કૂર્મપુરાણમ્

તારકઃ પુરુષો હ્યાત્મા કેવલં પરમં પદમ્

એ મુક્તિદાતા, પુરુષ, આત્મા અને એકમાત્ર પરમ અવસ્થાન છે.

સાન્તા સત્યા સદાનન્દા પરં પદમિતિ શ્રુતિઃ

શાંત, સત્ય, સદા આનંદમય – ઉપનિષદો તેને પરમ અવસ્થા કહે છે.

એષૈવ સર્વભૂતાનાં ગતીનામુત્તમા ગતિઃ

આ જ સર્વ જીવોના માર્ગોમાં સર્વોચ્ચ ગતિ છે.

પશ્યામ્યશેષમેવેદં યસ્તદ્ વેદ સ મુચ્યતે

હું આ બધું એકરૂપ જોઈ રહ્યો છું; જે આ જાણે છે તે મુક્ત થાય છે.

એકમેવ વિજાનીધ્વં તતો યાસ્યથ નિર્વૃતિમ્

માત્ર એકને જ જાણો, પછી તમે પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરશો.

યે ભિન્નદૃષ્ટ્યાપીશાનં પૂજયન્તો ન મે પ્રિયાઃ

જે લોકો વિભાજિત દૃષ્ટિથી ઈશ્વરની પૂજા કરે છે, તેઓ મને પ્રિય નથી.

પચ્યમાના ન મુચ્યન્તે કલ્પકોટિશતૈરપિ

એ લોકો અનેક કલ્પો સુધી દુઃખ ભોગવે છે, છતાં મુક્ત થતા નથી.

યથાવદિહ વિજ્ઞાય ધ્યેયઃ સર્વાપદિ પ્રભુઃ

અહીં યોગ્ય રીતે સમજ્યા પછી, દરેક મુશ્કેલીમાં પ્રભુનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

નેમુર્નારાયણં દેવં દેવીં ચ હિમશૈલજામ્

તેઓ નારાયણ દેવને કે હિમાલયપુત્રી દેવીને વંદન કરતા નથી.

ભવાનીપાદયુગલે નારાયણપદામ્બુજે

ભવાનીના પાવન ચરણોમાં અને નારાયણના કમળચરણોમાં.

ન પશ્યન્તિ જગત્સૂતિં તદ્ભુતમિવાભવત્

તેઓ જગતના મૂળને જોઈ શકતા નથી; તે બધું તેમને અદ્દભુત લાગે છે.

મોહિતો ગિરિજાં દેવીમાહર્તું ગિરિમાયયૌ

મોહથી ભરાયેલા તે પર્વત પર ગયા, જ્યાં ગિરિજાને પકડવાની ઇચ્છા હતી.

તત્રૈવાવિરભૂદ્ દૈત્યૈર્યુદ્ધાય પુરુષોત્તમઃ

ત્યાં પરમાત્મા પ્રગટ થયા અને દૈત્યોથી યુદ્ધ કરવા તૈયાર થયા.

સ કાલરુદ્રો ઽભિજગામ દેવઃ

કાળરૂદ્ર દેવ પણ ત્યાં આવ્યા.

જગામ દેવો ઽપિ સહસ્ત્રબાહુઃ

હજારો હાથવાળા દેવ પણ ત્યાં પહોંચ્યા.

સ્ત્રિલોકદૃષ્ટિર્ભગવાનિવાર્કઃ

જે ભગવાનને ત્રણેય લોકની સ્ત્રીઓ જોઈ શકે છે, તે ભગવાન સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિથી ઝળહળી ઉઠ્યા.

પપાત દેવોપરિ પુષ્પવૃષ્ટિઃ

દેવ પર ફૂલોની વરસાદ વરસી.

ર્ ગણૈરશેષૈરમપપ્રધાનૈઃ

ત્યાં બધા ગણો અને તેમના મુખ્ય લોકો હાજર હતા.

વિમાનમારુહ્ય વિહીનસત્ત્વઃ

તે જીવશક્તિ વિહોણો થઈને પોતાના વિમાન પર ચઢ્યો.

વ્યાજહાર મહાદેવં ભૈરવં ભૂતિભૂષણમ્

તે મહાદેવ, ભૈરવ, ભૂતિથી શોભતા ભગવાનને સંબોધી બોલ્યો.

ત્વામૃતે ભગવાન્ શક્તો હન્તા નાન્યો ઽસ્ય વિદ્યતે

હે ભગવાન, તારા સિવાય બીજું કોઈ તેને મારી શકે એવું નથી.

સ્તૂયતે વિવિધૈર્મન્ત્રર્વેદવિદ્ભિર્વિચક્ષણૈઃ

વેદ જાણનારા વિદ્વાનો વિવિધ મંત્રોથી તેની સ્તુતિ કરે છે.

નિરીક્ષ્ય વિષ્ણું હનને દૈત્યન્દ્રસ્ય મતિં દધૌ

વિષ્ણુને જોઈને, તેણે દૈત્યરાજને મારવાનો નક્કી કર્યો.

સ્તુવન્તિ ભૈરવં દેવમન્તરિક્ષચરા જનાઃ

આકાશમાં ફરતા લોકો ભૈરવ દેવની સ્તુતિ કરે છે.

ત્વમગ્નિઃ સર્વભૂતાનામન્તશ્ચરસિ નિત્યશઃ

તમે સર્વ જીવમાં હંમેશા રહેનાર અગ્નિ છો.

ત્વં બ્રહ્મા ત્વં મહાદેવસ્ત્વં ધામ પરમં પદમ્

તમે બ્રહ્મા છો, તમે મહાદેવ છો, તમે સર્વોચ્ચ ધામ અને પરમ અવસ્થા છો.

મહાવિભૂતિર્દેવેશો જયાશેષજગત્પતે

મહાન શક્તિશાળી, દેવોના સ્વામી અને સર્વ જગતના વિજયી રાજા.

ત્રિશૂલાગ્રેષુ વિન્યસ્ય પ્રનનર્ત સતાં ગતિઃ

ત્રિશૂળના અગ્ર પર પોતે સ્થિર થઈ, સત્પુરૂષોના આશ્રય એવા ભગવાને નૃત્ય કર્યું.

પ્રણેમુરીશ્વરં દેવં ભૈરવં ભવમોચકમ્

તેઓએ ઈશ્વર, ભૈરવ અને ભવબંધનથી મુક્તિ આપનાર દેવને વંદન કર્યું.