કૂર્મપુરાણમ્

પરાઙ્મુખોરણાત્ તસ્માત્ પલાયત મહાજવઃ

તે યુદ્ધમાંથી ઝડપથી પીઠ ફેરવીને ભાગી ગયો.

હિતાય લોકે ભક્તાનામાજગામાથ મન્દરમ્

પછી, જગત અને ભક્તોના હિત માટે, તે મંદર પર આવ્યો.

સમાગમ્યોપતસ્થુસ્તં ભાનુમન્તમિવ દ્વિજાઃ

દ્વિજોએ એકઠા થઈને, તેજસ્વી સૂર્ય જેવો લાગતો હતો એમ, તેની પાસે ગયા.

દદર્શ નન્દિનં દેવં ભૈરવં કેશવં શિવઃ

શિવે નંદી, ભૈરવ અને કેશવ દેવને જોયા.

આઘ્રાય મૂર્ધનીશાનઃ કેશવં પરિષસ્વજે

ઈશાન ભગવાને કેશવના મસ્તકની સુગંધ લઈને તેને વળગી લીધા.

નનામ શિરસા તસ્ય પાદયોરીશ્વરસ્ય સા

તે દેવીએ ઈશ્વરના પગે માથું નમાવ્યું.

ભૈરવો વિષ્ણુમાહાત્મ્યં પ્રણતઃ પાર્શ્વગો ઽવદત્

ભૈરવે, બાજુએ ઊભા રહી, નમન કરીને વિષ્ણુના મહિમાની વાત કરી.

સમાસ્તે ભગવાનીશો દેવ્યા સહ વરાસને

ભગવાન ઈશો દેવીએ સાથે ઉત્તમ આસન પર બેઠા.

આજગ્મુર્મન્દરં દ્રુષ્ટં દેવદેવં ત્રિલોચનમ્

તેઓ મંદર પર આવ્યા અને દેવોના દેવ, ત્રિનેત્રધારીને જોયા.

સમાગતં દૈત્યસૈન્યમીશ્દર્શનવાઞ્છયા

દૈત્યસૈન્ય ભગવાનના દર્શન માટે એકઠું થયું.

પ્રણેમુરાદરાદ્ દેવ્યો ગાયન્તિ સ્માતિલાલસાઃ

દેવીઓ ભક્તિપૂર્વક અને ઉત્સાહથી નમી, ગીત ગાવા લાગી.

દેવાસનગતં દેવં નારાયણમનામયમ્

તેઓએ દેવાસન પર બેઠેલા નિર્દોષ નારાયણને જોયા.

પ્રણમ્ય દેવમીશાનં પૃષ્ટવત્યો વરાઙ્ગનાઃ

ઈશાન ભગવાનને નમન કરીને, શ્રેષ્ઠાંગનાએ તેમને પ્રશ્ન કર્યા.

કો ઽન્વયં ભ્તિ વપુષા પઙ્કજાયતલોચનઃ

આ કો છે, જેનું રૂપ તેજસ્વી છે અને જેના નેત્ર કમળની પાંખડી જેવા છે?

વ્યાજહાર મહાયોગી ભૂતાધિપતિરવ્યયઃ

મહાન યોગી, સર્વ જીવનો અવિનાશી સ્વામી બોલ્યા.

વિભજ્ય સંસ્થિતો દેવઃ સ્વાત્માનં બહુધેશ્વરઃ

એ ભગવાને પોતાને અનેક રીતે વિભાજિત કરીને સ્થિર થયા.

એકો ઽયં વેદ વિશ્વાત્મા ભવાની વિષ્ણુરેવ ચ

આ એકજ સર્વવિશ્વનો આત્મા છે, ભવાની છે અને એ જ વિષ્ણુ છે.

મામેવ કેશવં દેવમાહુર્દેવીમથામ્બિકામ્

મને કેશવ દેવ કહે છે અને દેવીને અંબિકા કહે છે.

કર્તા કારયિતા વિષ્ણુર્ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ

વિષ્ણુ સર્જનહાર અને કરાવનાર છે, ભોગ અને મુક્તિના ફળ આપનાર છે.

સ્ત્રષ્ટા પાતા વાસુદેવો વિશ્વાત્મા વિશ્વતોમુખઃ

વાસુદેવ સર્જનહાર અને રક્ષક છે, સર્વવિશ્વનો આત્મા છે અને સર્વ દિશામાં વ્યાપક છે.

તારકઃ પુરુષો હ્યાત્મા કેવલં પરમં પદમ્

એ મુક્તિદાતા, પુરુષ, આત્મા અને એકમાત્ર પરમ અવસ્થાન છે.

સાન્તા સત્યા સદાનન્દા પરં પદમિતિ શ્રુતિઃ

શાંત, સત્ય, સદા આનંદમય – ઉપનિષદો તેને પરમ અવસ્થા કહે છે.

એષૈવ સર્વભૂતાનાં ગતીનામુત્તમા ગતિઃ

આ જ સર્વ જીવોના માર્ગોમાં સર્વોચ્ચ ગતિ છે.

પશ્યામ્યશેષમેવેદં યસ્તદ્ વેદ સ મુચ્યતે

હું આ બધું એકરૂપ જોઈ રહ્યો છું; જે આ જાણે છે તે મુક્ત થાય છે.

એકમેવ વિજાનીધ્વં તતો યાસ્યથ નિર્વૃતિમ્

માત્ર એકને જ જાણો, પછી તમે પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરશો.

યે ભિન્નદૃષ્ટ્યાપીશાનં પૂજયન્તો ન મે પ્રિયાઃ

જે લોકો વિભાજિત દૃષ્ટિથી ઈશ્વરની પૂજા કરે છે, તેઓ મને પ્રિય નથી.

પચ્યમાના ન મુચ્યન્તે કલ્પકોટિશતૈરપિ

એ લોકો અનેક કલ્પો સુધી દુઃખ ભોગવે છે, છતાં મુક્ત થતા નથી.

યથાવદિહ વિજ્ઞાય ધ્યેયઃ સર્વાપદિ પ્રભુઃ

અહીં યોગ્ય રીતે સમજ્યા પછી, દરેક મુશ્કેલીમાં પ્રભુનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

નેમુર્નારાયણં દેવં દેવીં ચ હિમશૈલજામ્

તેઓ નારાયણ દેવને કે હિમાલયપુત્રી દેવીને વંદન કરતા નથી.