામ્બુજમ્

હું તમારા પદપદ્મને નમું છું, જેને દેવો અને દાનવો બંને પૂજે છે.

સંસ્તુતા દૈત્યપતિના પુત્રત્વે જગૃહે ઽન્ધકમ્

દાનવોના સ્વામી દ્વારા સ્તુતિ પામી, તેણે અંધકને પુત્ર રૂપે સ્વીકાર્યો.

જગામાનુજ્ઞયા શંભોઃ પાતાલં પરમેશ્વરઃ

શંભુની અનુમતિથી પરમેશ્વરે પાતાળમાં પ્રવેશ કર્યો.

સમાસ્તે હરિરવ્યક્તો નૃસિંહાકૃતિરીશ્વરઃ

હરિ, જે અવ્યક્ત છે, ત્યાં નરસિંહ રૂપે સ્થિર રહ્યા.

કાલાગ્નિરુદ્રો ભગવાન્ યુયોજાત્માનમાત્મનિ

ભગવાન કાળાગ્નિ રુદ્રે પોતાના આત્માને આત્મામાં એકરૂપ કર્યો.

બુભુક્ષિતા મહાદેવં પ્રણમ્યાહુસ્ત્રિશૂલિનમ્

ભૂખ્યા થઈને, તેમણે મહાદેવને નમસ્કાર કરીને ત્રિશૂળધારીને કહ્યું.

ત્રૈલોક્યં ભક્ષયિષ્યામો નાન્યથા તૃપ્તિરસ્તિનઃ

અમે ત્રણેય લોકને ભક્ષી જઈશું, ત્યારે જ અમારી ભૂખ સંતોષાશે.

ભક્ષયાઞ્ચક્રિરે સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

પછી તેમણે ચાલતા અને અચળ એવા ત્રણેય લોકને ભક્ષણવાનું શરૂ કર્યું.

દધ્યૌ નારાયણં દેવં ક્ષણાત્પ્રાદુરભૂદ્ધરિઃ

નારાયણ દેવનું ધ્યાન કરતા, ક્ષણમાં હરિ પ્રગટ થયા.

નિવારયાશુ ત્રૈલોક્યં ત્વદીયા ભગવન્નિતિ

હે ભગવાન, ત્વરિત ત્રણેય લોકની રક્ષા કરો, કેમ કે એ તો તમારાં જ છે.

ઉપતસ્થુર્મહાદેવં નરસિંહાકૃતિં ચ તમ્

ત્યારે તેઓ મહાદેવ અને નરસિંહરૂપ ધરાવનાર પાસે ગયા.

પ્રદદુઃ શંભવે શક્તિં ભૈરવાયાતિતેજસે

તેમણે પોતાની શક્તિ શંભુને, અને અતિ તેજસ્વી ભૈરવને આપી.

ક્ષણાદેકત્વમાપન્નં શેષાહિં ચાપિ માતરઃ

ક્ષણે જ માતાઓ અને શેષનાગ એકરૂપ થઈ ગયા.

યે ચ માં સંસ્મરન્તીહ પાલનીયાઃ પ્રયત્નતઃ

જે લોકો અહીં મને યાદ કરે છે, તેમની ખાસ કાળજીપૂર્વક રક્ષા કરવી જોઈએ.

મહેશ્વરાંશસંભૂતા ભુક્તિમુક્તિપ્રદા ત્વિયમ્

મહેશ્વરના અંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી, એ ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે.

તામસી રાજસી મૂર્તિર્દેવદેવશ્ચતુર્મુખઃ

એની મૂર્તિ તામસિક અને રાજસિક છે; દેવોનો દેવ ચતુરાનન છે.

ભક્ષયિષ્યતિ કલ્પાન્તે રુદ્રાત્મા નિખિલં જગત્

કલ્પના અંતે, રુદ્ર આખું જગત ભક્ષી જશે.

સત્ત્વોદ્રિક્તાજગત્ કૃત્સ્નં સંસ્થાપયતિ નિત્યદા

જ્યારે સત્ત્વ ગુણ વધે છે, ત્યારે તે હંમેશા આખું જગત સ્થાપે છે.

મૂલપ્રકૃતિરવ્યક્તા સદાનન્દેતિ કથ્યતે

મૂળ પ્રકૃતિ, જે અવ્યક્ત છે, તેને સદા આનંદ કહેવાય છે.

પ્રપેદિરે મહાદેવં તમેવ શરણં હરિમ્

તેઓ મહાદેવમાં, એટલે કે હરિમાં જ આશ્રય માટે ગયા.

માહાત્મ્યં દેવદેવસ્ય ભૈરવસ્યામિતૌજસઃ

અતિ તેજસ્વી ભૈરવ દેવના મહાત્મ્યનું વર્ણન છે.

વિરોચનો નામ સુતો બભૂવ નૃપતિઃ પુરા

પહેલાં, વિરોચન નામે એક રાજા હતો, જેનો એ પુત્ર હતો.

પાલયામાસ ધર્મેણ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

તે રાજાએ ધર્મથી ત્રણેય લોક, ચાલતા અને અચળ બધાનું રક્ષણ કર્યું.

સનત્કુમારો ભગવાન્ પુરં પ્રાપ મહામુનિઃ

પવિત્ર અને મહાન ઋષિ સનતકુમાર ભગવાન એ શહેરમાં આવ્યા.

નનામોત્થાય શિરસા પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્

એ ઉઠીને, માથું ઝુકાવી, હાથ જોડીને બોલ્યા.

યોગીશ્વરો ઽદ્ય ભગવાન્ યતો ઽસૌ બ્રહ્મવિત્ સ્વયમ્

આજે યોગીઓના સ્વામી, જે પોતે બ્રહ્મજ્ઞાની છે, અહીં પધાર્યા છે.

બ્રૂહિ મે બ્રહ્મણઃ પુત્ર કિં કાર્યં કરવાણ્યહમ્

હે બ્રહ્માના પુત્ર, મને કહો કે હું કયું કાર્ય કરું?

દ્રષ્ટુમભ્યાગતો ઽહં વૈ ભવન્તં ભાગ્યવાનસિ

હું તમને જોવા આવ્યો છું; ખરેખર, તમે ભાગ્યશાળી છો.

ત્રિલોકે ધાર્મિકો નૂનં ત્વાદૃશો ઽન્યો ન વિદ્યતે

ત્રણે લોકમાં તમારાથી ધર્મનિષ્ઠ બીજો કોઈ નથી.